رای شماره 1130931 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال تبصره 2 از عوارض ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح‌های عمرانی و توسعه شهری مصوب شورای اسلامی شهر شیراز

شماره 0207613 - 1403/5/22 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 140331390001130931 مورخ 1403/5/16 با موضوع: «تبصره 2 از تعرفه عوارض و بهای خدمات مصوب شورای اسلامی شهر شیراز تحت عنوان ارزش افزوده ناشی از طرح‌های عمرانی و توسعه شهری از تاریخ تصویب ابطال شد» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1403/5/16 شماره دادنامه: 140331390001130931 شماره پرونده: 0207613 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای محمدهادی عرفان منش طرف شکایت: شورای اسلامی شهر شیراز موضوع شکایت و خواسته: ابطال تبصره 2 از عوارض ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح‌های عمرانی و توسعه شهری مصوب شورای اسلامی شهر شیراز گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال تبصره 2 از عوارض ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح‌های عمرانی و توسعه شهری مصوب شورای اسلامی شهر شیراز را خواستار شده و در مقام تبیین خواسته اعلام کرده است: " احتراما، اینجانب محمدهادی عرفان منش درخواست ابطال مصوبه خلاف شرع و قانون شورای اسلامی شهر شیراز را با دلایل و شرح زیر را دارم: مصوبه 21750/ ش الف س مورخ 1389/11/20 و مصوبات اصلاحی 22099/ ش الف س مورخ 1389/12/23 ، اصلاحی مصوب 95 / 5365 ص مورخ 1395/10/8 ، 30701/97 ص مورخ 1396/7/24 ، 97 /4918 ص مورخ 1397/12/19 و 98 / 3541 /ص مورخ 1398/10/12 در رابطه با ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح‌های عمرانی و توسعه شهری که در تبصره 11 آن اعلام می‌دارد مالکانی که درخواست غرامت مورد مسیر خود را مطالبه نمایند عوارض ارزش افزوده آن طبق تبصره 2 (اصلاحی مصوبه 95 /5365 ص مورخ 1395/10/8 ) محاسبه می‌شود که این تبصره اعلام می‌کند که 20 درصد باقیمانده ملک بعد از عقب‌نشینی با مورد مسیر به صورت رایگان و بدون پرداخت هیچ وجهی تهاتر گردد و به جای محاسبه ارزش افزوده ایجاد شده ناشی از اجرای طرح، که این خود نشان از اجحاف به مالکین می‌باشد، در واقع با این مصوبه خلاف شرع و قانون تنها مالکینی می‌توانند درخواست غرامت مورد مسیر ناشی از عقب‌نشینی کنند که بیش از 20 درصد از مساحت باقیمانده ملک مورد مسیر داشته باشد که این خلاف تبصره یک ماده واحده قانون نحوه تقویم ابنیه املاک و اراضی مورد نیاز شهرداری‌ها مصوب 1370، این حق مسلم مالکینی که املاک آن‌ها در طرح توسعه مورد نیاز شهرداری و فارغ از میزان مساحتی که در طرح قرار گرفته جهت تعیین قیمت به کارشناس رسمی ارجاع شوند، بنابراین طبق رای وحدت رویه شماره 9909970905811317 مورخ 1399/10/13 هیات عمومی دیوان عدالت اداری و همچنین طبق آرای متعدد وحدت رویه به شماره 1491 مورخ 1389/12/14 و 1440 مورخ 1386/12/7 و 133 مورخ 30/3/1390 و 9210090905800454 مورخ 15/7/1392 و رای شماره 941009090581232 مورخ 6/11/1394 هیات عمومی دیوان عدالت اداری که الزام به عقب‌نشینی از اجرای طرح‌های عمومی یا عمرانی بدون پرداخت ثمن ملک یا غرامت جایز نبوده و مغایر قواعد لاضرر و تسلیط و اصول 47 و 22 قانون اساسی و مواد 30، 31، 303، 308، 311، 315، 327 و 331 قانون مدنی و مقررات ماده واحده قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرح‌های دولتی و شهرداری‌ها مصوب 1367 با اصلاحات بعدی و این که شهرداری‌ها مکلفند با رعایت قانون نحوه تقویم ابنیه املاک و اراضی مورد نیاز شهرداری‌ها مصوب 1370 در صورت تحقق و اجتماع شرایط قانونی لازم نسبت به تملک اراضی و املاک واقع در طرح‌های دولتی و شهرداری‌ها با واگذاری زمین معوض و با پرداخت بهاء روز ملک فارغ از میزان مساحت واقع در طرح اقدام نمایند. لذا استدعای ابطال مصوبه اخیرالذکر (اصلاحی مصوبه 95/5365 ص مورخ 8/10/1395 شورای شهر شیراز) را دارم که اعلام می‌کند اخذ ارزش افزوده برای املاکی مورد مسیرشان به میزان 20 درصد مساحت باقیمانده ملک باشد مستلزم اخذ رایگان مورد مسیر بدون پرداخت هیچ وجهی می‌باشد ." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است : " فصل ششم : ماده واحده: به کلیه اراضی و املاک اعم از ملکی یا اوقافی که از تاریخ 3/11/1370 در بر گذرهای توسعه‌ای، اصلاحی، تعریضی و احداثی واقع می‌شوند «عوارض ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح‌های عمرانی و توسعه شهری» تعلق می‌گیرد. این عوارض برابر مفاد تبصره‌های ذیل توسط شهرداری در زمان نقل و انتقال با پرداخت غرامت توسط شهرداری با پروانه ساختمانی یا گواهی وضعیت بنا یا گواهی پایان کار، از مالکان یا ذی نفعان وصول می‌گردد . ............. عوارض ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح‌های عمرانی و توسعه شهری تبصره2: گذرهایی که به صورت تدریجی تعریض یا اصلاح می‌گردد به میزان 20% مساحت باقیمانده ملک یا مقدار مورد مسیر تهاتر و در صورت بستانکاری شهرداری برای مازاد 20% باقیمانده پس از کسر متراژ مورد مسیر، عوارض ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح‌های عمرانی و توسعه شهری براساس B 35 با اعمال ضریب محاسبه و اخذ می‌گردد ." علی رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمائم آن به طرف شکایت تا زمان رسیدگی به پرونده پاسخی واصل نگردیده است . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1403/5/16 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی با توجه به این که براساس آرا مختلف هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله دادنامه شماره 3246 مورخ 14/12/1400 و دادنامه شماره 1884 مورخ 27/9/1397 این هیات، تهاتر با مالکین در ابعاد مختلف و در مواردی مانند الزام اشخاص به تهاتر طلب خود بابت تملک اراضی آن‌ها توسط شهرداری با عوارض محلی مستند به نظریات شورای نگهبان ابطال شده است، لذا بر همین اساس تبصره 2 تعرفه عوارض محلی شهرداری شیراز که تحت عنوان ارزش افزوده ناشی از طرح‌های عمرانی و توسعه شهری به تصویب شورای اسلامی این شهر رسیده، مغایر با مفاد آرا مذکور هیات عمومی دیوان عدالت اداری است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 10/2/1402 ) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری