رای شماره 2312351 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال تعرفه شماره (4 - 3) تحت عنوان عوارض غرفه و نمایشگاه‌های فصلی و دائمی و قسمتی از توضیحات تعرفه شماره (2 - 17) تحت عنوان عوارض بر ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح‌های توسعه شهری از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1401 مصوّب شورای اسلامی شهر دیزیچه

شماره0302373 - 1404/9/22 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیئت عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 140431390002312351 مورخ 1404/9/11 مبنی بر: الف. تعرفه شماره 43 از تعرفه عوارض محلی سال 1401 شهرداری دیزیچه با عنوان عوارض غرفه و نمایشگاه‌های فصلی و دائمی از تاریخ تصویب ابطال شد ب. قسمتی از توضیحات تعرفه شماره 2 - 17 از تعرفه عوارض محلی سال 1401 شهرداری دیزیچه که بر اساس آن مقرر شده است: "مابه التفاوت قیمت روز ملک قبل از اجرای طرح و بعد از اجرا با نظریه کارشناس رسمی مرضی الطرفین نباید از حداکثر 30% قیمت روز زمین بیشتر باشد" از تاریخ تصویب ابطال شد جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیئت عمومی و هیئت‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1404/9/11 - شماره دادنامه: 140431390002312351 شماره پرونده: 0302373 مرجع رسیدگی : هیئت عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : سازمان بازرسی کل کشور طرف شکایت : شورای اسلامی شهر دیزیچه موضوع شکایت و خواسته : ابطال تعرفه شماره (4 - 3) تحت عنوان عوارض غرفه و نمایشگاه‌های فصلی و دائمی و قسمتی از توضیحات تعرفه شماره (2 - 17) تحت عنوان عوارض بر ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح‌های توسعه شهری از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1401 مصوّب شورای اسلامی شهر دیزیچه گردش کار : معاونت حقوقی، نظارت همگانی و امور مجلس سازمان بازرسی کل کشور به موجب دادخواست و لایحه‌ای به شماره 224647 مورخ 1403/6/21 اعلام کرده است که : " شورای اسلامی شهر دیزیچه طی مصوبه شماره 176/6 /ش مورخ 1401/11/30 اقدام به تصویب دفترچه عوارض شهر موصوف نموده که در بررسی‌های صورت گرفته مشخص شد که سه عنوان از عناوین دفترچه مذکور به شرح ذیل برخلاف «دستورالعمل اجرایی عناوین عوارض و بهای خدمات و ترتیبات وصول آن‌ها» موضوع دستورالعمل صادره شماره 203726 مورخ 1401/9/30 وزیر کشور بوده و در نتیجه خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی آن شهر می‌باشد . الف) در بند 217 مصوبه «عوارض ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح‌های توسعه شهری» به تصویب رسیده است که مبنای محاسبه تعرفه مذکور ضریبی از مابه التفاوت، قیمت زمین ملک قبل و بعد از اجرای طرح، مساحت باقیمانده و ارزش روز معاملاتی ملک بوده و در قسمت توضیحات عوارض مذکور عنوان گردیده است که، «مابه التفاوت قیمت روز ملک قبل از اجرای طرح و بعد از اجرای طرح با نظریه کارشناس رسمی دادگستری رسمی مرضی الطرفین نباید از حداکثر 20% قیمت روز زمین بیشتر باشد». این در حالی است که در دستورالعمل ابلاغی وزارت کشور اعلام گردیده که «کل عوارض ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح‌های توسعه شهری از 40% ارزش افزوده ایجاد شده بیشتر نباشد» و این موضوع در قسمت محاسبات و توضیحات عوارض مصوّب شورای اسلامی شهر دیزیچه رعایت نگردیده و به دلیل همین تفاوت مبنای محاسبه عوارض در دستورالعمل وزارت کشور و شورای اسلامی شهر، مصوبه شورا در این بند مغایر با دستورالعمل مذکور بوده وخارج از حدود اختیارات آن شورا می‌باشد . ب) در بند 221 مصوبه معترض عنه، «عوارض صدور مجوّز نصب و احداث انواع پل به ازای هر متر طول» به تصویب رسیده است و مطابق با بند (الف) ذیل تبصره 1 ماده 2 «قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری‌ها و دهیاری‌ها»، وضع هرگونه عوارض به غیر از موارد اعلامی در دستورالعمل ابلاغی وزیر کشور ممنوع می‌باشد و با عنایت به عدم درج چنین عوارضی در دستورالعمل شماره 203726 مورخ 1401/9/30 وزیر کشور، تصویب عوارض با این عنوان مغایر با تبصره 1 ماده 2 قانون اخیرالذکر بوده و خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر دیزیچه می‌باشد . ج) در بند 43 مصوبه شورای اسلامی شهر دیزیچه عوارضی تحت عنوان «عوارض غرفه‌ها و نمایشگاه‌ها اعم از فروش، تخصّصی، ادواری، فصلی و دائمی» به تصویب رسیده است که چنین عوارضی نیز در دستورالعمل صادره شماره 203726 مورخ 1401/9/30 وزیر کشور ذکر نگردیده است و تصویب این عوارض توسط شورای اسلامی شهر، خارج از حدود اختیارات آن شورا و مغایر با تبصره سابق الذکر می‌باشد . همان گونه که مستحضرید، براساس اصل 53 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، وضع هرگونه مالیات بایستی براساس قانون باشد و بر همین مبنا، تصویب هر نوع عوارض برای خدمات موسسات دولتی یا نهادهای عمومی غیردولتی بایستی توسط قانون‌گذار یا مقام ماذون از ناحیه وی باشد. لذا وضع عوارض مذکور خلاف دستورالعمل وزیر کشور مغایر با این اصل قانون اساسی و نیز تبصره 1 ماده 2 «قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری‌ها و دهیاری‌ها» می‌باشد . بنا به مراتب ابطال بندهای 217، 221 و 43 مصوبه شماره 176/6 /ش مورخ 1401/11/30 شورای اسلامی شهر دیزیچه از تاریخ تصویب در هیئت عمومی دیوان عدالت اداری مورد تقاضا می‌باشد . " متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است : " تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1401 مصوّب شورای اسلامی شهر دیزیچه تعرفه شماره 4 3 عوارض غرفه و نمایشگاه‌های فصلی و دائمی ردیف نوع عوارض تعرفه قبلی پیشنهادی سال 1401 1 عوارض غرفه و نمایشگاه‌های فصلی دائمی متراژ غرفه × T=A متراژ غرفه × T=A. A= ارزش محاسباتی سال 1401 می‌باشد ... .... منشا قانونی: به استناد بند 16 ماده 71 و ماده 77 قانون شوراها، تبصره یک ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده توضیحات : 1 کلّیه متولّیان برگزاری نمایشگاه‌های فصلی، دائمی مکلّف به واریز عوارض این تعرفه به حساب شهرداری می‌باشند . 2 واریز این عوارض مانع از پرداخت سایر عوارضات قانونی شهرداری نخواهد بود . 3 غرفه‌هایی که توسط شهرداری واگذار می‌شود مشمول پرداخت عوارض این تعرفه نمی‌باشند. شهرداری دیزیچه شورای اسلامی شهر دیزیچه استانداری اصفهان تعرفه شماره 217 عوارض برارزش افزوده ناشی از اجرای طرح‌های توسعه شهری ردیف عنوان تعرفه عوارض تعرفه قبلی پیشنهادی سال 1401 1 برای املاکی که پس از اجرای طرح دارای باقیمانده هستند 25 a% * مساحت باقیمانده عرصه * 25 % * (p1 p2) 25 a% * مساحت باقیمانده عرصه* 25 % * (p1 p2). 2 املاکی که عقب‌نشینی ندارند ولی معبر مشرف به ملک تعریض می‌شود و املاکی که پس از تعریض در معبر قرار می‌گیرد. 30 a% * مساحت باقیمانده عرصه* 30 % * (p1 p2) 30 a% * مساحت باقیمانده عرصه * 30 % * (p1 p2). توضیحات : مابه التفاوت قیمت روز ملک قبل از اجرای طرح و بعد از اجرای طرح با نظریه کارشناس رسمی مرضی الطرفین نباید از حداکثر 30% قیمت روز زمین بیشتر باشد . . شهرداری دیزیچه شورای اسلامی شهر دیزیچه استانداری اصفهان " در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر دیزیچه به موجب لایحه شماره 6 /2595 /ش مورخ 1403/9/28 توضیح داده است که : " به استحضار می‌رساند، تمامی مصوبات انجام شده از سوی شورای اسلامی شهر دیزیچه براساس موازین و مجاری قانونی و به استناد بند 26 ماده 55 قانون شهرداری و ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده و براساس دفترچه عوارض محلی شهرداری دیزیچه می‌باشد و در خصوص ابطال بندهای 2 17 و 2 21 و 4 3 مصوبه شماره 176/6 /ش مورخ 1401/11/30 شورای اسلامی شهر دیزیچه هیچ‌گونه عوارضی تحت عناوین مطروحه اخذ نگردیده و اجرایی نشده است ." در اجرای ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری پرونده به هیئت تخصّصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری ارجاع و هیئت مذکور به موجب دادنامه شماره 140431390001800183 مورخ 1404/7/20 تعرفه شماره 7 - 21 [221] تحت عنوان عوارض صدور مجوّز نصب و احداث انواع پل به ازای هرمتر طول از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1400 مصوّب شورای اسلامی شهر دیزیچه را قابل ابطال تشخیص نداد و رای به رد شکایت صادر کرد. رای مزبور به دلیل عدم اعتراض از سوی رئیس و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت . رسیدگی به تعرفه شماره 43 و قسمتی از مقرره (توضیحات) تعرفه شماره 2 - 17 از تعرفه‌های عوارض و بهای خدمات سال 1401 مصوّب شورای اسلامی شهر دیزیچه در دستورکار جلسه هیئت عمومی قرار گرفت . هیئت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/9/11 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیئت عمومی الف. با توجه به این که براساس آراء متعدّد هیئت عمومی دیوان عدالت اداری از جمله بند (ن) دادنامه شماره 140109970905812843 مورخ 1401/11/25 وضع عوارض برای غرفه‌ها و نمایشگاه‌ها توسط شوراهای اسلامی شهر مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال شده است و با عنایت به این که برگزارکنندگان نمایشگاه‌ها و غرفه‌ها جزو مشاغل بوده و از آن‌ها عوارض کسب و پیشه اخذ می‌شود و اخذ عوارض جهت برگزاری نمایشگاه‌ها و غرفه‌ها مصداق اخذ عوارض مضاعف است، بنابراین تعرفه شماره (43) از تعرفه عوارض محلی سال 1401 شهرداری دیزیچه با عنوان عوارض غرفه و نمایشگاه‌های فصلی و دائمی مغایر با قانون و خارج از حدود اختیارات است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود . ب. اولا هرچند طبق بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوّب سال 1375 با اصلاحات بعدی تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاست‌های عمومی دولت که از سوی وزارت کشور اعلام می‌شود از جمله وظایف و مسئولیت‌های شوراهای اسلامی شهر است لیکن اخذ هرگونه عوارض و خدمات از سوی شهرداری منوط به ارائه خدمت از سوی شهرداری‌ها است که در مانحن فیه چنین خدمتی ارائه نمی‌شود. ثانیا قائم مقام دبیر شورای نگهبان به موجب نظریه شماره 102/28310 مورخ 1402/6/13 در پرونده کلاسه 0106704 هیئت عمومی دیوان دیوان عدالت اداری، اطلاق دریافت عوارض را در مواردی که علی رغم افزایش قیمت منطقه‌ای قیمت ملک مورد نظر افزایش نداشته و به معنای دخالت دادن افزایش ایجادنشده در وضع عوارض است، خلاف شرع اعلام نموده است. ثالثا براساس تبصره ماده 60 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوّب 1393/12/4 د ریافت و پرداخت هرگونه وجهی تحت هر عنوان توسط دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری و ماده 5 قانون محاسبات عمومی باید در چهارچوب قوانین موضوعه کشور باشد. با توجه به مراتب فوق، قسمتی از توضیحات تعرفه شماره 217 از تعرفه عوارض محلی سال 1401 شهرداری دیزیچه که براساس آن مقرّر شده است: «مابه التفاوت قیمت روز ملک قبل از اجرای طرح و بعد از اجرا با نظریه کارشناس رسمی مرضی الطرفین نباید از حداکثر 30% قیمت روز زمین بیشتر باشد»، مغایر با قانون و خارج از حدود اختیارات است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/2/10) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است . رئیس هیئت عمومی دیوان عدالت اداری احمدرضا عابدی