رای شماره‌های 1064 الی 1082 و 1204 و 1203 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب 48، 46 و 52 بدوی دیوان عدالت اداری در خصوص الزام سازمان بازنشستگی به بازنشستگی کارکنان سازمان تامین اجتماعی شاغل در مشاغل پرستاری، بهیاری، کاردان اتاق عمل، کاردان هوشبری و رده‌های وابسته پرستاری (اشخاص موضوع ماده 16 قانون سازمان نظام پرستاری) و نیز کارمندان آزمایشگاه به واسطه اشتغال در مشاغل سخت و زیان‌آور (موضوع بند 2 ماده واحده قانون ارتقاء بهره‌وری کارکنان بالینی نظام سلامت مصوب سال 1388 مجلس شورای اسلامی)

شماره 9804071 – 20/10/1399 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه‌های 9909970905811064 ، 9909970905811082 و 9909970905811203 و 9909970905811204 مورخ 18/09/1399. با موضوع : « تعارض : با جمع منطقی بین تبصره 3 ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و شاغلین سخت و زیان‌آور و تبصره 1 ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری فقط شرط سابقه برای بازنشستگی سخت و زیان‌آور از 20 سال به 25 سال افزایش یافته است » جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری - مهدی دربین تاریخ دادنامه : 18/9/1399 شماره دادنامه : 1064 الی 1082 و 1204 و 1203 شماره پرونده : 9804067، 9804066، 9804065، 9804064، 9804063، 9804062، 9804061 ، 9901307، 9901115، 9901107، 9900941، 9900904، 9804071، 9804070، 9804068، 9902044، 9902043، 9901878، 9901749، 9901433، 9901309 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری اعلام‌کننده تعارض : آقایان : 1 حمید کشاورزی 2 احسان اله آقاشاهی 3 علی احمدوند 4 هادی کرمانی 5 سعید نصرآبادی 6 صلاح الدین بهزادی 7 تیرداد رحمتی و خانم‌ها : 8 پریسا پسندیده 9 لیلا محمدیان 10 مریم جوی پری 11 معصومه دریکوند 12 ماهتاب جوادی 13 فاطمه قصری زاده 14 خاطره زارعی 15 رویا غلامی 16 فاطمه یوزباشی 17 کبری تیزهوش 18 تیرداد رحمتی 19 سازمان نظام پرستاری موضوع : اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری گردش کار : در خصوص دادخواست کارکنان سازمان تامین اجتماعی شاغل در مشاغل پرستاری، بهیاری، کاردان اتاق عمل، کاردان هوشبری و رده‌های وابسته پرستاری ( اشخاص موضوع ماده 16 قانون سازمان نظام پرستاری ) و نیز کارمندان آزمایشگاه به خواسته الزام سازمان بازنشستگی به بازنشستگی آنان به واسطه اشتغال در مشاغل سخت و زیان‌آور ( موضوع بند 2 ماده واحده قانون ارتقاء بهره‌وری کارکنان بالینی نظام سلامت مصوب سال 1388 مجلس شورای اسلامی ) شعب دیوان عدالت اداری آراء متفاوتی صادر کرده‌اند و به همین جهت رئیس دیوان عدالت اداری موضوع را برای رفع تعارض در آراء و صدور رای وحدت رویه به هیات عمومی دیوان عدالت اداری ارجاع کرده است . گردش کار پرونده‌ها و مشروح آراء به قرار زیر است : الف : شعبه 48 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره 9609980904402189 با موضوع دادخواست آقای محمدحسین طارمی به طرفیت مدیریت درمان اداره کل تامین اجتماعی استان قزوین و به خواسته صدور حکم بازنشستگی در مشاغل سخت و زیان‌آور به موجب دادنامه شماره 9709970904401878 1397/5/22 به شرح زیر رای صادر کرده است : در خصوص دادخواست شاکی به طرفیت خوانده به خواسته صدور حکم بازنشستگی در مشاغل سخت و زیان‌آور، از توجه به رونوشت مدارک شاکی و اینکه کارشناس هوشبری با بیش از 22 سال سابقه بیمه‌پردازی می‌باشد، لایحه دفاعیه خوانده، ماده 2 قانون ارتقاء بهره‌وری و مواد 1و 4 آیین‌نامه اجرایی آن و ماده 16 قانون سازمان نظام پرستاری مبنی بر سخت و زیان‌آور بودن شغل شاکی، دعوای شاکی را وارد دانسته و به‌استناد مواد 10 و 65 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به ورود شکایت صادر و اعلام می‌نماید . رای صادره ظرف 20 روز از ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می‌باشد . رای مذکور به موجب رای شماره 9709970955403460 1397/10/5 شعبه 13 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری تایید شده است . ب : شعبه 46 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده‌های شماره 9709980902900052 و 9709980902900243 با موضوع دادخواست آقایان فریدون طاهرخانی و حمیدرضا آقایی به طرفیت مدیریت درمان تامین اجتماعی استان قزوین و به‌خواسته الزام به احتساب هر سال سابقه حق بیمه در کارهای سخت و زیان‌آور معادل یک و نیم سال به ازاء هر سال و محاسبه در مستمری بازنشستگی به‌موجب دادنامه‌های شماره 9709970902901283 1397/4/2 و 9709970902901282 1397/4/2 به شرح زیر رای صادر کرده است : با توجه به اینکه به موجب تبصره 1 ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری شروط بازنشستگی پیش از موعد کارکنان سازمان پیش‌بینی شده و به لحاظ عدم شمول کارکنان سازمان به تصویب‌نامه شماره 101414ت 1395/8/17 هیات وزیران وجود مقررات خاص بازنشستگی برای کارکنان یاد شده که اقدامات سازمان وفق مبانی قانونی بوده و سازمان تخلفی انجام نداده لذا شکایت غیرموجه و حکم به رد شکایت صادر و اعلام می‌گردد . رای صادره ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در شعب تجدیدنظر دیوان می‌باشد . در اثر تجدیدنظرخواهی از رای شماره 9709970902901283 1397/4/2 شعبه20 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 9809970956901023 1398/4/22 با استدلال زیر رای مذکور را نقض می‌کند : با امعان نظر به اینکه به موجب تصویر حکم کارگزینی ارائه شده شاکی در بیمارستان تامین اجتماعی تاکستان به عنوان کاردان آزمایشگاه مشغول به ایفاء وظیفه می‌باشد و نظر به اینکه مشارالیه در شمول مصوبه هیات وزیران در جلسه مورخ 1395/11/9 در خصوص بهره‌مندی از مزایای مشاغل سخت و زیان‌آور قرار دارد و دلیل و مدرک متقنی از ناحیه تامین اجتماعی که تجدیدنظرخواه را از مصوبه هیات وزیران خارج نماید، ابراز و اقامه نگردیده لذا تجدیدنظرخواهی موجه تشخیص به استناد ماده 71 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری ضمن نقض دادنامه مارالذکر حکم به ورود شکایت و بهره‌مندی از مزایای مزبور صادر و اعلام می‌گردد . رای اصداری قطعی است . رای شماره 9709970902901282 1397/4/2 به موجب دادنامه شماره 9709970955603992 1397/11/9 شعبه 15 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری تایید شده است . ولیکن در اجرای ماده 79 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری شعبه 17 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 9909970956500553 1399/2/28 ضمن نقض دادنامه تجدیدنظر و متعاقب آن نقض دادنامه بدوی، به شرح زیر حکم به ورود شکایت صادر کرده است : در خصوص درخواست اعمال ماده 79 قانون تشکیلات نسبت به دادنامه فوق‌الذکر با توجه به مستندات پیوست پرونده ملاحظه می‌گردد مشارالیه طبق احکام کارگزینی پیوست از کادر کارشناس آزمایشگاه تشخیص طبی واحد سازمانی بیمارستان ذکریای رازی قزوین با بیش از 27 سال سابقه کار با توجه به ماده 114 قانون تامین اجتماعی ضوابط سنی و مدت خدمت برای احتساب مستمری کارکنان سازمان قبل از موعد مقرر تابع ضوابط و مقررات استخدام کشوری و اصلاحات بعدی آن خواهد بود که در حال حاضر ماده 103 و تبصره 1 قانون مدیریت خدمات کشوری حاکم است . علیهذا با توجه به مراتب فوق ایشان دارای شرایط مقرر قانونی بوده، بنابراین ضمن نقض دادنامه تجدیدنظر و متعاقب آن نقض دادنامه بدوی حکم به ورود شکایت صادر و اعلام می‌نماید . رای صادره قطعی است . ج : شعبه 46 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده‌های شماره 9709980902902790 و 9709980902903890 با موضوع دادخواست خانم‌ها پریسا پسندیده و صدیقه کمال زاده به طرفیت 1 اداره کل درمان استان تهران 2 تامین اجتماعی غرب تهران و به خواسته الزام به صدور حکم بازنشستگی با احتساب سوابق شغلی در مشاغل سخت و زیان‌آور به موجب دادنامه‌های شماره 9709970902905137 1397/11/29 و 9809970902900619 1398/2/25 به شرح زیر رای صادر کرده است : در خصوص شکایت مطروحه به شرح موصوف نظر به اینکه مطابق ماده 64 آیین‌نامه استخدامی سازمان تامین اجتماعی با کارکنان سازمان از لحاظ بازنشستگی، از کارافتادگی کلی و فوت طبق مقررات قانون تامین اجتماعی رفتار خواهد شد و ماده 114 قانون تامین اجتماعی نیز ضوابط سنی و مدت خدمت برای احتساب مستمری بازنشستگی کارکنان سازمان پیش از موعد مقرر را تابع ضوابط و مقررات قانون استخدام کشوری دانسته است و با عنایت به اینکه تبصره 1 ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری که جایگزین قانون استخدام کشوری شده است، بازنشستگی در مشاغل سخت و زیان‌آور را مشروط به تحقق دو شرط نموده است : 1 اختیار دستگاه اجرایی با بازنشستگی « عبارت دستگاه اجرایی . . . می‌تواند . . . در صدر ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری » 2 داشتن حداقل سابقه 25 سال سابقه « تبصره 1 ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری » علیهذا نظر به اینکه شاکی فاقد شرایط مذکور بوده لذا شکایت مطروحه غیر موجه تشخیص و با استناد به مواد 1، 10، 17 و 65 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری قرار رد شکایت مطروحه را صادر و اعلام می‌گردد . قرار صادره ظرف مهلت بیست روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در شعب تجدیدنظر دیوان خواهد بود . آراء مذکور به موجب دادنامه‌های شماره 9809970956901545 1398/6/17 و 9809970956500708 1398/3/28 به ترتیب در شعب 20 و 17 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری تایید شده است . د : شعبه 52 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده‌های شماره 9709980901200671 و 9709980901200701 با موضوع دادخواست‌های خانم‌ها لیلا محمدیان و نگین عظیم زادگان به طرفیت سازمان تامین اجتماعی استان قزوین تهران و به خواسته الزام سازمان به صدور حکم بازنشستگی برابر مشاغل سخت و زیان‌آور و همچنین نسبت به کارمندان آزمایشگاه به موجب دادنامه‌های شماره 9709970901204828 1397/12/25 و 9709970901202551 1397/7/16 به شرح زیر رای صادر کرده است : در خصوص شکایت خانم‌ها لیلا محمدیان و نگین عظیم زادگان به طرفیت تامین اجتماعی استان قزوین به خواسته الزام خواندگان به صدور حکم بازنشستگی بر اساس مشاغل سخت و زیان‌آور و اعاده حقوق تضییع شده، با توجه به مفاد دادخواست تقدیمی و ضمایم آن لایحه دفاعیه خواندگان نظر به اینکه شغل پرستاری از جمله مشاغل سخت و زیان‌آور می‌باشد و شاکیان بیش از 20 سال در شغل مزبور اشتغال به کار داشته مطابق قانون بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی افراد مشمول با دارا بودن 20 سال متوالی و یا 25 سال متناوب می‌توانند از بازنشستگی قانون مذکور بهره‌مند شوند و با عنایت به رای وحدت رویه هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 779 تا 961 1396/8/16 که پرستاران شاغل در سازمان تامین اجتماعی را مشمول قانون نحوه بازنشستگی جانبازان قرار داده لذا خواسته مشارالیهما را ثابت و وارد تشخیص و به استناد مواد 10 و 65 قانون دیوان عدالت اداری و تبصره 2 ماده 76 قانون تامین اجتماعی و تبصره 3 ماده واحده قانون جانبازان حکم به ورود شکایت و الزام خواندگان به اجابت خواسته شاکی صادر و اعلام می‌نماید . این رای ظرف 20 روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می‌باشد . در اثر تجدیدنظرخواهی از رای شماره 9709970901204828 1397/12/25، شعبه 20 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 9809970956901590 1398/6/25 با استدلال زیر رای مذکور را نقض می‌کند : نظر به اینکه حسب ماده 117 قانون مدیریت خدمات کشوری و رای شماره 237 1395/10/18 هیات تخصصی دیوان عدالت اداری در امور کار و تامین اجتماعی کارمندان سازمان تامین اجتماعی تابع آیین‌نامه استخدامی خاص سازمان مصوب 1386 می‌باشند و شاکی به موجب احکام کارگزینی کارمند سازمان تامین اجتماعی است و ماده 114 قانون تامین اجتماعی ضوابط سنی و مدت خدمت برای احتساب مستمری بازنشستگی کارکنان سازمان قبل از موعد مقرر تابع ضوابط و مقررات استخدام کشوری و تغییرات و اصلاحات بعدی آن دانسته است و از آنجا که قانون مدیریت خدمات کشوری جایگزین قانون استخدام کشوری شده است و از این رو کارکنان سازمان تامین اجتماعی از حیث بازنشستگی پیش از موعد مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری از حیث سن و مدت خدمت می‌باشند و طبق تبصره ( و ) ماده 103 قانون مذکور تقلیل سابقه قانونی مزبور در بند ( الف ) این ماده برای متصدیان مشاغل سخت و زیان‌آور 5 سال دانسته است، مطابق بند ( الف ) و ( ب ) ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری کارکنان دستگاه‌های اجرایی از جمله سازمان تامین اجتماعی در صورتی که مشمول قانون کار باشند می‌توانند حسب قانون با 25 سال سابقه پرداخت حق بیمه به صورت متوالی و یا 25 سال سابقه پرداخت حق بیمه به‌طور متناوب و احراز شرایط قانونی بازنشسته شوند و با التفات به اینکه شاکی به موجب دادخواست تقدیمی اعلام داشته دارای 24 سال سابقه کار در آزمایشگاه مراکز بیمارستانی سازمان تامین اجتماعی می‌باشد که به حد نصاب 25 سال طبق مقررات فوق نمی‌رسد . لذا با وصف مراتب فوق تجدیدنظرخواهی وارد و رای تجدیدنظر خواسته واجد ایراد تشخیص و مستندا به ماده 71 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری ضمن نقض رای موصوف به استناد بند 2 ماده 10 و ماده 63 قانون مرقوم حکم به رد شکایت صادر و اعلام می‌گردد . این رای قطعی است . دفتر نتیجه ثبت وفق مقررات اقدام قانونی معمول گردد . رای شماره 9709970901202551 1397/7/16 به موجب دادنامه شماره 9809970955600238 1398/1/31 شعبه 15 تجدیدنظر تایید شده است . ولیکن در اجرای ماده 79 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، شعبه 18 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 9809970956703190 1398/10/15، رای شعبه 15 تجدیدنظر را نقض کرده و به شرح زیر حکم به رد شکایت صادر کرده است : باعنایت به مجموع اوراق پرونده‌های بدوی و تجدیدنظر و مستندات ابرازی، نظر به‌اینکه مطابق ماده 64 آیین‌نامه استخدامی سازمان تامین اجتماعی یا کارکنان سازمان از لحاظ بازنشستگی، از کارافتادگی کلی و فوت طبق مقررات قانون تامین اجتماعی رفتار خواهد شد و ماده 114 قانون تامین اجتماعی نیز ضوابط سنی و مدت خدمت برای احتساب مستمری بازنشستگی کارکنان پیش از موعد مقرر را تابع ضوابط و مقررات قانون استخدام کشوری دانسته است و با عنایت به اینکه تبصره 1 ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری که جایگزین قانون استخدام کشوری شده است، بازنشستگی در مشاغل سخت و زیان‌آور را مشروط به تحقق دو شرط نموده است . 1 اختیار دستگاه اجرایی با بازنشستگی « عبارت دستگاه اجرایی . . . می‌تواند . . . در صدر ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری 2 داشتن حداقل 25 سال سابقه « تبصره 1 ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری » علیهذا نظر به اینکه شاکی فاقد شرایط مذکور بوده و در زمان تقاضا دارای 20 سال سابقه اشتغال بوده است، با تشخیص موجه و وارد بودن تقاضای اعمال ماده 79 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و ضمن نقض دادنامه‌های صدرالذکر، حکم به رد شکایت شاکی صادر و اعلام می‌گردد . این رای قطعی است . ه : شعبه 66 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره 9709980901600889 با موضوع دادخواست آقای علی احمدوند به طرفیت مدیریت درمان سازمان تامین اجتماعی و به خواسته الزام به بازنشستگی در مشاغل سخت و زیان‌آور در رشته تکنسین اتاق عمل به موجب دادنامه شماره 9809970901601186 1398/4/3 به شرح زیر رای صادر کرده است : مطابق ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی جانبازان و ماده 1 آیین‌نامه اجرایی آن مصوب 1385/2/10 کلیه وزارتخانه‌ها و . . . سازمان‌هایی که مشمول قانون بر آن‌ها مستلزم ذکر نام است می‌توانند شاغلین مشاغل سخت و زیان‌آور را با داشتن حداقل 20 سال تمام سابقه قابل قبول بازنشسته نمایند . نظر به اینکه در خصوص این نوع بازنشستگی به دستگاه محل اشتغال اختیار داده شده که می‌تواند با شرایطی بازنشسته نماید و سازمان تامین اجتماعی نیز که یک نهاد عمومی غیردولتی می‌باشد مخالف بازنشستگی شاکی که از کارکنان خودش می‌باشد، است قانونا نیز مجوزی جهت الزام دستگاه مربوطه وجود ندارد لذا شکایت غیرموجه تشخیص و حکم به رد آن صادر و اعلام می‌گردد . رای صادره ظرف 20 روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می‌باشد . رای مذکور به موجب رای شماره 9809970956902771 1398/9/20 شعبه 20 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری تایید شده است . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1399/9/18 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی الف تعارض در آراء محرز است . ب اول : براساس رای وحدت رویه شماره 515 1387/7/5 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، سیاق عبارات تبصره 2 اصلاحی ماده 76 قانون تامین اجتماعی مصوب سال 1380 که براساس آن شاغلین مشاغل سخت و زیان‌آور می‌توانند با داشتن 20 سال سابقه کار متوالی و یا 25 سال متناوب در مشاغل مذکور بازنشسته شوند، با استفاده از واژه‌های کارگر و کارفرما و کارگاه، مبین حصر تسری حکم مقنن به مشمولین قانون کار است . بنابراین مستخدمین سازمان تامین اجتماعی از شمول قانون کار و قانون اصلاح تبصره 2 ماده 76 قانون تامین اجتماعی مصوب سال 1380 خارج و بنابر ارجاع تبصره 1 ماده 64 آیین‌نامه استخدامی سازمان تامین اجتماعی اصلاحی مصوب سال 1394 و ماده 114 قانون تامین اجتماعی مصوب سال 1354، از حیث بازنشستگی به سبب اشتغال در مشاغل سخت و زیان‌آور، تابع مقررات بخش عمومی و دولتی می‌باشند . دوم : قوانین و مقررات بخش عمومی و دولتی حاکم بر موضوع بازنشستگی پیش از موعد به سبب اشتغال در مشاغل سخت و زیان‌آور عبارتند از : تبصره 3 ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و شاغلین مشاغل سخت و زیان‌آور مصوب سال 1367 و تبصره 1 ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب سال 1386 . سوم : براساس تبصره 3 ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و شاغلین مشاغل سخت و زیان‌آور مصوب سال 1367 « شاغلین مشاغل سخت و زیان‌آور که وظایف مربوط به شغل آنان باعث بروز ناراحتی‌های جسمی و روحی می‌گردد، می‌توانند با داشتن حداقل بیست سال سابقه خدمت بر اساس درخواست کتبی خود با حداکثر پنج سال ارفاق بازنشسته شوند .» بنابراین برخلاف صدر ماده واحده مذکورکه براساس آن دستگاه‌های اجرایی در بازنشسته کردن مستخدمین معلول ( اعم از جانبازان انقلاب اسلامی ایران و جنگ تحمیلی، معلولین حوادث ناشی از کار، بیماران ناشی از شرایط خاص کار و معلولین عادی ) دارای اختیار می‌باشند، در مورد شاغلین مشاغل سخت و زیان‌آور چنین حکمی وجود ندارد و تبصره 3 ماده واحده مذکور بر تکلیف دستگاه‌های اجرایی در موافقت با درخواست بازنشستگی مستخدم واجد شرایط به سبب اشتغال در مشاغل سخت و زیان‌آور دلالت دارد و این تبصره جزو قوانین آمره بوده و لازم‌الاتباع است . چهارم : براساس تبصره 1 ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب سال 1386 به عنوان آخرین اراده قانون‌گذار در مورد بازنشستگی متصدیان مشاغل سخت و زیان‌آور در دستگاه‌های اجرایی، سابقه خدمت لازم برای متصدیان مذکور جهت بازنشستگی پیش از موعد، بیست و پنج سال لحاظ شده اما با توجه به حکم ماده 127 قانون مدیریت خدمات کشوری که براساس آن مقرر شده : « کلیه قوانین و مقررات عام و خاص . . . مغایر با این قانون از تاریخ لازم‌الاجراء شدن این قانون لغو می‌گردد .» و با عنایت به اینکه قلمرو تبصره 3 ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و شاغلین مشاغل سخت و زیان‌آور مصوب 1367 و تبصره 1 ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری یکسان و ناظر بر بازنشستگی پیش از موعد شاغلین مشاغل سخت و زیان‌آور در دستگاه‌های اجرایی است، با تصویب قانون مدیریت خدمات کشوری جهت بازنشستگی شاغلین مذکور، شرط سابقه اشتغال از بیست سال به بیست و پنج سال افزایش یافته لکن سایر شرایط مورد حکم مقنن در تبصره 3 ماده واحده مذکور از جمله درخواست بازنشستگی مستخدم و تکلیف دستگاه اجرایی در موافقت با درخواست بازنشستگی مستخدم واجد شرایط همچنان مجری می‌باشد چرا که تبصره 1 ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری به عنوان قانون لاحق در این موارد متضمن حکم مغایری نبوده و دستگاه‌های اجرایی در حال حاضر مکلفند با درخواست بازنشستگی مستخدمان متصدی مشاغل سخت و زیان‌آور که به بیست و پنج سال سابقه اشتغال رسیده‌اند، موافقت کنند . پنجم : هر چند صدر ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری ناظر بر شرایط اختیاری دستگاه اجرایی برای بازنشسته کردن کارکنان خود می‌باشد ولی مفاد تبصره 1 ماده 103 قانون مذکور صرفا ناظر بر تعیین شرط سابقه برای مشاغل سخت و زیان‌آور است و اگر غیر از این تفسیر شود، جمع بین تبصره 1 ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری و تبصره 3 ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی جانبازان دچار تعارض خواهد شد، با این توضیح که اگر کارمند با 20 سال سابقه درخواست بازنشستگی نماید به لحاظ سخت و زیان‌آور بودن موضوع، دستگاه مکلف است او را طبق تبصره 3 ماده واحده بازنشسته نماید ولی اگر با 25 سال سابقه درخواست دهد دستگاه اختیار دارد که او را بازنشسته نماید ولی بر اساس نظریه مذکور در بند 4 این رای و طبق قاعده « الجمع مهما امکن اولی من الطرح » و بین تبصره 3 ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و شاغلین مشاغل سخت و زیان‌آور و تبصره 1 ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری جمع منطقی صورت می‌گیرد بدین نحو که فقط شرط سابقه برای بازنشستگی سخت و زیان‌آور از 20 سال به 25 سال افزایش می‌یابد . بنابر مراتب یاد شده، آراء شماره 9809970956703190 1398/10/15 شعبه 18 تجدیدنظر، 98099709569015901398 / 6 / 25 شعبه20 تجدیدنظر و 9809970901601186 1398/4/3 شعبه66 بدوی دیوان‌عدالت‌اداری که به‌موجب رای شماره 9809970956902771 1398/9/20 در شعبه 20 تجدیدنظر تایید شده، مبنی بر رد شکایت در حدی که متضمن مراتب فوق‌الذکر است، صحیح و موافق مقررات است . این رای به استناد بند 2 ماده 12 و ماده 89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم‌الاتباع است . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمدکاظم بهرامی