رای شماره‌های 596 و597 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع بند 5 از تذکرات مهم مندرج در صفحات 24 و25 دفترچه راهنمای ثبت نام و شرکت درآزمون ورودی دوره‌های کارشناسی ارشد ناپیوسته سال 1400 که براساس آن داوطلبان سنوات قبل، بااستفاده از سهمیه‌های شاهد وایثارگر در ردیف پذیرفته شدگان رشته‌های تحصیلی دوره‌های غیرروزانه قرار گرفته‌اند در صورت انصراف از رشته‌های قبولی خود فقط یکبار دیگر مجاز به استفاده مجدد از سهمیه‌های مربوط درآزمونهای سالهای بعد در همان مقطع خواهندبودابطال شد.

شماره0000943 - 22/4/1401 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات‌مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه‌های 140109970905810596 و 140109970905810597 مورخ 1401/3/31 با موضوع: "بند 5 از تذکرات مهم مندرج در صفحات 24 و 25 دفترچه راهنمای ثبت‌نام و شرکت در آزمون ورودی دوره‌های کارشناسی ارشد ناپیوسته سال 1400، که براساس آن «داوطلبان سنوات قبل، با استفاده از سهمیه‌های شاهد و ایثارگر در ردیف پذیرفته‌شدگان رشته‌های تحصیلی دوره‌های غیر روزانه قرار گرفته‌اند در صورت انصراف از رشته‌های قبولی خود فقط یک بار دیگر مجاز به استفاده مجدد از سهمیه‌های مربوط در آزمون‌های سال‌های بعد در همان مقطع خواهند بود» ابطال شد." جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری یدالله اسمعیلی‌فرد تاریخ دادنامه: 1401/3/31 شماره دادنامه: 597 596 شماره پرونده: 00032080000943 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکیان : آقایان حسین قاضی زاده و علی حسن پور موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 5 از تذکرات مهم مندرج در صفحات 24 و 25 دفترچه راهنمای ثبت نام و شرکت در آزمون ورودی دوره‌های کارشناسی ارشد ناپیوسته سال 1400 گردش کار: شاکیان به موجب دادخواست‌های جداگانه‌ای ابطال بندهای 4 و 5 از تذکرات مهم مندرج در صفحات 24 و 25 دفترچه راهنمای ثبت نام و شرکت در آزمون ورودی دوره‌های کارشناسی ارشد ناپیوسته سال 1400 را خواستار شده‌اند و در جهت تبیین خواسته اجمالا اعلام کرده‌اند که : "حسب تبصره 2 ماده 10 آیین‌نامه اجرایی قانون ایجاد تسهیلات برای ورود رزمندگان مصوب سال 1367 صرفا عدم امکان استفاده مجدد از امتیازات مندرج در آیین‌نامه در صورت انصراف از تحصیل را مقرر نموده و دلالتی بر استفاده مجدد کسانی که در دانشگاه پذیرفته شده و فارغ التحصیل شده‌اند، ندارد. آیین‌نامه فوق حاکم بر رزمندگان حداقل 6 ماه حضور در مناطق عملیاتی از تاریخ 1359 الی 1367 است اما قانون جامع ایثارگران فراتر از بازه زمانی مذکور و همچنین شامل دیگر ایثارگران می‌باشد در هیچ کدام از قوانین مربوط به ایثارگران تصریحی به لزوم استفاده یک بار از سهمیه وجود ندارد. استناد به آیین‌نامه مقدم برای اجرای قوانین موخر وجهی ندارد. این آیین‌نامه به موجب قوانین موخر تصویب همانند ماده 90 قانون برنامه ششم توسعه یا تبصره 1 ماده 118 قانون برنامه پنجم توسعه نسخ شده است. آرای شماره 1205 1394/10/22، 144 1396/11/10، 735 1390/7/10و 734 1392/10/30 دلالت بر محدود نبودن سهمیه ایثارگران به یک بار است. بنابراین مطابق ماده 3 قانون مدنی و به طریق اولی بخشنامه و مقررات بایستی در روزنامه رسمی ذکر شوند وگرنه قابلیت اجرایی نخواهند داشت. مطابق قانون دسترسی آزاد به اطلاعات و قانون ارتقاء سلامت اداری مقررات دولتی مستوجب حق و تکلیف برای اشخاص بایستی منتشر و به اطلاع عموم برسد. مصوبه کمیته مطالعه و برنامه‌ریزی مغایر با تبصره 2 ماده 10 آیین‌نامه اجرایی قانون ایجاد تسهیلات برای رزمندگان است چرا که آیین‌نامه مزبور صرفا از منع استفاده مجدد در صورت انصراف از تحصیل سخن گفته است. تخصیص استفاده از سهمیه جزء هیچ یک از اختیارات شورای سنجش و پذیرش دانشجو نیست. ماده 6 قانون سنجش و پذیرش دانشجو و ماده 6 آیین‌نامه آن نیز صرفا بر ابقای سهمیه‌های پیشین دلالت دارند و دلیلی بر تخصیص آن‌ها در میان نیست . " متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است : " تذکرات مهم : ............ «5 بر اساس مصوبه چهارمین جلسه شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی مورخ 1395/10/18، آن دسته از داوطلبان سنوات قبل که با استفاده از سهمیه‌های شاهد و ایثارگر در ردیف پذیرفته شدگان رشته‌های تحصیلی دوره‌های غیرروزانه (شهریه‌پرداز) از جمله نوبت دوم (شبانه)، دانشگاه پیام نور، موسسات آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی، دانشگاه آزاد اسلامی و یا دوره‌های مشترک مجازی و پردیس خودگردان قرار گرفته‌اند در صورت انصراف از رشته قبولی خود فقط یک بار دیگر مجاز به استفاده مجدد از سهمیه‌های مربوط در آزمون‌های سال‌های بعد در همان مقطع خواهند بود . ٭شرایط استفاده مجدد از سهمیه ایثارگران برای رشته‌های تحصیلی دانشگاه آزاد اسلامی همانند ضوابط مربوط به دوره‌های غیر روزانه می‌باشد» ." در پاسخ به شکایت مذکور، معاون وزیر و رئیس سازمان سنجش آموزش کشور به موجب لایحه شماره 17585 1400/3/29 به‌طور خلاصه توضیح داده است که : " 1 ظرفیت پذیرش دانشجو در دوره‌های روزانه و دولتی بسیار اندک است و این امر اقتضا می‌کند تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی دستگاه‌های ذیربط طوری باشد که افراد بیشتری از این امتیاز برخوردار شوند . 2. تعداد داوطلبان برخوردار از سهمیه 5 درصدی ایثارگران بسیار زیاد و ظرفیت اختصاصی به این افراد بسیار نازل است حال اگر محدودیت یک بار استفاده از سهمیه برداشته شود بسیاری از قبول شدگان دوره روزانه با استفاده از سهمیه ایثارگران با هدف قبولی در رشته یا دانشگاه بهتر در کد رشته محل قبولی ثبت نام نمی‌کنند و یا پس از ثبت نام در دانشگاه انصراف داده و مجددا در آزمون سراسری شرکت می‌نمایند. لذا با عنایت به مراتب مذکور، قرار رد شکایت مورد تقاضا است ." در اجرای ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 پرونده به هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری ارجاع می‌شود و هیات مذکور به موجب دادنامه شماره 140109970906010088 1401/2/20 بند 4 از تذکرات مهم مندرج در صفحه 24 دفترچه راهنمای ثبت نام و شرکت در آزمون ورودی دوره‌های کارشناسی ارشد ناپیوسته سال 1400 را قابل ابطال تشخیص نداد و رای به رد شکایت صادر کرد. رای مذکور به علت عدم اعتراض از سوی رئیس دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت . رسیدگی به بند 5 از تذکرات مهم مندرج در صفحات 24 و 25 دفترچه راهنمای ثبت نام و شرکت در آزمون ورودی دوره‌های کارشناسی ارشد ناپیوسته سال 1400 در دستورکار هیات عمومی قرار گرفت . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1401/3/31 به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی اولا: وظایف و اختیارات شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی طی 7 بند در ماده (3) قانون سنجش و پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی کشور مصوب سال 1394 احصاء شده و از هیچ یک از بندهای مذکور، صلاحیتی مبنی بر تجویز استفاده مجدد از سهمیه ایثارگران توسط پذیرفته‌شدگان در دوره‌های غیر روزانه دانشگاهها که از تحصیل انصراف داده‌اند، استنباط نمی‌شود. ثانیا: با توجه به اینکه موضوع قانون ایجاد تسهیلات برای ورود رزمندگان و جهادگران داوطلب بسیجی به دانشگاهها و موسسات آموزش عالی مصوب سال 1367 و ماده (70) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مصوب سال 1391، حق و امتیاز «ورود» به دانشگاهها و سایر مراکز آموزشی است، بنابراین با لحاظ استثنای امتیاز مذکور نسبت به کیفیت ورود به دانشگاهها، دامنه شمول آن به پذیرش داوطلب استفاده‌کننده از سهمیه و امتیاز با اعلام آن تعبیر می‌شود و در این صورت حق موصوف با یک نوبت اعمال و استیفاء، تمام شده محسوب می‌گردد و لذا تکرار آن و استفاده مجدد از این امتیاز فاقد مبنای قانونی و مغایر با قوانین فوق‌الذکر است و تسری آن به لزوم ادامه تحصیل یا فارغ‌التحصیلی موجب تضییع حق سایر افراد مشمول امتیاز براساس قوانین یادشده خواهد بود. ثالثا: براساس رای شماره 1709 1399/11/14 هیات عمومی دیوان عدالت اداری: «امکان استفاده مجدد از سهمیه ایثارگران توسط پذیرفته‌شدگان در دوره‌های غیرروزانه دانشگاهها که انصراف از تحصیل داده‌اند، مغایر اطلاق مندرج در تبصره (2) ماده (10) آیین‌نامه اجرایی قانون ایجاد تسهیلات برای رزمندگان مصوب سال 1368 می‌باشد که منع استفاده مجدد از سهمیه در صورت انصراف از تحصیل مندرج در آن شامل تمامی مصادیق و حالات پذیرفته‌شدگان اعم از روزانه، نوبت دوم، خودگران و مجازی می‌شود...» و با اخذ وحدت ملاک از رای یادشده، مشمولین برخورداری از سهمیه ایثارگران صرفا برای یک مرتبه قادر به استفاده از این سهمیه در هر مقطع تحصیلی جهت ورود به دانشگاه هستند، چه اینکه از رشته قبولی انصراف داده و یا در رشته قبولی ثبت‌نام کرده یا نکرده باشند تحت هیچ عنوان حق استفاده مجدد از سهمیه مذکور در تمامی دوره‌ها اعم از روزانه، نوبت دوم (شبانه)، غیرانتفاعی، پیام نور، شهریه‌پرداز، پردیس خودگردان، مجازی و دانشگاه آزاد اسلامی در آزمون همان مقطع را ندارند. با توجه به دلایل فوق که در رای شماره 62 1401/1/16 هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز منعکس شده، بند 5 از تذکرات مهم مندرج در صفحات 24 و 25 دفترچه راهنمای ثبت‌نام و شرکت در آزمون ورودی دوره‌های کارشناسی ارشد ناپیوسته سال 1400، خارج از حدود اختیار شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی و مغایر با قوانین مذکور است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مهدی دربین