رای شماره 1086741 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال بند 11 مصوبه شماره 11002/ 570016/ 2/ 1403 مورخ 1403/5/15 اداره کل آموزش و پرورش استان زنجان

شماره 0301488 - 1404/5/18 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 40431390001086741 مورخ 1404/5/7 مبنی بر: بند 11 مصوبه شماره 11002/ 570016/ 2/ 1403 مورخ 1403/5/15 ستاد ویژه مدارس استعدادهای درخشان استان زنجان که به صورت کلی و مطلق هرگونه جابجایی و انتقال دانش آموزان میان پایه مدارس استعدادهای درخشان بین نواحی یک و دو زنجان را ممنوع اعلام نموده است ابطال شد. جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1404/5/7 شماره دادنامه: 140431390001086741 شماره پرونده: 0301488 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای مسعود خان محمدی طرف شکایت : اداره کل آموزش و پرورش شهرستان زنجان موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 11 مصوبه شماره 11002/ 570016/ 2/ 1403 مورخ 1403/5/15 اداره کل آموزش و پرورش استان زنجان گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند 11 مصوبه شماره 11002/ 570016/ 2/ 1403 مورخ 1403/5/15 اداره کل آموزش و پرورش استان زنجان را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: "همان گونه که مستحضرید مواد 51 الی 61 آیین‌نامه اجرایی مدارس مصوّب 1400 به عنوان سند بالادستی و همچنین ماده 16 آیین‌نامه اجرایی مدارس استعدادهای درخشان به‌طور خاص نقل و انتقال بین مدارس سمپاد را با احراز دو شرط: الف) کسب حداقل امتیاز مدرسه مقصد در داخل و یا خارج از استان و ب) وجود ظرفیت در مدرسه مقصد تجویز نموده‌اند که این موضوع در بند 3 ضوابط و نحوه نقل و انتقال دانش آموز مندرج در دفترچه راهنما و شرایط شرکت در آزمون‌های ورودی دبیرستان‌های دوره اول و دوم استعدادهای درخشان سال تحصیلی 1402 1403 به عنوان دستورالعمل و ملاک عمل اداره کل آموزش و پرورش استان‌ها در موافقت یا عدم موافقت با درخواست‌های انتقال پذیرفته شدگان سال 1402 بیان گردیده؛ لذا بند 11 مصوبه ستاد ویژه مدارس استعدادهای درخشان استان زنجان مبنی بر ممنوعیت مطلق نقل و انتقال بین نواحی زنجان مغایر با اسناد بالادستی بوده و اداره کل آموزش و پرورش زنجان را در مقام قانون‌گذاری قرار داده است که نمی‌توان چنین شانی برای استان قائل بود. اداره کل آموزش و پرورش استان زنجان هدف از مصوبه مذکور را حفظ توازن بین نواحی اعلام نموده در حالی که راه حل عقلایی و علمی آن نه ممنوعیت بلکه عمل به وظیفه ذاتی و ارتقاء کیفیت آموزشی مدرسه مبدا می‌باشد که مصوبه ممنوعیت انتقال مغایر با اسناد بالادستی و بند 9 اصل سوم و اصول 20، 30، 40 قانون اساسی و در نتیجه، اعمال تبعیض و محرومیت دانش آموزان حائز شرایط از دسترسی به آموزش مطلوب بوده و به دور از عدالت می‌باشد. مطابق ماده 11 آیین‌نامه مدارس استعدادهای درخشان، انتقال دانش آموزان پذیرفته شده دوره‌های اول و دوم متوسطه در سال تحصیلی 1402 1403 در سنوات و پایه‌های بالاتر (تا پایان دوره‌های اول و دوم متوسّطه) از یک مدرسه استعدادهای درخشان به سایر مدارس استعدادهای درخشان نیز تنها در صورت احراز شرایط ماده 16 آیین‌نامه مزبور، دارا بودن حداقل نمره آزمون ورودی مدرسه مقصد (در دوره دوم متوسّطه، با توجه به رشته تحصیلی مربوط) و وجود ظرفیت خالی در مدرسه مقصد، در داخل استان با موافقت اداره کل آموزش و پرورش استان و از یک استان به استان دیگر با موافقت اداره کل آموزش و پرورش مقصد، مجاز خواهد بود. علی هذا و نظر به مراتب مذکور با توجه به این که بند 11 مصوبه ستاد ویژه مدارس استعدادهای درخشان استان زنجان مغایر با اسناد بالادستی و اصول قانون اساسی و موجب اعمال تبعیض و محرومیت از بهره مندی دانش آموز از آموزش مطلوب و به دور از عدالت بوده و در فرض محال صحّت و مشروع بودن آن، مصوبه مذکور ناظر به آینده و ورودی‌های 1403 به بعد بوده و بنا به اصل عطف به ماسبق نشدن قوانین، قابلیت اعمال به ورودی‌های سال 1402 نداشته و نافی حقوق مکتسبه آنان نخواهد بود لذا ضمن تقاضای اعمال ماده 47 دیوان عدالت اداری مصوّب 1402 مبنی بر تسریع در رسیدگی به دلیل بازگشایی مدارس در مهرماه، صدور حکم شایسته مطابق ستون خواسته از آن مقام عالی مورد استدعاست." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: "به: اداره آمورش و پرورش ناحیه یک و ناحیه دو، ابهر، خرم دره و خدابنده موضوع: سازوکار ثبت نام دانش آموزان دبیرستان‌های دوره اول و دوم استعدادهای درخشان در سال تحصیلی 14031404 باسلام احتراما، به استناد دستورالعمل اجرایی به شماره 140/112 تاریخ 1403/2/18 وزارت آموزش و پرورش در خصوص ثبت نام دانش آموزان و نیز دستورالعمل وزارتی آزمون‌های ورودی دبیرستان دوره اول و دوم استعدادهای درخشان به شماره 460/453 تاریخ 1402/12/23 موارد مهم و قابل توجه در خصوص ثبت نام مدارس استعدادهای درخشان جهت برنامه‌ریزی و اقدام لازم به پیوست ارسال می‌گردد.- مدیرکل آموزش و پرورش استان زنجان موارد مهم و قابل توجّه در خصوص ثبت نام مدارس استعدادهای درخشان در سال تحصیلی 14041403 در استان زنجان: پیرو دستورالعمل وزارتی اجرایی ثبت نام دانش آموزان به شماره 140/112 و تاریخ 1403/2/18 و نیز دستورالعمل وزارتی آزمون‌های ورودی دبیرستان‌های دوره اول و دوم استعدادهای درخشان به شماره 460/453 و تاریخ 1402/12/23: ........................... بند 11 با توجّه به این که انتقال دانش آموزان پایه‌های هفتم و دهم این مدارس در سال اول پذیرش در آزمون ورودی، در بین مدارس استعدادهای درخشان درون یک شهرستان به استناد تبصره 1 ماده 11 آیین‌نامه مدارس استعدادهای درخشان و بند 8 دستورالعمل آزمون‌های ورودی مدارس سمپاد، اکیدا ممنوع است؛ ستاد ویژه مدارس استعدادهای درخشان استان بر این اساس و مطابق دستورالعمل وزارتی ثبت نام دوره متوسطه به شماره 400/346 و تاریخ 1403/3/31 با هدف حفظ توازن جمعیّت دانش آموزی و مدیریت درخواست‌های فزون گرفته انتقالی از ناحیه یک به دو زنجان و با در نظر گرفتن ظرفیت بسیار محدود مدارس و براساس مصوبه تاریخ (1403/5/4) مبتنی بر مصوبات ستاد ویژه مدارس سمپاد به تاریخ‌های (1401/5/5و 1402/5/8) هرگونه جابه جایی و انتقال دانش آموزان میان پایه مدارس استعدادهای درخشان بین نواحی یک و دو زنجان را ممنوع اعلام کرده است." در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل حقوقی اداره کل آموزش و پرورش استان زنجان به موجب لایحه شماره 11002/ 570016/ 2/ 1403 مورخ 1403/7/1 توضیح داده است که: "طبق بند 3 بخش «و» (ظرفیّت، ضوابط و شرایط پذیرش دانش آموزان) دستورالعمل وزارتی آزمون‌های ورودی دبیرستان‌های دوره اول و دوم استعدادهای درخشان به شماره 460/473 تاریخ 1401/12/16 ضمن تاکید موکد بر دقّت در انتخاب اولویت‌ها در شهرهایی که دارای چند ناحیه می‌باشد و با دادن آزادی عمل به انتخاب هر ناحیه (حتّی ناحیه‌ای که در آنجا اشتغال به تحصیل نداشته است.)؛ قید شده است که: پس از اعلام نتیجه قبولی داوطلب در اولویت انتخاب مورد نظر، به هیچ وجه، امکان تغییر اولویت وجود ندارد. مطابق ماده 11 آیین‌نامه مدارس استعدادهای درخشان به شماره 140/129 و تاریخ 1401/2/10 و نیز تصریح بخشنامه وزارتی ثبت نام دوره متوسّطه به شماره 400/346 و تاریخ 1403/3/31 در بند یک بخش مدارس استعداهای درخشان، نقل و انتقالات مدارس استعداهای درخشان، صرفا از طریق بخش «نقل و انتقال مدارس سمپاد» پنجره واحد خدمات الکترونیک وزارت آموزش و پروزش به نشانی my.medu.ir انجام می‌شود و تایید نهایی درخواست‌های نقل و انتقال و تصمیم‌گیری در خصوص این موضوع، در اختیار اداره کل آموزش و پرورش استان می‌باشد. این راهکار، بیشتر به عنوان چتر حمایتی برای دانش آموزانی در نظر گرفته می‌شود که به هردلیلی، محل زندگی آن‌ها به تبعیّت از خانواده تغییر می‌کند و نبایستی محروم از حق تحصیل در مدارس استعدادهای درخشان شوند؛ در موارد خاص، امتیاز میهمان شدن (یک بار در هر دوره تحصیلی) نیز به آن علاوه می‌گردد. براین اساس و مطابق ماده 11 آیین‌نامه مدارس استعدادهای درخشان، انتقال دانش آموزان از یک مدرسه استعداهای درخشان به سایر مدارس سمپاد، در کنار شرط احراز ماده 16 آیین‌نامه، دارا بودن حداقل نمره آزمون ورودی مدرسه مقصد و نیز وجود ظرفیّت خالی در مدرسه مقصد، موافقت اداره کل آموزش و پرورش استان، با توجه به سیاست‌های کلان حفظ توازن جمعیت دانش آموزی در نواحی و مدیریت درخواست‌های واصله در این زمینه، این شرط اثرگذار قانونی، در متن شکوائیه شاکی با تعمد حذف گردیده است. ستاد ویژه مدارس استعداهای درخشان به ریاست مدیرکل آموزش و پرورش استان، با توجه به ضرورت‌های موجود، جلساتی را در طول سال تشکیل داده و تصمیمات اخذ شده رسما به مدارس استان ابلاغ و نسخه‌ای از مصوبات جلسه به سازمان ملّی پرورش استعداهای درخشان نیز ارسال می‌شود که این امر، نشان‌دهنده شفافّیت تصمیمات ستاد می‌باشد. از این رو، این مصوبات (اعم از تعیین حق الثبت سالیانه، چگونگی هزینه کرد حق الثبت، سامان دهی نیروهای انسانی مدارس سمپاد، ساز و کار نقل و انتقال دانش آموزان سمپادی و ...) ضرورت اجرایی داشته و سال هاست که این روند، در تمامی استان‌ها، اجرا می‌شود. از این جهت است که طبق بخشی از نوشتار شاکی با مضمون (در فرض مشروع و قانونی بودن مصوبه ستاد ویژه مدارس استعداهای درخشان استان مبنی بر ممنوعیت نقل و انتقال بین مدارس سمپاد نواحی یک و دو زنجان، مصوبه با توجه به اصل عطف به ماسبق نشدن قوانین، قابل اعمال نسبت به پذیرفته شدگان سال 1402 نمی‌باشد.) باید خاطرنشان کرد در هیچ سالی، فرآیند انتقال دانش آموزان سمپادی بین ناحیه یک و دو زنجان، عملیاتی نشده است؛ به عنوان مثال در بخش نامه‌های ساز و کار ثبت نام دانش آموزان مدارس استعداهای درخشان منبعث از مصوبات ستاد ویژه مدارس استعداهای درخشان در بخش نامه شماره 11002/ 570016/ 2/ 1402 و تاریخ 1402/5/15 و یا بخشنامه شماره 11002/ 570016/ 2/ 1401 و تاریخ 1401/5/18 همانند بخشنامه سال تحصیلی جاری به شماره 11002/ 570016/ 2/ 1403 و تاریخ 1403/5/15 اداره کل آموزش و پرورش استان زنجان با همین سبک و سیاق، رفتار شده است و بحث ممنوعیت نقل و انتقال بین مدارس نواحی یک و دو زنجان، منتفی اعلام شده است؛ چرا که همه متقاضیان شرکت در آزمون ورودی مدارس تیزهوشان علاقه مند هستند در دبیرستان استعداهای درخشان ناحیه دو زنجان پذیرفته شوند و همین باعث رقابت شدیدی بین شرکت‌کنندگان در آزمون مربوطه گردیده است ولی از آنجایی که قبولی در دبیرستان‌های تیزهوشان ناحیه یک به سختی قبولی در تیزهوشان ناحیه دو نمی‌باشد بنابراین بعضی از متقاضیان از این ترفند استفاده می‌کنند که در انتخاب محل تحصیل، دبیرستان‌های تیزهوشان ناحیه یک را انتخاب می‌کنند و بعد از قبولی در آن آزمون متقاضی انتقال به تیزهوشان ناحیه یک می‌گردند به همین دلیل جابه جایی دانش آموزان دبیرستان‌های تیزهوشان داخل شهرستان ممنوع گردیده است. در نهایت مدارس استعداهای درخشان به عنوان شیرازه دفتر آموزش و پرورش، سال هاست که با هدف غایی تحقّق عدالت آموزشی و امر خطیر شناسایی، هدایت و تربیّت صاحبان استعداهای درخشان برتر برای پرورش جامعه نخبگانی فعالیت می‌کند و نمی‌تواند بر مبنای هیجانات زودگذر برخی از خانواده‌ها که درک درستی از رویکردهای پذیرش و توانمندسازی عادلانه دانش آموزان سمپادی به عنوان دولتی ترین مدارس ایران که شفاف طبقاتی را شکسته‌اند ندارند مدیریت شوند. مع الوصف با عنایت به مراتب فوق اقدامات این اداره کل وفق مقرّرات و بخشنامه‌های وزارت متبوع بوده و شاکی مدارکی که موید نقض قوانین و مقرّرات از سوی این اداره باشد، ارائه ننموده است؛ فلذا رد شکایت ایشان مورد تقاضاست." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/5/7 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی با عنایت به این که هیات امنای سازمان ملّی پرورش استعدادهای درخشان در اجرای بند 5 ماده 7 اساسنامه مصوّب جلسه 813 مورخ 1397/7/17 شورای عالی انقلاب فرهنگی به موجب ماده 11 آیین‌نامه مدارس استعدادهای درخشان مصوّب 1400/12/23 انتقال دانش آموزان از یک مدرسه استعدادهای درخشان به سایر مدارس استعدادهای درخشان را در صورت احراز شرط معدل موضوع ماده 16 آیین‌نامه، دارا بودن حداقل نمره آزمون ورودی مدرسه مقصد و وجود ظرفیت خالی در مدرسه مقصد در داخل استان با موافقت اداره کل آموزش و پرورش استان مجاز اعلام نموده است و تبصره 1 این ماده صرفا انتقال دانش آموزان در سطح شهرستان را در طول سال نخست ممنوع کرده است، بنابراین بند 11 مصوبه شماره 11002/ 570016/ 2/ 1403 مورخ 1403/5/15 ستاد ویژه مدارس استعدادهای درخشان استان زنجان که به صورت کلّی و مطلق هرگونه جابجایی و انتقال دانش آموزان میان پایه مدارس استعدادهای درخشان بین نواحی یک و دو زنجان را ممنوع اعلام نموده، مغایر با ماده 11 مصوبه هیات امنای سازمان بوده و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/2/10) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری احمدرضا عابدی