رای شماره 1917236 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال مصوبات کارگروه ماده 3 آیین‌نامه اجرایی ماده 66 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مبنی بر عدم شمول پرداخت شهریه سایر دانشگاه‌ها و از جمله دانشگاه‌های غیر انتفاعی برای جانبازان 25 % و بالاتر و همسر و فرزندان آن‌ها

شماره0107431 1402/8/8 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140231390001917236مورخ 1402/7/25 با موضوع: «مصوبات کارگروه ماده 3 آیین‌نامه اجرایی ماده 66 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مبنی بر عدم شمول پرداخت شهریه سایر دانشگاه‌ها و از جمله دانشگاه‌های غیرانتفاعی برای جانبازان 25% و بالاتر و همسر و فرزندان آن‌ها ابطال شد» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1402/7/25 شماره دادنامه: 140231390001917236 شماره پرونده: 0107431 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای حامد کاشنده آغمیونی طرف شکایت: 1 بنیاد شهید و امور ایثارگران 2 وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی 3 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی 4 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری 5 سازمان برنامه و بودجه موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبات کارگروه ماده 3 آیین‌نامه اجرایی ماده 66 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال مصوبات کارگروه ماده 3 آیین‌نامه اجرایی ماده 66 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به‌طور خلاصه اعلام کرده است که: "اینجانب فرزند جانباز 25 % می‌باشم که طبق قانون از پرداخت 100% شهریه تحصیل معاف هستم و به همین دلیل در آزمون کنکور سراسری سال 1401 سازمان سنجش شرکت کرده و در مقطع کارشناسی رشته حقوق دانشگاه ایرانیان پذیرفته گردیده‌ام، اما زمانی که برای اخذ معرفی نامه جهت پرداخت هزینه دانشگاه به بنیاد مراجعه کردم مسئول مربوطه با ارائه برگه‌ای تحت عنوان مصوبات کارگروه ماده 3 آیین‌نامه اجرایی ماده 66 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران اعلام داشته است که: « از امسال پرداخت شهریه شامل دانشگاه‌های غیرانتفاعی نمی‌شود.» این در حالی است که هیچ‌گونه مستند قانونی دال بر حذف یا محرومیت دانشگاه‌های غیرانتفاعی از پرداخت شهریه در مصوبه و آیین‌نامه مذکور یافت نمی‌شود. آنچه که در آیین‌نامه هیات وزیران به آن اشاره شده است؛ اولویت‌بندی رشته‌های تحصیلی برای تعیین نوع و میزان شهریه است، اما کارگروه به جای این موضوع اقدام به حذف کلی برخی دانشگاه‌ها نموده که در تعارض با آیین‌نامه مصوب هیات وزیران می‌باشد. با توجه به اینکه این مصوبه بر خلاف آیین‌نامه هیات وزیران است و همچنین نحوه و زمان اجرای آن که به دلیل عدم اطلاع‌رسانی لازم موجب اضرار و محرومیت افرادی همچون بنده از تحصیل و استفاده از سهمیه ایثارگری شده ابطال آن مورد استدعا است." در پی اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری برای شاکی ارسال شده بود وی به موجب لایحه‌ای که به شماره 5587 5/1/1402 ثبت دفتر هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری شده توضیح داده است که مقرره مورد شکایت مغایر با ماده 66 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران و ماده 3 آیین‌نامه اجرایی آن می‌باشد. متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: "مصوبات کارگروه موضوع ماده 3 آیین‌نامه اجرایی ماده 66 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران نوع دانشگاه، رشته و مقاطع تحصیلی با رویکرد مبتنی بر اشتغال محوری، ارتقا تحصیلی و هدفمندی شهریه‌ها برای بهره مندی از آیین‌نامه فوق در جلسه مورخ 2/5/1401 تعیین و به شرح زیر به تصویب رسید. 1 آزمون سراسری الف) همه رشته‌های مقاطع کاردانی و کارشناسی دوره‌های نوبت دوم دانشگاه‌های دولتی تحت پوشش وزارتخانه‌های علوم و بهداشت ب) همه رشته‌های مقاطع کاردانی و کارشناسی دانشگاه، دانشکده‌ها و مراکز آموزش عالی فنی و حرفه‌ای ج) همه رشته‌های مقاطع کاردانی و کارشناسی با آزمون دانشگاه آزاد اسلامی د) همه رشته‌های مقطع کارشناسی دانشگاه پردیس علوم پزشکی تحت پوشش وزارت بهداشت و دانشگاه آزاد اسلامی (پرداخت شهریه در سقف ریالی دانشگاه آزاد اسلامی) ه) همه رشته‌های مقاطع کاردانی و کارشناسی دانشگاه جامع علمی کاربردی در گروه صنعت (به جز دوره‌های پروازی IR ، CPL ، PPL ) و) رشته‌های گردشگری و هتل‌داری مقاطع کاردانی و کارشناسی علمی کاربردی ز) همه رشته‌های مقاطع ارشد پیوسته و دکترا حرفه‌ای همه دانشگاه 2 آزمون‌های تحصیلات تکمیلی الف) همه رشته‌های مقطع ارشد و دکترای دوره‌های نوبت دوم دانشگاه‌های دولتی تحت پوشش وزارتخانه‌های علوم و بهداشت ب) همه رشته‌های مقطع ارشد و دکترای با آزمون دانشگاه آزاد اسلامی ج) همه رشته‌های با آزمون گروه پزشکی دانشگاه‌های پردیس تحت پوشش وزارت بهداشت و دانشگاه آزاد اسلامی (پرداخت شهریه در سقف ریالی دانشگاه آزاد اسلامی ) د) همه رشته‌های با آزمون دکترای تخصصی در همه دانشگاه‌ها ( به جز دانشگاه‌های مجازی و الکترونیکی) توجه: سایر رشته‌ها مقاطع و دانشگاه‌هایی که در بند 1 و 2 آورده نشده‌اند حائز شرایط بهره مندی از خدمات آیین‌نامه نمی‌شوند. وزارت علوم، تحقیقات و فناوری/ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی/وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی/سازمان برنامه و بودجه/ بنیاد شهید و امور ایثارگران" در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست امور حقوقی، قوانین و مقررات سازمان برنامه و بودجه کشور به موجب لایحه شماره 139530 27/3/1402 توضیح داده است که: "مطابق تبصره ماده 66 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران تعیین رشته‌های تحصیلی مورد نیاز موکول به آیین‌نامه مصوبات هیات وزیران گردیده است. طبق ماده 3 این آیین‌نامه «نوع، میزان و کمک شهریه، با اولویت رشته‌های تحصیلی مورد نیاز با پیشنهاد مشترک سازمان برنامه و بودجه کشور و با همکاری وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی توسط کارگروهی متشکل از وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سازمان اداری و استخدامی کشور، سازمان برنامه و بودجه کشور و بنیاد و دانشگاه آزاد اسلامی هر پنج سال یک بار تعیین و از طریق دفترچه آزمون‌های سراسری سازمان سنجش آموزش کشور اعلام می‌شود.» با توجه به شرایط اقتصادی، تورم و سایر عوامل، تعیین نوع، میزان شهریه، دانشگاه‌های مشمول و ... بر عهده کارگروه مذکور است، بنابراین تصمیمات کارگروه یاد شده نه تنها در تعارض با قانون نیست بلکه در راستای اجرای قانون می‌باشد. با عنایت به موارد فوق الذکر رد شکایت مطروحه مورد استدعا می‌باشد." همچنین رئیس مرکز امور حقوقی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز به موجب لایحه شماره 6995 21/1/1402 نامه شماره 6492 21/1/1402 مدیرکل توسعه منابع انسانی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی را ارسال کرده که متن آن به قرار زیر است: "طرف شکایت در دادخواست مذکور بنیاد شهید و امور ایثارگران می‌باشد. لذا با توجه به عدم ارتباط موضوعی با این وزارتخانه مقتضی است دستور فرمایید دادخواست مربوطه جهت تبادل لوایح به این سازمان ارسال گردد." علی رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمائم آن برای طرف‌های دیگر شکایت (بنیاد شهید و امور ایثارگران، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی) تا زمان رسیدگی به پرونده پاسخی واصل نگردیده است. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1402/7/25 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی اولا برمبنای ماده 66 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مصوب سال 1391 با اصلاحات و الحاقات بعدی مقرر شده است که: «بنیاد {شهید و امور ایثارگران} موظّف است نسبت به تامین و پرداخت صد درصد هزینه شهریه کلّیه دانشجویان شاهد (همسر و فرزندان شهدا)، جانبازان بیست و پنج درصد و بالاتر و همسر و فرزندان آن‌ها و آزادگان و همسر و فرزندان آنان که در موسسات آموزش عالی غیرانتفاعی غیردولتی، پیام نور، شبانه (نوبت دوم) دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی و هر موسسه و دانشگاه آموزش عالی شهریه بگیر مورد تایید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مشغول تحصیل می‌باشند، اقدام نماید» و در نتیجه حکم ماده مذکور علی الاطلاق تمامی دوره‌های شهریه‌پرداز از جمله دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی غیرانتفاعی را در بر می‌گیرد. ثانیا مطابق ماده 3 آیین‌نامه اجرایی تبصره ماده 66 قانون صدرالذکر (موضوع تصویب نامه شماره 39005/ت57186 ه مورخ 11/3/1401 هیات وزیران): «نوع، میزان و کمک شهریه، با اولویت رشته‌های تحصیلی مورد نیاز با پیشنهاد مشترک سازمان برنامه و بودجه کشور و بنیاد و با همکاری وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی توسط کارگروهی متشکل از وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سازمان اداری و استخدامی کشور، سازمان برنامه و بودجه کشور و بنیاد و دانشگاه آزاد اسلامی هر پنج سال یک بار تعیین و از طریق دفترچه آزمون‌های سراسری سنجش آموزش کشور اعلام می‌شود» و مستنبط از ماده مزبور این است که صرفا نوع و میزان کمک شهریه با اولویت رشته‌های تحصیلی از سوی کارگروه موضوع آیین‌نامه مشخص می‌گردد و این امر منصرف از تعیین نوع دانشگاه بوده و از طرفی نحوه اعلام آن نیز در دفترچه آزمون‌های سراسری سازمان سنجش آموزش کشور درج می‌شود. بنا به مراتب فوق، مصوبات کارگروه ماده 3 آیین‌نامه اجرایی ماده 66 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مبنی بر عدم شمول پرداخت شهریه سایر دانشگاه‌ها و از جمله دانشگاه‌های غیرانتفاعی برای جانبازان 25% و بالاتر و همسر و فرزندان آن‌ها مورخ 2/5/1401 ، خارج از حدود اختیار مرجع وضع‌کننده آن بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 10/2/1402 ) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری