رای شماره 633 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند «ب» دستورالعمل ماده (10) آیین‌نامه اجرایی قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی و باغها – مصوب 1385 (موضوع تصویب نامه شماره 59879/ت 37110ه مورخ 19/4/1386 هیئت وزیران)

شماره 65320 / 41051 تاریخ 13/06/1399 بسمه تعالی سرکار خانم مصر مدیر کل محترم دفتر امور حقوقی وزارت جهاد کشاورزی با سلام و احترام؛ تصویر دادنامه شماره 633 مورخ 14/5/1399 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، مبنی بر ابطال بند « ب » دستورالعمل ماده ( 10 ) آیین‌نامه اجرایی قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی و باغها – مصوب 1385 – ( موضوع تصویب نامه شماره 59879 / ت 37110 ه مورخ 19/4/1386 هیئت وزیران ) ، به دلیل توسعه قلمرو تبصره ( 4 ) ماده ( 1 ) قانون یاد شده به اراضی خارج از محدوده شهر و روستاهای دارای طرح هادی، مستند به بند « 1 » ماده ( 12 ) و ماده ( 88 ) قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ، ارسال می‌شود . مرضیه نقی زاده رئیس امور تنظیم لوایح و تصویب نامه‌ها و دفاع از مصوبات دولت رونوشت : - جناب آقای بادامچی معاون محترم امور دولت، بازگشت به نامه شماره 55517 / 2141 مورخ 21/5/1399 - جناب آقای دکتر مهدی زاده معاون محترم تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات به انضمام یک نسخه از دادنامه، جهت اقدام مقتضی - جناب آقای دکتر نهرینی معاون محترم امور حقوقی دولت، جهت استحضار - امور تنظیم لوایح و تصویب نامه‌ها و دفاع از مصوبات دولت – گروه دیوان عدالت اداری ( پرونده 2 / 285 ) 1 / 41051 کلاسه پرونده : 9802929 شاکی : سازمان بازرسی کل کشور موضوع : " ابطال بند ب دستورالعمل ماده 10 آیین‌نامه اجرایی قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها هیات وزیران " تاریخ رای : یکشنبه 2 شهریور 1399 شماره دادنامه : 633 بسم الله الرحمن الرحیم شماره دادنامه : 633 تاریخ دادنامه : 1399/5/14 شماره پرونده : 9802929 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : سازمان بازرسی کل کشور موضوع شکایت و خواسته : ابطال بند ( ب ) دستورالعمل ماده 10 آیین‌نامه اجرایی قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها گردش کار : سرپرست معاونت حقوقی و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره 168896 ؍ 300 - 14 ؍ 7 ؍ 1398 اعلام کرده است که : " حضرت حجت‌الاسلام‌والمسلمین جناب آقای بهرامی رئیس محترم دیوان عدالت اداری سلام علیکم : احتراما به استحضار می‌رساند : بند ( ب ) دستورالعمل ماده 10 آیین‌نامه اجرایی قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها با تبصره 4 ماده 1 قانون مزبور انطباق داده شد که به دلایل زیر مغایر با قانون موصوف تشخیص گردید : 1 - بر اساس تبصره 4 ماده 1 قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها، مواردی که بهینه کردن تولیدات بخش کشاورزی تلقی شده و به عنوان تغییر کاربری محسوب نمی‌گردد، احصاء و گستره اجرای این تبصره « در روستاها » تعیین گردیده است . همچنین در تبصره 5 ماده قانونی فوق الذکر اراضی داخل محدوده قانونی روستاهای دارای طرح هادی مصوب را کلا از شمول قانون مذکور خارج دانسته و مشمول ضوابط طرح هادی اعلام نموده و در بند ( ب ) ماده 1 آیین‌نامه اجرایی قانون مارالذکر نیز تعیین محدوده روستاها را بر اساس « قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آن‌ها مصوب 1384 » مقرر نموده است . از طرفی در ماده 3 قانون اخیر نیز تصریح شده است « محدوده روستا عبارتست از محدوده‌ای شامل بافت موجود روستا و گسترش آتی آن در دوره طرح هادی روستایی ...» و در تبصره 3 همان ماده بیان شده است : « محدوده روستاهای فاقد طرح هادی با هماهنگی ...». 2 - از مطالب فوق چنین مستفاد می‌شود : اولا : قانون‌گذار در تبصره 4 ماده 1 قانون حفظ کاربری، صرفا اراضی داخل محدوده روستاها را مد نظر قرار داده است . ثانیا : در تبصره 5 ماده 1 قانون حفظ کاربری و در تکمیل تبصره 4 روستاها را نیز به دو دسته دارای طرح هادی مصوب و فاقد طرح هادی مصوب تقسیم نموده که می‌توان نتیجه گرفت تبصره 4 صرفا بر محدوده روستاهای فاقد طرح هادی مصوب حاکم است که این مهم ( منظور شمول تبصره 4 ماده 1 قانون حفظ کاربری صرفا بر اراضی داخل محدوده روستاهاست ) ، لیکن در بند ( ب ) دستورالعمل ماده 10 آیین‌نامه اجرایی قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها قلمرو اجرای فعالیتهای مذکور در تبصره 4 الحاقی به ماده 1 قانون حفظ کاربری را به اراضی زراعی و باغهای خارج از محدوده شهر، شهرک و محدوده روستاهای دارای طرح هادی توسعه داده است . از این رو ابطال بند ( ب ) دستورالعمل ماده 10 آیین‌نامه اجرایی قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها ( به صورت فوق العاده وخارج از نوبت ) در هیات عمومی دیوان عدالت اداری مورد درخواست می‌باشد . مزید امتنان است دستور فرمایید از نتیجه اقدام و تصمیم متخذه این سازمان را مطلع نمایند ." متن مقرر مورد اعتراض به قرار زیر است : "« ب : قلمرو اجرای فعالیتهای مذکور در تبصره 4 الحاقی به ماده 1 قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها : اراضی زراعی و باغها که خارج از محدوده شهرها، شهرک‌ها و محدوده روستاهای دارای طرح هادی مصوب واقع است، می‌باشد »". علی رغم ارسال نسخه دوم شکایت برای طرف شکایت، تا زمان رسیدگی به پرونده در هیات عمومی پاسخی واصل نشد . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 14 ؍ 5 ؍ 1399 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی با توجه به اینکه مطابق تبصره‌های 5 و 4 ماده 1 قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها، بهینه کردن تولیدات بخش کشاورزی در روستاهای فاقد طرح هادی تغییر کاربری محسوب نمی‌شود و قلمرو تبصره مرقوم صرفا محدود به روستاهای فاقد طرح هادی است ولی در بند ( ب ) ماده 10 آیین‌نامه مورد شکایت قلمرو تبصره فوق به اراضی خارج از محدوده شهر، شهرک و روستاهای دارای طرح هادی توسعه داده شده است، بنابراین بند ( ب ) ماده 10 آیین‌نامه مورد اعتراض مغایر قانون وضع شده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود ./ محمدکاظم بهرامی رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری