رای شماره 439 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بندهای 3 و 4 مصوبات جلسه 180 - 1391/05/18 شورای آموزش و پرورش شهرستان اراک

شماره ه / 91 / 1211 تاریخ 6/5/1394 تاریخ دادنامه : 15/4/1394 شماره دادنامه : 439 کلاسه پرونده : 91 / 1211 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقای مجید سربندی موضوع شکایت و خواسته : ابطال بند 3 مصوبات جلسه 180 18/5/1391 شورای آموزش و پرورش شهرستان اراک گردش‌کار : شاکی به‌موجب دادخواستی ابطال بند 3 مصوبات جلسه 180 18/5/1391 شورای آموزش و پرورش شهرستان اراک در خصوص تعیین شهریه مدارس هیات امنایی و نمونه مردمی در سال تحصیلی 1392 1391 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که : « احتراما، به استحضار می‌رساند با توجه به مراتب ذیل اعتراض خود را نسبت به مصوبه هشتاد و دومین جلسه شورای آموزش و پرورش شهرستان اراک در مورد نرخ شهریه مدارس هیات امناء را اعلام می‌دارم ( مصوبه موصوف طبق صورت مجلس 17617 / 12 / 1390 آموزش و پرورش تصویب شده است . لازم به توضیح است که مفاد این تصویب نامه برخلاف اصل 30 قانون اساسی در مورد رایگان بودن تحصیل در مقاطع تحصیلی می‌باشد . همچنین با توجه به این که بنده بازنشسته تامین اجتماعی می‌باشم و مستمری بازنشستگی اندکی دریافت می‌کنم و همچنین به این دلیل که بنده در منزل استیجاری نیز سکونت دارم این مصوبه بار مالی اضافه‌ای بر دوش بنده قرار می‌دهد . علی‌هذا با توجه به اظهارات فوق و این که مفاد این مصوبه برخلاف اصل 30 قانون اساسی می‌باشد بدوا تقاضای صدور دستور موقت دایر بر توقف عملیات اجرایی نسبت به مصوبه موصوف و سپس نقض و ابطال آن را دارم .» در پی اخطار رفع نقصی که در اجرای ماده 38 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1385 برای شاکی ارسال شده بود، وی به موجب لایحه‌ای که به شماره 6 10/2/1392 ثبت دفتر اندیکاتور هیات عمومی شده اعلام کرده است که : « احتراما، به‌استحضار می‌رساند، پیرو اخطاریه رفع نقص به شماره 9009980900053593 و کلاسه پرونده 91 / 1211 طی ابلاغیه‌ای خواسته شده است که نسبت به رفع نقص در مورد طی نامه و ارسال به دفتر هیات عمومی اقدام نمایم . مورد اول : خواسته شده که مشخص نمایم مورد شکایت مغایر با کدام قانون است با ذکر نام قانون و ماده قانونی مربوط . مورد دوم : نسبت به ارسال تصویر مصوبه 176 17/12/1390 آموزش و پرورش منطقه یک اراک اقدام نمایم . جواب مورد اول : چون مدارسی که فرزندان این جانب در آن به تحصیل مشغول می‌باشند جزء مدارس دولتی است . لذا طبق مصوبه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در فصل سوم ( حقوق ملت ) و در اصل سی‌ام این قانون اعلام شده است که : دولت موظف است وسایل آموزش و پرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد و وسایل تحصیلات عالی را تا سرحد خودکفایی کشور به‌طور رایگان گسترش دهد . بنابراین قانون، مدارس دولتی شامل قانون فوق می‌باشند و با تغییر روش گرفتن شهریه با نام روش هیات امنایی هیچ‌گونه تغییر در اصل مدرسه دولتی به وجود نخواهد آمد و تحصیل در این‌گونه مدارس رایگان می‌باشد . لذا آموزش و پرورش با تصویب صورت‌جلسه که حکم قانون را ندارد نمی‌توانند و نباید مردم را وادار به پرداخت شهریه نمایند و کمک به مدارس از طرف اولیاء دانش‌آموزان اجباری نبوده و نباید برای آن‌ها مبلغ خاصی تعیین نمود ( تصویر شماره 47 / 19652 / 150111 / 6 / 1391 ) به پیوست ارسال می‌شود . جواب مورد دوم : مصوبه 176 17/12/1390 که صورت جلسه بوده نزد آموزش و پرورش منطقه یک اراک می‌باشد و کپی آن را به بنده نمی‌دهند . لذا آن هیات از طریق مراجع قانونی دیوان عدالت اداری اقدام به دریافت آن نماید .» متعاقبا شاکی طی لایحه‌ای که به شماره 4089 / 4 / 1392 ثبت دفتر اندیکاتور هیات عمومی شده اعلام کرده است که : « احتراما، پیرو پرونده کلاسه 91 / 170 و شماره پرونده 9009980900053593 به استحضار می‌رساند، از آن جا که در تعیین مشخصات صورت جلسه مورد شکایت اشتباه کرده‌ام، بدین‌وسیله خواسته خود را از ابطال صورت جلسه 176 17/12/1390 به مصوبه 180 18/5/1391 شورای آموزش و پرورش اراک تغییر داده و ابطال مصوبه اخیرالذکر را که در آن برای مدارس هیات امنایی و نمونه مردمی نرخ شهریه تعیین شده را دارم . یادآور می‌شود که اعتراض بنده به مدارس هیات امنایی است، چون این مدارس اصلا دولتی بوده و اساسنامه آن‌ها نیز دولتی است و تعداد مدارسی که با این روش اداره می‌شوند در اراک انگشت شمار می‌باشد و مابقی مدارس دولتی در اراک که از این امر مستثنی هستند، طبق روال قبل و بدون پرداخت شهریه اداره می‌شوند و کمکهای مردمی در آن‌ها اجباری نیست ولی در مدارس هیات امنایی نرخ شهریه مشخص شده و در صورت عدم پرداخت شهریه، مدیران این مدارس با برگه‌های تعهدآور و گرفتن امضاء از والدین و یا عدم نام نویسی فرزندان آن‌ها، والدین را مجبور به پرداخت شهریه می‌نمایند . که این امر موجب نارضایتی اکثر والدین شده است . همان‌طور که حضرت عالی مستحضر هستید طبق اصل سی‌ام قانون اساسی، دولت موظف است که امکانات تحصیل رایگان تا پایان مقطع متوسطه را برای عموم مردم ایران فراهم نماید و لذا تعیین نرخ شهریه و اجبار به پرداخت آن توسط والدین که توسط آموزش و پرورش اراک صورت می‌گیرد مطابقتی با قانون ندارد و امثال بنده که با حداقل حقوق بازنشستگی و دارا بودن سه فرزند دانش‌آموز چگونه می‌توانم از چنین مخارجی برآیم؟ از خداوند متعال خواستارم تا شما را یاری داده که تصمیمات مقتضی را در این مورد اجرا نمایید .» متن مصوبه مورد اعتراض شاکی به قرار زیر است : ردیف مصوبات جلسه شماره 180 مورخ 18/5/1391 تعداد آراء موافق پیگیری مسوول مهلت اجرا شد کامل ناقص 1 مصوبه بند 6 صورت جلسه 169 شورای آموزش وپرورش اراک که با اداره نوسازی مدارس مکاتبه شده تا حصول نتیجه نهایی پیگیری گردد فرمانداری 2 شهریه مدارس نمونه دولتی سال تحصیلی 1392 1391 در مقطع راهنمایی 000 / 140 هزار ریال و در مقطع متوسطه 000 / 700 / 1 هزار ریال تعیین گردید آموزش و پرورش نواحی 3 شهریه مدارس هیات امنایی در سال تحصیلی 1392 1391 در مقطع ابتدایی 000 / 700 هزار ریال مقطع راهنمایی 000 / 800 هزار ریال و متوسطه 000 / 100 / 1 هزار ریال تعیین گردید آموزش و پرورش نواحی 4 شهریه هنرستانهای هیات امنایی در سال تحصیلی 1392 1391 مبلغ 000 / 200 / 1 هزار ریال تعیین شد آموزش و پرورش نواحی 5 در جلسه آتی شورای آموزش وپرورش شهرستان از رئیس کمیته امداد امام ( ره ) شهرستان اراک جهت ارائه گزارش و وضعیت تحصیل دانش‌آموزان تحت پوشش در مدارس شاهد، هیات امنایی و نمونه دعوت به عمل آید آموزش و پرورش ناحیه دو و فرمانداری 6 مبالغ مانده در حساب مدارس منحل شده به حساب سایر مدارس واریز گردد آموزش و پرورش نواحی 7 با فروش مدرسه ابتدایی دولتی روستای چقا از ناحیه یک اراک موافقت گردید آموزش و پرورش ناحیه یک 8 با هماهنگی فرمانداری اراک ادارات مرتبط از جمله بخشداریها و دهیاریها در زمینه پروژه مهر با آموزش و پرورش همکاری لازم را داشته باشند فرمانداری 9 شهریه دانش‌آموزانی که شامل 1 فرزندان فرهنگی 2 وابسته به بنیاد شهید 3 تحت‌پوشش کمیته امداد ( ره ) بوده و در مدارس خاص مشغول تحصیل می‌باشند می‌بایست از سوی اداره مربوطه تقبل گردد آموزش و پرورش ناحیه یک در پاسخ به شکایت شاکی، مدیرکل اداره کل آموزش و پرورش استان مرکزی، به موجب لایحه شماره 17 / 11316 / 1500 18/3/1392 اعلام کرده است که : « در خصوص ارسال دادخواست آقای مجید سربندی به خواسته ابطال صورت جلسه شماره 176 17/12/1390 شورای آموزش و پرورش شهرستان اراک، بدین‌وسیله ضمن ارسال تصویر صورت جلسه مذکور و صورت جلسه مربوط دیگر، اظهارات این اداره کل را به شرح ذیل به استحضار می‌رساند : وفق ماده 1 آیین‌نامه توسعه مشارکتهای مردمی به شیوه مدیریت هیات امنایی در مدارس برخی مدارس به صورت هیات امنایی اداره می‌گردند، این آیین‌نامه مصوب شورای عالی آموزش و پرورش است که در راستای اجرای ماده 13 قانون مدیریت خدمات کشوری و ماده 144 قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور و قانون تشکیل شوراهای آموزش و پرورش در استانها، شهرستان و سیاست مدرسه محوری و به منظور ارتقای کیفیت برنامه‌های آموزشی و تربیتی مدارس، جلب و توسعه مشارکتهای مردمی و خیرین و ... تصویب گردیده است . مطابق ماده 10 آیین‌نامه مذکور، از جمله منابع مالی مدارس، هیات امنایی هدایا و کمکهای مردمی داوطلبانه و نیز وجوهی است که از ارائه خدمات آموزشی فوق برنامه ( اضافه بر برنامه‌های رسمی آموزش و پرورش ) دریافت می‌شود که این امر نیز مطابق مواد قانونی فوق‌الذکر در چهارچوب قانون و منطبق بر ماده 11 قانون تشکیل شوراهای آموزش و پرورش و تبصره اصلاحی آن می‌باشد . بنابراین حتی در مدارس هیات امنایی نیز در قبال ارائه برنامه‌های رسمی آموزش و پرورش مبلغی اخذ نمی‌گردد بلکه مبلغ تعیین شده در قبال آموزشهای فوق برنامه است . همین طور با عنایت به ماده 3 آیین‌نامه نحوه ارائه خدمات آموزشی و پرورشی فوق برنامه در مدارس دولتی، در هر مدرسه حداکثر معادل 30 % دانش‌آموزان که امکان تامین هزینه فعالیتهای فوق برنامه را ندارند با نظر مدیر واحد آموزشی و تایید انجمن اولیا و مربیان مدرسه که از والدین دانش‌آموزان نیز در آن حضور دارند . بر اساس ضوابط تعیین شده از معافیت و یا تخفیف در پرداخت برخوردار هستند . در نهایت با عنایت به معروضات فوق‌الذکر، ملاحظه می‌فرمایید که صورت جلسات شورای آموزش و پرورش شهرستان برخلاف قانون نبوده و در چهارچوب مقررات و مصوبات مربوط تنظیم گردیده است . لذا خواهشمند است قرار رد دعوای خواهان را صادر فرمایید .» هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ یاد شده با حضور روسا، مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد . پس از بحث و بررسی، با اکثریت آراء به شرح آینده به صدور رای مبادرت می‌کند . رای هیات عمومی مطابق اصل سی‌ام قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، دولت موظف شده است وسایل آموزش و پرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد و وسایل تحصیلات عالی را تا سرحد خودکفایی کشور به‌طور رایگان گسترش دهد . نظر به این که شورای آموزش و پرورش شهرستان اراک به موجب بندهای 3 و 4 صورت جلسه شماره 180 18/5/1391 مبادرت به تعیین شهریه برای مدارس هیات امنایی در مقاطع تحصیلی ابتدایی، راهنمایی، متوسطه و هنرستان کرده است، بنابراین بندهای مذکور از صورتجلسه یاد شده با اصل پیش گفته مغایر است و به استناد بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شوند . رئیس هیات عمومی‌دیوان عدالت اداری محمدجعفر منتظری