رای شماره 308051 هیات عمومی دیوان عدالت اداری موضوع ابطال جدول شماره 3 5 آیین‌نامه انضباطی سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد

شماره0207277 - 1404/2/20 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 140431390000308051 مورخ 1404/2/9 با موضوع: «جدول شماره 3 5 با عنوان تخلّفاتّ رانندگان شاغل در حمل‌ونقل مسافر درون شهری و خسارات متناظر از آیین‌نامه انضباطی سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد ابطال شد» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1404/2/9 شماره دادنامه: 140431390000308051 شماره پرونده: 0207277 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای سید مهدی سخی طبع طرف شکایت: سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد موضوع شکایت و خواسته: ابطال جدول شماره 3 5 آیین‌نامه انضباطی سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال جدول شماره 3 5 آیین‌نامه انضباطی سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: " احتراما به استحضار می‌رساند سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد خارج از حدود اختیارات و بر خلاف آیین‌نامه اجرایی قانون الحاق یک تبصره به ماده واحده قانون راجع به تمرکز امور مربوط به تاکسیرانی شهر تهران زیرنظر شهرداری تهران مصوّب 1374/8/10 هیات وزیران و با توجه به تبصره 5 اصلاحی 1379/6/13 آیین‌نامه مذکور؛ اقدام به تهیه و تنظیم آیین‌نامه انضباطی و اجرای آن نموده است. با عنایت به این که قانون‌گذار در «ماده 80 قانون تشکیلات وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخابات شهرداران مصوّب سال 1375» با اصلاحات بعدی اختیاری در خصوص تهیه آیین‌نامه مربوطه به امور تاکسیرانی پیش‌بینی نکرده است؛ بنابراین آیین‌نامه انضباطی سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهر مشهد مشتمل بر جدول تخلّفات و برقراری مبالغ جریمه رانندگان شاغل در حمل‌ونقل مسافر درون شهری برخلاف قانون و خارج از حدود اختیارات شهرداری می‌باشد. از آنجایی که برابر ماده 15 آیین‌نامه اجرایی مصوّب هیات وزیران رسیدگی به تخلّفات تاکسیران تنها از طریق هیات انضباطی امکان‌پذیر است، متاسفانه سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد بر خلاف آیین‌نامه اجرایی مصوّب هیات وزیران بر طبق جدول تخلّفات رانندگان و خسارات متناظر اعمال قانون می‌نماید. علی هذا مستند به آرای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره «140109970905810157 1401/1/23» و «9709970905811414 1397/6/20» تقاضای ابطال آیین‌نامه انضباطی (شامل جدول تخلّفات رانندگان شاغل در حمل‌ونقل مسافر درون شهری و مبالغ خسارات متناظر) صادره از سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد را دارم." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: "آیین‌نامه انضباطی سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد 1 مقدمه: در راستای اجرای «ماده 9 قانون توسعه حمل‌ونقل عمومی و مدیریت مصرف سوخت» و تفویض مدیریت حمل‌ونقل بار و مسافر در محدوده شهر و حومه به شهرداری‌ها و «ماده 32 قانون رسیدگی به تخلّفات رانندگی» مصوّب 1389/12/8 مجلس شورای اسلامی و اجرای «آیین‌نامه مدیریت حمل‌ونقل بار و مسافر در شهر و حومه» مصوّب 1387/11/19 هیات وزیران و ساماندهی و نظارت بر نحوه عملکرد شرکت‌ها و شاغلین فعّال در حوزه حمل‌ونقل عمومی مسافر درون شهری (اعم از راننده و ناوگان)، و اجرای ماده 15 آیین‌نامه اجرایی قانون تاکسیرانی مصوّب 1374/8/10 هیات وزیران و تذکّر بخش پنجم دستورالعمل نحوه اجرای آیین‌نامه اجرایی قانون راجع به تمرکز تاکسیرانی مصوّب وزارت کشور مورخ 1375/12/22، این آیین‌نامه جایگزین بخش امور مربوط به تاکسیرانی آیین‌نامه انضباطی حمل‌ونقل همگانی به شماره 4/96/8786/ش مورخ 1396/5/29 می‌باشد. .............................. 3 5 جداول تخلّفات رانندگان شاغل در حمل‌ونقل مسافر درون شهری و خسارات متناظر گروه کد تخلّف عنوان تخلّف نمره منفی مبلغ خسارت (ارقام به ده هزار ریال) توضیحات (نمره منفی = مرحله اول مرحله دوم مرحله سوم) اول: 105 سپردن پروانه متعلق به خود جهت استفاده به غیر 5 10 15200 هدایت خودرو به پارکینگ در هر مرحله به مرحله دوم ارجاع به هیات انضباطی 106 رانندگی با وسیله که مشخصات آن با مشخصات مندرج در پروانه مطابقت ندارد 8 10 18200 هدایت خودرو به پارکینگ در هر مرحله، مرحله سوم ارجاع به هیات انضباطی 107 امتناع از جابه جایی مسافر بدون عذر موجّه 2 5 10100 108 جابه جایی مسافر با شرایطی خارج از ضوابط و مقرّرات 2 5 1050 109 عدم رعایت شئونات اخلاقی، اسلامی و اجتماعی 2 5 10 100 112.1 واگذاری و فروش وسیله بدون سیر مراحل اداری 2 5 10 200 112.3 فعالیت ناوگان جمعی سبک برونشهری در سطح شهر (پلاک ع) 000200 اخذ مدارک و هدایت خودرو به پارکینگ در هر مرحله 112.4 تردد و فعالیت تاکسی‌های درون شهری سایر شهرها بدون اخذ مجوزهای لازم 00 0100 اخذ مدرک و هدایت خودرو به پارکینگ در هر مرحله 112.2 استفاده از خودروی تاکسی برای کاربری غیر از حمل مسافر یا استفاده از تاکسی به عنوان خودروی شخصی 5 10 15 200 112.6 عدم اخذ پروانه اولیه بهره برداری برای خودرو 2 5 10200 هدایت به پارکینگ در هر مرحله پرداخت دو برابر مبلغ روزشمار هزینه خدمات پروانه بهره برداری (یک ماه پس از صدور معرفی نامه تعویض پلاک) 112.7 همراه نداشتن پروانه تاکسیرانی و بهره برداری 2 5 1050 هدایت به پارکینگ در هر مرحله 112.8 رانندگی با پروانه تاکسیرانی و بهره برداری فاقد اعتبار 2 5 10100 113 عدم رعایت نرخ‌های مصوّب 5 10 15 200 113.1 عدم تطابق تعرفه تاکسیمتر با ضوابط و مقرّرات 2 5 10100 113.2 مخدوش یا عدم نصب برچسب نرخ کرایه و یا تجهیزات اعلامی جهت مشاهده نرخ مصوّب در تاکسی 2 5 10200 114 عدم نصب یا خرابی تجهیزات محاسبه و پرداخت کرایه (تاکسیمتر) 5 10 15200 114.1 عدم نصب یا عدم استفاده از تجهیزات پرداخت‌های هوشمند کرایه (فاکتور سفر و سامانه‌های محاسبه هوشمند کرایه و ...) و سامانه‌های هوشمند پایش، کنترل و نظارت 5 10 15200 114.2 هرگونه تغییر، دستکاری یا خسارت به دستگاه‌های کنترل هوشمند ناوگان از قبیل GPS ، RFID و سایر تجهیزات و سامانه‌های مشابه 5 10 15200 پرداخت هزینه خسارت به تجهیزات 115 عدم استفاده از تجهیزات محاسبه و پرداخت کرایه (تاکسیمتر) 5 10 15200 120 بهره برداری از وسیله نقلیّه دارای پروانه مضبوط، تعلیق یا ابطال شده 5 10 15200 هدایت خودرو به پارکینگ در هر مرحله 122 عدم توجه به اخطارها و تذکّرات بازرسان سازمان 2 5 1050 123 خروج بدون مجوز یا مجوز فاقد اعتبار از محدوده تعیین شده شهر (مرخصی برون شهری یا مجوز تردد) 2 5 10200 123.1 حمل مسافر به خارج از محدوده تاکسیرانی 2 5 10200 208 نصب اشیاء غیرمجاز و تغییر وضعیّت ظاهری وسیله 2 5 10 50 211 سپردن وسیله نقلیه به افراد فاقد پروانه معتبر 5 10 15200 هدایت خودرو به پارکینگ در هر مرحله 214 عدم نظارت بر رعایت نرخ‌های مصوّب 5 10 15200 216 نداشتن معاینه فنّی معتبر و بیمه‌نامه اجباری وسیله 1 5 10100 تعلیق پروانه بهره برداری 217 تغییر وضعیّت ظاهری وسیله و فقدان آرم و علائم و تجهیزات 2 5 1050 217.1 جعل اسناد و آرم و علائم سازمانی 5 10 1550 219 عدم توجّه به اخطارها و تذکّرات بازرسین سازمان 2 5 1050 دوم 101 عدم انجام خدمت در نوبت (شیفت) معیّن شده در پروانه و شیفت‌های موظّفی تعریف شده خطوط اخطار 2 5 50 مرحله اول: اخذ تعهد، مرحله سوم: اخراج از خط و تعیین محل فعالیت جدید بنا به صلاحدید سازمان 102 عدم انجام سرویس در زمان یا مسیر مشخص شده در پروانه اخطار 2 5 50 مرحله اول: اخذ تعهّد مرحله سوم: اخراج از خط و تعیین محل فعالیت جدید بنا به صلاحدید سازمان 103 عدم انجام خدمت در مسیر معیّن شده در پروانه اخطار 2 5 50 مرحله اول: اخذ تعهد مرحله سوم: اخراج از خط و تعیین محل فعالیت جدید بنا به صلاحدید سازمان 103.1 فعالیت در سایر سیستم‌های حمل‌ونقل مسافر درون شهری بدون اخذ مجوز فعالیت (سرویس مدارس، شرکت‌های اینترنتی و مشابه) 246 100 104 عدم انجام خدمت در مکان و زمان معیّن شده (براساس برنامه حمل‌ونقل عمومی مسافر) اخطار 2 5 50 مرحله اول: اخذ تعهد مرحله سوم: اخراج از خط و تعیین محل فعالیت جدید بنا به صلاحدید سازمان 108.1 همراه داشتن سرنشین اضافی بیش از ظرفیّت وسیله یا ضوابط ابلاغی سازمان در خصوص سرنشین مجاز خودرو 246 50 112 عدم رعایت مقرّرات مربوط به حمل مسافر 246 50 112.5 عدم استفاده از سیستم گرمایش و سرمایش خودرو حسب تقاضای مسافر 24 6 50 مرحله اول: اخذ تعهد، مرحله سوم: اخراج از خط 116 عدم رعایت مقرّرات راهنمایی و رانندگی/عدم رعایت طرح‌های ابلاغ شده راهور 246 50 116.1 تردد غیرمجاز در محدوده طرح ترافیک/توقّف غیرمجاز در محدوده‌های غیرمجاز نظیر لاین ویژه و ... 2 46 50 117 عدم نظافت بیرون و درون و وضعیّت ظاهری نامناسب وسیله اخطار 2 5 50 مرحله اول: اخذ تعهّد 118 عدم استفاده از لباس فرم مصوّب نظیف اخطار 2 5 50 مرحله اول: اخذ تعهّد 119 عدم نصب کارت شناسایی راننده در محل تعیین شده اخطار 2 5 50 مرحله اول: اخذ تعهد 121 عدم استفاده از تابلوی خارج از سرویس اخطار 2450 مرحله اول: اخذ تعهّد 122.1 پارک نمودن خودروی تاکسی بدون حضور تاکسیران در ایستگاه‌های تاکسی 246 50 208.1 نصب هرگونه برچسب، نوشته، آگهی، تبلیغات و تصاویر داخل و بدنه خارجی خودرو و یا چاپ کارت ویزیت و کارت تبلیغاتی یا استفاده از پوسترهای اماکن گردشگری بدون هماهنگی و داشتن مجوز از سازمان اخطار 46 50 مرحله اول: اخذ تعهّد 215 عدم نصب تجهیزات ابلاغی سازمان از قبیل آتش نشانی و تجهیزات ایمنی و ... اخطار 2450 مرحله اول: اخذ تعهّد 112.9 عدم تمدید پروانه‌های تاکسیرانی و بهره برداری در موعد مقرر به ازای هر روز تاخیر در تمدید، معادل 3 برابر مبلغ روزشمار هزینه‌های تمدید محاسبه و به عنوان خسارت دریافت می‌گردد. (تاریخ شروع محاسبه خسارت، یک ماه پس از انقضاء پروانه‌ها می‌باشد) 112.1 عدم پرداخت به موقع آبونمان تکلیفی تاکسیرانان (ماهیانه) به ازای هر روز تاخیر در پرداخت یک بیست و پنجم مبلغ مصوّب آبونمان خسارت محاسبه می‌گردد." در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد به موجب لایحه شماره 10920 /1402 /59 مورخ 1402/11/8 توضیح داده است که: "به استناد بند 3 ماده12 و ماده 7 آیین‌نامه اجرایی قانون الحاق یک تبصره به ماده واحده قانون راجع به تمرکز امور مربوط به تاکسیرانی شهر تهران مصوّب 1374 هیات وزیران و با توجه به اصلاحیه مورخ 1379/6/13 آیین‌نامه مذکور، «متقاضی صدور پروانه تاکسیرانی مکلّف به سپردن تعهّد مبنی بر عدم انجام تخلّفات موضوع این آیین‌نامه و قبول تصمیم‌های انضباطی و رعایت دستورالعمل‌های صادره می‌باشد». لذا با توجه به قید «رعایت دستورالعمل‌های صادره، به استناد بند ج ماده 3 و بند 6 ماده 18 اساسنامه سازمان تاکسیرانی، تدوین و تصویب آیین‌نامه‌ها، دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های داخلی سازمان»، قانون‌گذار تدوین و تصویب آیین‌نامه انضباطی را برای شهرداری حق قانونی دانسته است. بنابراین تدوین آیین‌نامه مذکور با رعایت بند 9 از ماده 80 قانون شوراها، خلاف قوانین و مقرّرات بالادستی نمی‌باشد. از طرفی نظر به این که مطابق ماده 3 آیین‌نامه اجرایی قانون الحاق یک تبصره به ماده واحده قانون راجع به تمرکز امور مربوط به تاکسیرانی شهر تهران مصوّب 1359/3/28 شورای انقلاب مصوّب 1379 هیات وزیران و تبصره ذیل آن، تمرکز امور مربوط به تاکسیرانی و همچنین کلیه امور مربوط به حمل‌ونقل عمومی مسافر در درون شهر حیطه نظارت و مسئولیت شهرداری است و در تبصره 5 ماده5 آیین‌نامه مذکور نیز اجازه تعیین و اخذ هزینه خدمات به شورای شهر پس از تایید وزارت کشور داده شده است، بنابراین مصوبه به شماره 10638 /1401 /6 /ش مورخ 1401/6/5 تحت عنوان آیین‌نامه انضباطی سازمان تاکسیرانی شورای اسلامی شهر مشهد مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر نمی‌باشد. در خصوص تهیه و تنظیم جدول تخلّفات رانندگان شاغل در حمل‌ونقل مسافر درون شهری، به استناد بند 8 ماده18 اساسنامه سازمان، «پیشنهاد نوع تخلّفات تاکسی داران و ارائه آن به شورای سازمان» جزء شرح وظایف هیات مدیره سازمان بوده و همچنین به استناد تذکّر بخش پنجم دستورالعمل نحوه اجرای آیین‌نامه اجرایی قانون تاکسیرانی، میزان خسارت مربوط به هریک از انواع تخلّف به پیشنهاد هر شهردار و تایید استاندار (به قائم مقامی جانشین شورای اسلامی شهر)» می‌تواند برای هریک از تخلّفات مندرج در آیین‌نامه مزبور اجرایی گردد. ضمن این که به استناد بند ج ماده 8 اساسنامه سازمان «دریافت خسارت ناشی از تخلّفات اشخاص طرف قرارداد» از وظایف سازمان تلّقی شده و با توجه به مفاد بند 3 ماده112 آیین‌نامه اجرایی قانون تاکسیرانی، «اشخاص حقیقی (تاکسیرانان) جهت انجام امور تاکسیرانی جهت دریافت پروانه بهره برداری استفاده از خودروی عمومی (تاکسی) ملزم به انعقاد قرارداد به منظور قبول تعهّدات و شرایط مندرج در آیین‌نامه اجرایی» می‌باشند. لذا اخذ خسارت از تاکسیرانان متخلّف به استناد مواد مذکور و قرارداد منعقده فی مابین، منع قانونی نخواهد داشت. در خصوص اعمال قانون و اخذ خسارت از تاکسیرانان متخلّف به استناد مفاد مندرج در «نمونه فرم تعهّدنامه متقاضیان اخذ پروانه تاکسیرانی» در دستورالعمل نحوه اجرایی آیین‌نامه اجرایی قانون تاکسیرانی، متقاضیان اخذ تاکسیرانی در قالب مفاد ماده10 قانون مدنی «متعهّد و ملتزم به رعایت کلیه مفاد آیین‌نامه و مقرّرات و نیز دستورالعمل‌های صادره از سوی سازمان بوده و از انجام تخلّفات موضوع آیین‌نامه مندرج در مفاد این تعهّدنامه و جدول تخلّفات ضمیمه خودداری ورزیده و در صورت ارتکاب، اقدامات پیش‌بینی شده در مقابل هریک از تخلّفات منعکس در جدول تخلّفات را پذیرا بوده و خسارت‌های تعیین شده در جدول مندرج در این تعهدنامه را ظرف مدت یک ماه از تاریخ صدور به حساب معیّن شده پرداخت نمایند». لذا براساس موارد فوق الذکر سازمان می‌تواند نسبت به اخذ خسارت اقدام نماید. در پایان نظر قضات هیات عمومی دیوان عدالت اداری را به دادنامه شماره 9909970906010670 مورخ 1399/4/16 هیات تخصّصی شوراهای اسلامی مبنی بر رد دادخواست مطروحه در خصوص ابطال مصوبه آیین‌نامه انضباطی رانندگان تاکسی در شهر تهران موضوع مصوبه شماره 1948 جلب می‌نماییم." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/2/9 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی هیات عمومی دیوان عدالت اداری براساس آراء مختلف خود از جمله آراء شماره 9709970905811414 مورخ 1397/6/20 و شماره 157 مورخ 1401/1/23 این هیات با این استدلال که برمبنای تبصره الحاقی به لایحه قانونی راجع به تمرکز امور مربوط به تاکسیرانی مصوّب 1372/5/20 اداره امور تاکسیرانی سایر شهرهای کشور به شهرداری‌های مربوط واگذار و تهیه آیین‌نامه اجرایی نیز برعهده هیات وزیران محوّل شده و هیات وزیران نیز در اجرای تکلیف قانونی مذکور آیین‌نامه اجرایی قانون را مشتمل بر ضوابط و شرایط مربوط تهیه کرده و در شرح وظایف شوراهای اسلامی شهر (موضوع ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوّب سال 1375 با اصلاحات بعدی آن) اختیاری درخصوص تهیه آیین‌نامه مربوط به امور تاکسیرانی پیش‌بینی نشده ، حکم به ابطال مصوبات شوراهای اسلامی شهر درخصوص تعیین تخلّفات انضباطی رانندگان تاکسی صادر کرده است و لذا برمبنای مفاد آراء مذکور هیات عمومی دیوان عدالت اداری و استدلال مقرر در آراء فوق و همچنین لزوم وجود مبنای قانونی برای تعیین هرگونه مجازات و محرومیت و فقدان چنین مبنایی در مانحن فیه، جدول شماره 3 5 با عنوان تخلّفات رانندگان شاغل در حمل‌ونقل مسافر درون شهری و خسارات متناظر از آیین‌نامه انضباطی سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/2/10) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری احمدرضا عابدی