رای شماره 1976 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال ماده 30 و بندهای 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7 و تبصره‌های آن از تعرفه عوارض و بهای خدمات شهری در سال 1396 مصوب شورای اسلامی شهر فاضل آباد

شماره 9601409 – 29/11/1397 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران با سلام یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 9709970905811976 مورخ 2/11/1397 با موضوع : « ابطال ماده 30 و بندهای آن از مصوبه شورای اسلامی شهر فاضل آباد در خصوص وضع عوارض برای تابلوهای معرف » جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری – مهدی دربین تاریخ دادنامه : 1397/11/2 شماره دادنامه : 1976 شماره پرونده : 1409 / 96 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقای غلامرضا بارانی موضوع شکایت و خواسته : ابطال ماده 30 و بندهای 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7 و تبصره‌های آن از تعرفه عوارض و بهای خدمات شهری در سال 1396 مصوب شورای اسلامی شهر فاضل‌آباد گردش کار : شاکی به موجب دادخواستی، ابطال ماده 30 و بندهای 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7 و تبصره‌های آن از تعرفه عوارض و بهای خدمات شهری در سال 1396 مصوب شورای اسلامی شهر فاضل‌آباد را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که : « شرح شکایت : با سلام و احترام؛ اینجانب غلامرضا بارانی به استحضار می‌رساند در ماده 30 تعرفه عوارض و بهای خدمات شهری سال 1396 به شهرداری فاضل‌آباد اجازه داده است که بابت نصب انواع تابلوهای محل ثابت محل‌های کسب، پیشه و تجارت و ... در کلیه نقاط شهر فاضل‌آباد مبالغی را تحت عنوان عوارض به اجبار از شهروندان وصول کند . که کپی فیش آن به پیوست بابت عوارض نصب تابلو اینجانب به مدت 5 ماه از تاریخ 1396/8/1 الی 1396/12/29 به‌مبلغ 2 / 700 / 090 ریال می‌باشد، تقدیم حضور می‌گردد . نظر به اینکه اخذ مبالغ یادشده تحت عنوان عوارض خلاف قانون و خارج از اختیارات قانونی شورای اسلامی فاضل‌آباد بوده و اینکه اصولا شهرداری خدمتی را ارائه نداده است تا بر دریافت آن محق باشد؛ لذا اخذ بهای خدمات از نصب‌کنندگان انواع تابلو مغابر قانون و تقاضای ابطال ماده 30 و بندها و تبصره‌های تعرفه آیین‌نامه مقررات تعرفه عوارض و بهای خدمات شهری سال 1396 و بعد از آن شهرداری فاضل‌آباد را استدعامندم .» متن تعرفه‌های مورد اعتراض به قرار زیر است : « ماده 30 : عوارض نصب تابلو با عنایت به تبصره 6 ماده 96 قانون شهرداریها که اراضی معابر، کوچه، میادین و پارکهای عمومی به عنوان ملک عمومی و در مالکیت شهرداری است و با استفاده از اختیارات حاصله از ماده 92 قانون شهرداریها، لایحه مقررات اخذ بهاء خدمات و هزینه خسارات از نصب‌کنندگان انواع تابلو و تبلیغات ( عوارض نصب‌کنندگان تابلوهای تبلیغاتی در معابر عمومی ) به شرح ذیل تنظیم گردیده است : 1 ) نوع تابلوی معمولی ( بنر، فلزی یا چوبی ) ( اختصاصی ) ارقام تصویبی ماهیانه ( به ازاء هر متر مربع ) نحوه استقرار تابلو ردیف 000 / 300 ریال نصب بر روی دیوار یا بدنه ساختمان 1 000 / 300 ریال هر نوع تابلوی منصوب بر پایه، متصل و یا جدا از ملک 2 ( نوع تابلوی معمولی ( بنر، فلزی یا چوبی ) ( تبلیغاتی ( 2 ارقام تصویبی ماهیانه ( به ازاء هر متر مربع ) نحوه استقرار تابلو ردیف 000 / 100 ریال نصب بر روی دیوار یا بدنه ساختمان 1 000 / 000 / 1 ریال هر نوع تابلوی منصوب بر پایه، متصل و یا جدا از ملک 2 ( نوع تابلوی نئون پلاستیکی ( اختصاصی ( 3 ارقام تصویبی ماهیانه ( به ازاء هر متر مربع ) نحوه استقرار تابلو ردیف 35 / 000 ریال نصب بر روی دیوار یا بدنه ساختمان 1 350 / 000 ریال هر نوع تابلوی منصوب بر پایه، جدا از ملک 2 ( نوع تابلوی نئون پلاستیک ( تبلیغاتی ( 4 ارقام تصویبی ماهیانه ( به ازاء هر متر مربع ) نحوه استقرار تابلو ردیف 000 / 150 ریال نصب بر روی دیوار یا بدنه ساختمان 1 000 / 000 / 1 ریال هر نوع تابلوی منصوب بر پایه، جدا از ملک 2 ( انواع دیگر ( کامپیوتری، دیجیتالی و چاپی ) ( اختصاصی ) ارقام تصویبی ماهیانه ( به ازاء هر متر مربع ) نحوه استقرار تابلو ردیف 000 / 60 ریال نصب بر روی دیوار یا بدنه ساختمان 1 000 / 450 ریال هر نوع تابلوی منصوب بر پایه، جدا از ملک 2 (( کامپیوتری، دیجیتالی و چاپی ) ( تبلیغاتی ( 6 ارقام تصویبی ماهیانه ( به ازاء هر متر مربع ) نحوه استقرار تابلو ردیف 000 / 300 ریال نصب بر روی دیوار یا بدنه ساختمان 1 000 / 500 / 1 ریال هر نوع تابلوی منصوب بر پایه، جدا از ملک 2 7 ) شهرداری اجازه دارد بابت نصب تابلوهای واحدهای کسبی در کلّیه نقاط شهر که رعایت ابعاد مندرج در آیین‌نامه مصوب شورای اسلامی شهر را نمی‌نمایند، در صورت موافقت شهرداری به ابقاء تابلوهای مذکور مبالغی به شرح ذیل را برای یک بار وصول نماید . 1 7 ) مغایرت مساحت تا 2 مترمربع مشمول 50 درصد عوارض مندرج در جداول فوق بر مبنای یک سال . 2 7 ) مغایرت مساحت بیش از 2 مترمربع مشمول 100 درصد عوارض مندرج در جداول فوق بر مبنای یک سال تبصره1 : کلّیه اشخاص حقیقی و حقوقی که مایلند برای زیباسازی شهر بر روی دیوارها طرحی را اجراء نمایند ( نقاشی ) پس از تایید طرح توسط واحد زیباسازی، رایگان مجوز صادر می‌گردد .» در پی اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هیات عمومی برای شاکی ارسال شده بود، وی به موجب لایحه‌ای که به شماره 1409961 مورخ 1396/12/5 ثبت دفتر اداره کل امور هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری شده توضیح داده است که : « در خصوص اینکه مصوبه یاد شده مغایر با کدام قانون است به عرض می‌رسانم : 1 ) این مصوبه مغایر صریح با تصویب قانون اصلاح برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران از ابتدای سال 1382 برقراری و دریافت هرگونه وجوه از جمله عوارض و مالیات اعم از ملی و محلی و .... به موجب قانون موسوم به طرح تجمیع عوارض صورت می‌پذیرد و کلیه قوانین و مقررات ناظر به برقراری اختیار و یا اجازه برقراری و دریافت وجوه به استناد مواد مندرج در قسمت اخیر ماده مزبور از ابتدای سال 1382 لغو شده است نظر به عموم و اطلاق قانون یادشده و حکومت آن بر قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شورای اسلامی کشور مصوب 1375 و نسخ قسمت‌هایی از قانون اخیرالذکر، در نتیجه اختیارات شورای اسلامی صرفا به تبصره 1 ماده 5 قانون اصلاح موادی از قانون برنامه سوم محدود می‌شود و وضع هر گونه عوارض توسط شورای اسلامی سراسر کشور خارج از محدوده تبصره 1 ماده 5 مذکور به استناد رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 361 1382/9/9 خلاف قانون و خلاف اختیارات شورا است که این موضوع شامل ماده 30 مصوبه شورای اسلامی شهر فاضل‌آباد نیز هست . 2 ) آیین‌نامه مذکور به استناد بند 26 ماده 71 قانون شوراها مصوب 1375 تصویب شده که قانون مزبور اشعار دارد شورای شهر می‌تواند نرخ خدمات ارائه شده توسط شهرداری را تصویب نماید در حالی که اصولا تابلوهای نصب شده بر سردرب اماکن تجاری و اداری و بانک‌ها و دفاتر پزشکان و وکلا و ... مبین معرفی محل استقرار و نوع فعالت اماکن مذکور در محدوده قانون شهر می‌باشند و الزاما متضمن تبلیغاتی در زمینه ارائه خدمات مربوطه نمی‌باشند لذا شهرداری در این خصوص ارائه‌کننده خدماتی به شهروندان نمی‌باشد تا مجاز به دریافت بهای آن خدمت در اجرای مصوبه شورای شهر فاضل‌آباد باشد . 3 ) قانون اساسی دریافت هرگونه وجه از اشخاص را منوط به تدوین قانون و مقررات خاص در این زمینه می‌داند و نظر به این که وضع قاعده آمره مشعر بر الزام اشخاص به پرداخت هرگونه وجه با اختصاص به قوه مقننه و یا ماذون از قبل قانون‌گذار دارد . لذا محرز می‌شود که آیین‌نامه مورد بحث در یک اقدام تقنینی که در صلاحیت خاص مجلس نمایندگان منتخب مردم است به وضع قانون و گام نهادن در فراتر از حدود اختیار مقام واضع مبادرت کرده است . در حالی که این مصوبه توجیه قانونی و حقوقی ندارد . 4 ) با توجه به مراتب یاد شده، نظر به این که ماده 30 مصوبه شورای شهر فاضل‌آباد به استناد اصول 22 و 37 و 44 و 51 قانون اساسی و رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 407، 406 1387/6/3 در مورد ابطال مصوبه شورای شهر تهران، خلاف قانون، خارج از اختیارات قانونی شورای شهر فاضل‌آباد به تصویب رسیده است . در اجرای قسمت دوم اصل 170 قانون اساسی و ماده 1 و بند 1 ماده 19 قسمت اخیر ماده 20 و ماده 42 قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1385، تقاضای ابطال ماده 30 و بندهای 1 2 3 4 5 6 7 و تبصره‌های مربوط به مصوبه را از تاریخ اجرا استدعا دارم . ضمنا چون با جمع‌آوری تابلوها خسارات مادی و معنوی جبران‌ناپذیری وارد می‌شود بدوا درخواست صدور دستور موقت مبنی بر توقف عملیات اجرایی جمع‌آوری تابلوها تا رسیدگی و صدور حکم نهایی می‌نمایم .» در پاسخ به شکایت مذکور، رییس شورای اسلامی شهر فاضل‌آباد به موجب لایحه شماره 97 / 81 1397/2/16 توضیح داده است که : « مدیر محترم دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری با سلام و تحیات الهی احتراما در پاسخ به دادخواست آقای غلامرضا بارانی به طرفیت شورای اسلامی شهر فاضل‌آباد به شماره کلاسه 1409 / 96 با شماره پرونده 9609980905801159 به استحضار می‌رساند، شهرداری فاضل‌آباد، بر اساس بند 3 قسمت ب ابلاغیه وزارت کشور به شماره 96 / 34 / 359061396 / 10 / 18 که مستند به ماده 30 آیین‌نامه مالی شهرداریها مصوب 1346 به منظور ایجاد وحدت رویه و رعایت قوانین و مقررات و برای پیشگیری از ابطال و لغو عوارض صادر شده است نسبت به تقدیم لایحه عوارض بر تبلیغات محیطی اقدام نموده که شورای اسلامی شهر فاضلآباد با استفاده از اختیارات مصرح در بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور مصوب 1375 لایحه موصوف را تصویب که در ماده 30 دفترچه عوارض و بهای خدمات شهری سال 1396 و بعد از آن منعکس می‌باشد . لازم به توضیح است که آقای غلامرضا بارانی دو تابلو سردرب مغازه خود نصب کرده‌اند یکی از تابلوها ( شماره یک ) به معرفی مغازه نامبرده می‌پردازد که شهرداری فاضل‌آباد برای تابلوی فوق‌الذکر عوارضی دریافت نکرده است . ولی تابلوی دیگر ( شماره دو ) بابت تبلیغات برند ایران رادیاتور می‌باشد که ماهیتا تبلیغات محیطی محسوب شده و مشمول عوارض تبلیغات محیطی مطابق ماده 30 دفترچه عوارض و بهای خدمات شهری سال 1396 و بعد از آن گردیده است . شاکی در ارائه دلایل، چند نمونه از رای دیوان را ضمیمه دادخواست کرده است در رای هیات عمومی علت رد عوارض تابلوهای منصوبه بر سردرب اماکن تجاری و اداری علی‌القاعده مبین معرفی محل استقرار و فعالیت اماکن مذکور است و الزاما متضمن تبلیغات نبوده است در صورتی که عوارض اعلامی، برای تابلوی شماره دو که متضمن تبلیغات ( ایران رادیاتور ) بوده و معرفی مغازه نمی‌باشد صادر شده است، علی‌ایحال با عنایت بر موارد فوق‌الذکر رد درخواست شاکی مورد استدعاست . ضمنا کمیته سیما و منظر شهری استان، ضوابط نصب تابلوهای معرفی کسب و پیشه برای شهر فاضل‌آباد را مصوب کرده است که مطابق آن هر واحد تجاری و یا خدماتی مجاز به نصب حداکثر یک تابلو جهت نوع فعالیت با ارتفاع حداکثر 1 / 5 متر و به طول دهنه واحد کسبی می‌باشد .» در اجرای ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 پرونده به هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری ارجاع شود و هیات مذکور در خصوص خواسته شاکی، ماده 30 و بندهای آن از تعرفه عوارض شهرداری فاضل‌آباد در سال 1396 از مصوبات شورای اسلامی شهر فاضل‌آباد در خصوص وضع عوارض برای تابلوهای تبلیغاتی به استثناء اطلاق آن مبنی بر وضع عوارض برای تابلوهای معرف منصوب بر سردرب را مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی ندانسته است و به استناد مواد 12 و 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 299 1397/9/17 رای به رد شکایت شاکی صادر کرده است . رای مذکور به علت عدم اعتراض از سوی رییس دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافته است . رسیدگی به سایر قسمتها در دستور کار هیات عمومی دیوان عدالت اداری قرار گرفت . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1397/11/2 با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی با توجه به اینکه در آراء متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری وضع عوارض برای تابلوهای معرف منصوبه در سردرب مغازه‌ها، بانکها و غیره در مصوبات شوراهای اسلامی شهرها مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات تشخیص و ابطال شده است، بنابراین مصوبه شورای اسلامی شهر فاضل‌آباد مبنی بر وضع عوارض برای تابلوهای معرف در ماده 30 و بندهای آن که از اطلاق آن فهمیده می‌شود به دلایل مندرج در رای شماره 415 1395/6/16 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی است و مستند به‌بند1 ماده12 و مواد 88 و 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مرتضی علی اشراقی