رای شماره 2191040 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: عدم ابطال شیوه نامه بررسی و احراز صلاحیت موسسین و کاندیداهای هیات مدیره انجمن‌های علمی گروه پزشکی مصوب 1398/4/16 کمیسیون انجمن‌های علمی گروه پزشکی

شماره 0200282 1402/9/5 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 140231390002191040 مورخ 1402/8/23 با موضوع: «شیوه نامه بررسی و احراز صلاحیت موسسین و کاندیداهای هیات مدیره انجمن‌های علمی گروه پزشکی مصوب 1398/4/16 کمیسیون انجمن‌های علمی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ابطال نشد» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1402/8/23 شماره دادنامه: 140231390002191040 شماره پرونده: 0200282 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای فرهاد محمدی طرف شکایت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موضوع شکایت و خواسته : ابطال شیوه نامه بررسی و احراز صلاحیت موسسین و کاندیداهای هیات مدیره انجمن‌های علمی گروه پزشکی مصوب 1398/4/16 کمیسیون انجمن‌های علمی گروه پزشکی گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال شیوه نامه بررسی و احراز صلاحیت موسسین و کاندیداهای هیات مدیره انجمن‌های علمی گروه پزشکی مصوب 1398/4/16 کمیسیون انجمن‌های علمی گروه پزشکی را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که : " 1 وزرای بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، علوم تحقیقات و فناوری و فرهنگ و ارشاد اسلامی برابر قسمت اخیر اصل 138 قانون اساسی در تاریخ 14/12/1396 با تدوین آیین‌نامه نحوه تشکیل انجمن‌های علمی، ادبی و هنری و تعیین شرح وظایف آن‌ها در ماده 1 مصوبه شماره 605 7/8/1370 خود اقدام به تاسیس کمیسیون انجمن‌های علمی، ادبی و هنری برای نظارت بر فعالیت انجمن‌های علمی ادبی و هنری نموده‌اند . 2 کمیسیون انجمن‌های علمی گروه پزشکی در اجرای بند 5 ماده 3 و تبصره 2 بند 4 ماده 7، به ترتیب اقدام به تدوین اساسنامه الگوی یکسان و تنظیم شیوه نامه بررسی و احراز صلاحیت موسسین و نامزدهای انجمن‌های علمی گروه پزشکی مصوب 1398/4/16 تحت نظر وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی نموده و تنظیم شیوه نامه بر خلاف قانون اساسی و قوانین عادی و خارج از حدود صلاحیت و اختیارات کمیسیون تصویب شده است : 3 انجمن‌های علمی گروه پزشکی به عنوان یک سازمان مردم نهاد دارای شخصیت حقوقی مستقل، غیردولتی، غیرانتفاعی، غیرسیاسی و برای انجام فعالیت داوطلبانه و افتخاری، با گرایش علمی اجتماعی و ... براساس اساسنامه مدون، رعایت چهارچوب قوانین جاری کشور تاسیس و با هدف گسترش و تقویت هماهنگی بین اعضاء، مردم و دولت، اطلاع‌رسانی و آگاه‌سازی جلب مشارکت‌های مردمی که براساس قوانین مدنی و تجارت فعالیت می‌نمایند و بودجه انجمن‌ها از طریق پرداخت حق عضویت اعضا و کمک‌های مردمی و در برخی موارد با کمک سازمان‌های دولتی یا ترکیبی از این روش‌ها تامین گردد؛ بنابراین تنظیم شیوه نامه مورد اعتراض درج و اعمال شرایط غیر منطقی و ایجاد محدودیت برای اعضاء مخالف ماده 10 اعلامیه جهانی حقوق بشر، ماده 2 و بند 1 ماده 14 و 26 میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی مصوب 16/10/1966 مجمع عمومی سازمان ملل متحد و به نوعی تحدید حدود و تهدید حقوق اشخاص محسوب و با نوعی قانون‌گذاری مغایر اصل 138 قانون اساسی و ممنوع است . 4 مطابق ماده 6 شیوه نامه مورد اعتراض، برای نامزدی هیات مدیره انجمن‌های مذکور حصول شرایط علمی از قبیل عضویت در انجمن به مدت حداقل سه سال عضویت و فعالیت در کمیته‌های علمی و تخصصی انجمن مربوطه حداقل یکسال، سابقه ده سال فعالیت حرفه‌ای در رشته مربوطه و ... احصاء گردیده است با توجه به اصل عدم صلاحیت کارگزاران سیاسی و اجرایی (مگر آن که در قانون تصریح شود یا از لوازم ضروری اعمال صلاحیت باشد) و برابر اصل 138 قانون اساسی به مثابه یک میثاق ملی، وزیر و سایر مقامات ماذون مجاز به تدوین آیین‌نامه می‌باشند لیکن برابر اصل عدم صلاحیت در حقوق اداری، رئیس کمیسیون از انجمن‌های علمی گروه پزشکی برای کلیه تصمیمات و اقدامات خود باید مستندات قانونی را در نظر داشته باشد ولی در اعمال شرایط اخیرالذکر با ایجاد محدودیت در شیوه نامه مورد اعتراض اصولا به حقوق، شغل و حیثیت اشخاص تعرض نموده و به نوعی با اعمال مجازات تهدید، تحدید و اعمال تبعیض ناروا بین اعضای انجمن‌های مذکور مغایر با بند 9 اصل 3 و اصول 20 و 22 و 26 قانون اساسی اقدام نموده است . 5 براساس قانون ممنوعیت به کارگیری اسامی عناوین و اصطلاحات بیگانه مصوب 14/9/1375 و آیین‌نامه اجرایی آن، استفاده از واژه‌های بیگانه در آیین‌نامه مورد اعتراض از قبیل کاندیدا، کمیسیون، کمیته، کنگره، گرانت، کاندیداتوری ممنوع می‌باشد . شیوه نامه مورد اعتراض مغایر با اصول 20، 22، 26، 36 و 138 قانون اساسی و هم مخالف با مصوبه 605 7/8/1370 جلسه شماره 262 شورای انقلاب فرهنگی می‌باشد لذا تقاضای ابطال آن را دارم ." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است : شیوه نامه بررسی و احراز صلاحیت موسسین و کاندیداهای هیات مدیره انجمن‌های علمی گروه پزشکی " این شیوه نامه در اجرای بند 3 ماده 3 و نیز ماده 7 و تبصره 2 ماده 7 مندرج در آیین‌نامه نحوه تشکیل و شرح وظایف کمیسیون موضوع ماده 4 مورخ 8/7/1370 مصوبه دویست و شصت و دومین جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی در راستای احراز صلاحیت عمومی حرفه‌ای و علمی متقاضیان تاسیس و کاندیداهای هیات مدیره انجمن‌های علمی گروه پزشکی تدوین گردیده است . الف شرایط عمومی ماده1 متقاضیان تاسیس انجمن و کاندیداهای عضویت در هیات مدیره انجمن‌های علمی گروه پزشکی باید دارای شرایط زیر باشند : 11 تابعیت رسمی کشور جمهوری اسلامی ایران 12 التزام به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران 13 نداشتن سوء پیشینه موثر کیفری یا نداشتن نقش موثر در تحکیم رژیم گذشته و عدم وابستگی به احزاب و گروه‌های محارب با نظام تبصره: کاندیداها در هنگام ثبت نام گواهی عدم سوء پیشینه خود را ارائه می‌دهند . ماده2 پس از اخذ اسامی متقاضیان تاسیس و کاندیداهای هیات مدیره حسب مورد، کمیسیون به مراجع ذیصلاح ارسال می‌نماید . ماده3 مهلت پاسخ استعلام ظرف مهلت بیست روز کاری از تاریخ دریافت استعلام کمیسیون می‌باشد. نتایج در کمیسیون جهت اتخاذ تصمیم مطرح می‌گردد . تبصره: عدم دریافت پاسخ مرجع ذیصلاح، پس از مهلت مقرر به منزله تایید صلاحیت کاندیدا و موسسین بوده و به پاسخ‌های واصله پس از تاریخ مزبور ترتیب اثر داده نخواهد شد . ماده4 در صورت عدم تایید صلاحیت عمومی متقاضی تاسیس انجمن مراتب به فرد اعلام خواهد گردید و در خصوص کاندیداهای عضویت در هیات مدیره اسامی کاندیداهایی که تایید صلاحیت نشده‌اند به کمیته انتخابات اعلام می‌گردد تا از فهرست نهایی حذف گردند . ب: شرایط حرفه‌ای ماده 5 عدم محکومیت موثر حرفه‌ای توسط هیات‌های انتظامی مطابق تبصره 1 ماده 28 قانون تشکیل سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران 5 1 کمیسیون جهت بررسی محکومیت حرفه‌ای متقاضیان تاسیس و کاندیداهای هیات مدیره انجمن از سازمان نظام پزشکی استعلام می‌نماید . 5 2 محکومیت موثر حرفه‌ای از نظر این شیوه نامه عبارتست از صدور حکم نهایی بر طبق بندهای (د)، (ه)، (و)، (ز) ماده مذکور می‌باشد . تبصره1: سازمان نظام پزشکی با بررسی اسامی نسبت به عدم محرومیت افراد طبق بندهای فوق اظهار نظر می‌نماید . تبصره2: عدم پاسخ از سوی سازمان مذکور در مهلت 20 روز کاری به منزله عدم محکومیت حرفه‌ای کاندیدا تلقی خواهد شد . ج شرایط علمی ماده6 اشتغال به کار به عنوان عضو هیات علمی در یکی از موسسات آموزشی و دانشگاه‌های رسمی کشور با ارائه حکم استخدامی پیمانی یا رسمی و ارائه مدارک معتبر دانشگاهی منطبق با شرایط عضویت پیوسته مندرج در اساسنامه انجمن مربوطه و یا دارا بودن 5 مورد از بندهای 10 گانه ذیل جهت احراز صلاحیت علمی ضروری می‌باشد . عضویت در انجمن به مدت حداقل 3 سال قبل از زمان انتخابات عضویت و فعالیت در کمیته‌های علمی و تخصصی انجمن مربوطه حداقل به مدت یک سال با تایید انجمن دارا بودن پست‌های مدیریتی در دستگاه‌های اجرایی موسسات آموزشی غیر دولتی و دانشگاه‌های کشور با مستندات معتبر فعالیت در شاخه‌های استانی و منطقه‌ای انجمن مربوطه و دارا بودن سمت اجرایی در یکی از ارکان هیات رییسه شاخه به تایید انجمن سابقه 10 سال فعالیت حرفه‌ای در رشته مربوطه سابقه ریاست کنگره با دبیری علمی و اجرایی کنگره ملی یا بین الملی در 5 سال گذشته اجرای طرح‌های پژوهشی برجسته در سطح ملی، منطقه‌ای و یا بین‌المللی با ارائه مستندات و نتایج حاصله (گزارش نهایی طرح و یا مقاله منتشره) دریافت گرانت و جوایز علمی از مراکز علمی و تحقیقاتی معتبر و یا جشنواره‌های علمی، پژوهشی داخلی و یا بین‌المللی با ارائه مدارک مربوطه عضویت در هیات تحریریه نشریات معتبر علمی و داخلی و یا بین امللی و ارائه مدارک مربوطه عضویت در انجمن، سازمان و مجامع علمی معتبر جهانی و ارائه مدارک مربوطه ماده7 کاندیداتوری هیچ شخصی برای عضویت بدون ارائه درخواست مستند وی و تکمیل فرم‌های مربوطه قابل بررسی نخواهد بود . این شیوه نامه در 7 ماده و 4 تبصره در تاریخ 1398/4/16 به تصویب کمیسیون انجمن‌های علمی گروه پزشکی رسید ." در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل حقوقی، املاک و تنظیم مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به موجب لایحه شماره 2135/107 /ص 20/3/1402 توضیح داده است که : " 1 شکایت مطروحه دارای جنبه علمی آموزشی است و تصمیمات و آراء صادره از هیات‌ها و کمیته‌های تخصصی وزارتین علوم، تحقیقات فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و ... از صلاحیت دیوان عدالت اداری خارج می‌باشد . 2 برابر ماده 1 مصوبه نحوه تشکیل و صدور انجمن‌های علمی ادبی و هنری مصوبه دویست و شصت و دومین جلسه مورخ 7/8/1370 شورای عالی انقلاب فرهنگی، تاسیس انجمن‌های علمی و ادبی و هنری و موافقت نهایی با تشکیل آن‌ها و صدور مجوز تاسیس و تجدید پروانه و نظارت بر حسن انجام کار آن‌ها حسب مورد برعهده وزارت فرهنگ و آموزش عالی و یا بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌باشد . 3 مطابق ماده 3 مصوبه مذکور، اساسنامه این انجمن‌ها و هرگونه تغییر در مواد آن باید به تصویب وزارت مربوطه برسد . 4 مطابق ماده 4 مصوبه، رسیدگی به درخواست تاسیس انجمن‌های مذکور و بررسی صلاحیت علمی و عمومی هیات موسس و هیات مدیره و تصویب آن‌ها با کمیسیونی است که تحت نظر وزیر مربوطه تشکیل می‌شود . 5 طبق تبصره 1 ماده 1 آیین‌نامه نحوه تشکیل و شرح وظایف کمیسیون موضوع ماده 4 مصوبه مذکور که به تصویب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و فرهنگ و ارشاد اسلامی رسیده، رسیدگی به امور انجمن‌های علمی گروه پزشکی با کمیسیون انجمن‌های علمی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می‌باشد و منطبق با ماده 2 آیین‌نامه یاد شده، کمیسیون از 7 یا 9 نفر عضو به انتخاب وزیر مربوط تشکیل می‌شود . 6 برابر ماده 3 آیین‌نامه نحوه تشکیل و شرح وظایف کمیسیون موضوع ماده 4 مصوبه مذکور وظایف کمیسیون عبارت است بررسی و تصویب دستورالعمل‌ها روش‌های اجرا و ضوابط مورد عمل کمیسیون و اجرای آن پس از تایید وزیر مربوط، رسیدگی به درخواست تاسیس انجمن و صدور مجوز تاسیس، بررسی صلاحیت‌های علمی و عمومی اعضای هیات موسس و هیات مدیره و ... می‌باشد . 7 مطابق تبصره 2 ماده 10 آیین‌نامه یاد شده، هیات مدیره انتخابی انجمن‌های علمی پس از تایید کمیسیون انجمن‌های علمی رسمیت می‌یابد . 8 در ماده 7 آیین‌نامه مورد اشاره این شرایط علمی و عمومی اعضای هیات موسس و هیات مدیره اعلام شده است که داشتن سطح تحصیلی و تجارب علمی، فنی، ادبی و هنری مناسب حسب مورد به تشخیص کمیسیون مربوطه می‌باشد. همچنین در تبصره ماده مذکور صراحتا اعلام شده که احراز صلاحیت کاندیداهای هیات مدیره طبق شیوه نامه‌ای است که به تصویب کمیسیون انجمن‌های علمی خواهد رسید بر این اساس و با عنایت به شرح وظایف محوله و نظر به این که هدف اصلی انجمن‌های علمی گروه پزشکی ارتقا، حمایت، پژوهش و امور آموزشی و پژوهشی است برای حفظ اهداف این انجمن‌ها شیوه نامه بررسی و احراز صلاحیت موسسین و کاندیداهای هیات مدیره انجمن‌های علمی گروه پزشکی به تصویب رسیده است . 9 در رابطه با اعتراض به لزوم احراز شرایط علمی از قبیل عضویت در انجمن حداقل به مدت 3 سال، شرایط علمی اعلامی در شیوه نامه پس از بررسی شرایط انجمن‌ها، بررسی جنبه‌های مثبت و منفی موضوع و ارزیابی فعالیت و ... تدوین شده است و اصل بر آن بود که متقاضی عضویت در هیات مدیره حداقل یک دوره (3 سال) در انجمن فعالیت داشته باشند . 10 در خصوص به کارگیری کلمات غیر فارسی در متن آیین‌نامه انتخابات به اطلاع می‌رساند که معادل فارسی کلمه کمیسیون یافت نگردید و از کلمه مصطلح که در احکام وزارتی و سایر مکاتبات اداری سراسر کشور استفاده شده است ولی این موضوع در ویرایش‌های بعدی در دستور کار کمیسیون انجمن‌های علمی گروه پزشکی قرار دارد و به‌طور یقین مورد نظر قرار خواهد گرفت. بر این اساس و با عنایت به مراتب فوق صدور رای به رد شکایت مطروحه مورد تقاضا است ." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1402/8/23 به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی براساس بند 1 ماده 3 آیین‌نامه نحوه تشکیل و شرح وظایف کمیسیون ماده 4 مصوبه دویست و شصت و دومین جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی، «بررسی و تصویب دستورالعمل‌ها و روش اجرایی و ضوابط مورد عمل کمیسیون و اجرای آن پس از تایید وزیر ذیربط» در شمار وظایف کمیسیون انجمن‌های علمی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است. با توجه به اینکه عبارت «پس از تایید وزیر ذیربط» ناظر به مرحله اجرای دستورالعمل‌ها و شیوه نامه‌های تصویب شده کمیسیون فوق الذکر بوده و تایید وزیر مربوطه اساسا از ارکان اصلی مصوبه مورد اعتراض نیست و تصویب آن در حدود اختیار کمیسیون انجمن‌های علمی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است و مغایرتی با قانون نیز ندارد و از سوی دیگر آنچه که به آن اعتراض شده ناظر به مرحله تصویب است، لذا بنا به مراتب فوق، شیوه نامه بررسی و احراز صلاحیت موسسین و کاندیداهای هیات مدیره انجمن‌های علمی گروه پزشکی مصوب 1398/4/16 کمیسیون انجمن‌های علمی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی خلاف قانون و خارج از حدود اختیار نیست و ابطال نشد. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/2/10 ) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است . هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مهدی دربین