رای شماره 2016802 هیئت تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری با موضوع: عدم ابطال ابطال بخشنامه به شماره 328797 /1 /42 مورخ 1403/2/11

هیئت تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی * شماره پرونده : ه ت/ 0300045 * شماره دادنامه سیلور: 140431390002016802 - تاریخ :1404/08/12 * شاکی : آقای حمیدرضا حموله * طرف شکایت : وزارت علوم تحقیقات و فناوری کارگروه نظارت بر عملکرد موسسات خدمات اعزام دانشجو به خارج * موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه به شماره 328797 /1 /42 مورخ 1403/2/11 * شاکی دادخواستی به طرفیت وزارت علوم تحقیقات و فناوری کارگروه نظارت بر عملکرد موسسات خدمات اعزام دانشجو به خارج به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیئت عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد : بخشنامه به شماره 328797 /1 /42 مورخ 1403/2/11 صاحبان امتیاز موسسات مجاز اعزام دانشجو به خارج از کشور پیرو مصوبه ی کارگروه نظارت بر تاسیس و عملکرد موسسات و شرکتهای خدمات اعزام دانشجو به خارج از کشور مورخ 1403/2/3 موارد زیر جهت اطلاع و اقدام لازم ابلاغ می‌گردد : 1 استفاده از واژگان (مهاجرت، مهاجرت تحصیلی، بین‌الملل، بین‌المللی، بنیاد) در عنوان موسسه و سر فصل محتوای‌های منتشر شده از سوی موسسه در فضای فیزیکی و مجازی منتسب به موسسه ممنوع می‌باشد . چنانچه موسسه‌ای در حال حاضر از این واژگان استفاده می‌نماید ضروریست از زمان ابلاغ این بخشنامه به مدت یک ماه نسبت به حذف و اصلاح آن اقدام و موارد اصلاحی را به دبیرخانه کارگروه نظارت به صورت مکتوب اعلام نماید، در غیر این صورت موسسه دچار تخلف شده و پرونده موسسه متخلف جهت لغو دائم مجوز در دستور کارگروه نظارت قرار خواهد گرفت . 2 تبلیغ و برگزاری هرگونه همایش، نشست، کنفرانس وبینار، کارگاه آموزشی، جلسات توجیهی به صورت گروهی و... با موضوع ترغیب و تشویق افراد به مهاجرت تحصیلی اعزام دانشجو به خارج از کشور و تحصیل در خارج از کشور از سوی موسسات اعزام دانشجو به خارج از کشور ممنوع می‌باشد. در صورت مشاهده این رویداد از سوی موسسات اعزام پرونده موسسه متخلف جهت لغو دائم مجوز در دستور کارگروه نظارت قرار خواهد گرفت . * دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت : کارگروه نظارت بر عملکرد موسسات خدمات اعزام دانشجو به خارج براساس دستورالعمل نظارت بر فعالیت موسسات و شرکتهای خدمات اعزام دانشجو به خارج از کشور تاسیس و تشکیل گردیده است و مطابق دستورالعمل مذکور اساسا کارگروه طرف شکایت حق قانونی ناظر بر اعلام و ابلاغ بخشنامه به شرح پیوست نداشته است و نامه مذکور، خارج از حدود اختیارات ایشان می‌باشد . استفاده از واژگان (مهاجرت، مهاجرت تحصیلی، بین‌الملل، بین‌المللی، بنیاد) در عنوان موسسه و سرفصل محتوای‌های منتشرشده از سوی موسسه در فضای فیزیکی و مجازی منتسب به موسسه ممنوع می‌باشد . این بند از بخشنامه بر خلاف حدود اختیارات مذکور در دستورالعمل نظارت بر فعالیت موسسات و شرکت‌های خدمات اعزام دانشجو به خارج ازکشور می‌باشد . تبلیغ و برگزاری هرگونه همایش، نشست، کنفرانس، وبینار، کارگاه آموزشی، جلسات توجیهی به صورت گروهی و... با موضوع ترغیب و تشویق افراد به مهاجرت تحصیلی، اعزام دانشجو به خارج از کشور و تحصیل در خارج از کشور ازسوی موسسات اعزام دانشجو به خارج از کشور ممنوع می‌باشد. در صورت مشاهده این رویداد از سوی موسسات اعزام، پرونده موسسه متخلف جهت لغو دائم مجوز در دستور کارگروه نظارت قرارخواهد گرفت . مطابق ماده 5 از دستورالعمل نظارت بر فعالیت موسسات و شرکت‌های خدمات اعزام دانشجو به خارج ازکشور : " موسسات می‌توانند، به نشر آگهی و اطلاع‌رسانی برای فراهم نمودن فرصتی برای متقاضیان که علاقمند به تحصیل در خارج از کشور هستند در چهارچوب و مقررات مصوب اقدام نمایند " بنابراین مصوبه مذکور صراحتا مخالف دستورالعمل می‌باشد . * در پاسخ به شکایت مذکور، وزارت علوم تحقیقات و فناوری به موجب لایحه شماره 1022083 مورخ 1403/3/20 به‌طور خلاصه توضیح داده است که : ایرادات شکلی : الف به استناد بند (1) ماده (12) قانون دیوان عدالت اداری و بند (ت) ماده 80 همان قانون، تقاضای ابطال مصوبات در هیئت عمومی دیوان، دلایل و جهات اعتراض از حیث مغایرت مصوبه با شرع یا قانون اساسی یا سایر قوانین یا خروج از اختیارات مرجع تصویب‌کننده باید به صراحت ذکر شود که در مانحن فیه این چنین نبوده است و شاکی صرفا به این مقرره معترض است و دلایل و اسبابی که بیانگر مغایرت این مصوبه با قانون یا شرع است تبیین نشده است . ب اختیار وضع مصوبه: در بند 6 ماده 4 آیین‌نامه کارگروه نظارت بر عملکرد موسسات خدمات اعزام دانشجو به خارج، صدور بخشنامه و دستورالعمل‌های لازم در خصوص شرایط تاسیس، ثبت، نحوه نظارت بر فعالیت، تعیین ضوابط برای خدمات، از وظایف و اختیارات کارگروه نظارت بر موسسات قلمداد شده است، بنابراین تصمیم اتخاذ شده در کارگروه نظارت بر موسسات طی بخشنامه شماره 328797 /1 /42 در همین راستا و با توجه به اختیارات تعیین شده و منطبق با مقررات می‌باشد. لذا مصوبه کارگروه مورد اعتراض، دقیقا بر اساس قانون و مقررات و در حدود صلاحیت و اختیارات تفویضی بوده است . ج عدم طرح دعوا به نحو صحیح و قانونی: مصوبه مورد اعتراض توسط کارگروه نظارت بر عملکرد موسسات اعزام دانشجو به خارج تدوین و ابلاغ شده است که این کارگروه همان‌طور که از علامت بالای آن مشخص است، زیر مجموعه سازمان امور دانشجویان و مستقل است و لذا متولی اصلی در پاسخ‌گویی به این موضوع، سازمان دانشجویان است که متاسفانه طرف دعوا قرار نگرفته است و نیز مستحضرید که اقامه دعوا بدون طرف دعوا قرار دادن ثالث ذی نفع، بر خلاف اصول دادرسی است و به منزله نادیده انگاشته شدن حقوق آن نهاد در دفاع از مصوبات خود است. لذا دعوای حاضر بر اساس ماده 17 قانون دیوان عدالت اداری به نحو صحیح و قانونی اقامه نشده و غیرقابل استماع است . 2 دفاعیات ماهوی: صرف نظر از ایرادات شکلی فوق، از حیث ماهوی و در مقام پاسخ به ایرادات شاکی، مراتب زیر به استحضار می‌رسد : الف شاکی در قسمت ابتدایی دادخواست خود به بحث حقوق مکتسبه اشخاص و شرکت‌ها اشاره نموده و بیان داشته که این بخشنامه به خصوص در قسمت تغییر نام باعث تضییع حقوق مکتسبه می‌گردد. این ادعا قابل پذیرش نیست. توضیح آنکه عنوان خواسته نامبرده ابطال بخشنامه به شماره 328797 /1 /42 مورخ 1403/2/11 در خصوص آیین‌نامه کارگروه نظارت بر عملکرد موسسات خدمات اعزام دانشجو به خارج می‌باشد که در واقع بازنگری در آیین‌نامه فوق الذکر جهت تامین منافع کشور و جلوگیری از هرگونه سوء استفاده احتمالی و ایجاد شبهه در وابستگی به موسسات خارج از کشور و سوء استفاده از بی‌اطلاعی و اعتماد افراد به درستی اتخاذ شده است. لذا این موضوع هیچ‌گونه خلل در حقوق مکتسبه اشخاص و موسساتی که بر طبق ضوابط عمل نمایند، ایجاد نمی‌کند . ب همچنین جهت لزوم استفاده حداکثری از نخبگان در مدیریت کشور و استفاده از آن در جهت ارتقا سطح علمی و جلوگیری از تبلیغات کاذب و عوام فریبی که با صرف هزینه گزاف منجر به سوء استفاده از اعتماد افراد که عموما از قشر جوان و کم تجربه جامعه هستند؛ بخشنامه فوق صادر گردیده است و لذا ادعای شاکی مبنی بر اینکه این بخشنامه منافی حق تبلیغات موسسات و خلاف قانون اساسی محسوب می‌شود، بی‌مورد است زیرا این بخشنامه، تبلیغات را منتفی نکرده بلکه چهارچوب‌هایی در جهت منافع کشور و جلوگیری از سوءاستفاده برای آن مقرر کرده است که این امر منافی حقوق افراد و خلاف قانون اساسی نیست . بنابر مراتب معروضه و از آنجا که شاکی محترم در جهت اثبات حقانیت خود و یا نقض قوانین و مقررات از سوی وزارت عتف؛ دلیل موجهی اقامه ننموده و مستندی که مثبت ادعا و یا تضییع حقوق قانونی وی باشد ارائه نکرده است و با عنایت به عدم طرفیت سازمان امور دانشجویان، رد شکایت مورد استدعا است . رای هیئت تخصصی فرهنگی آموزشی و پزشکی در خصوص شکایت شاکی به خواسته ابطال بند (2) بخشنامه شماره 328797 /1 /42 مورخ 1403/02/11 کارگروه نظارت بر اعزام دانشجو به خارج از کشور، نظر به این که جواز تاسیس موسسات و شرکت‌های فعال در حوزه ارائه خدمات اعزام دانشجو به خارج از کشور، غیر از جواز ترویج و ترغیب اعزام دانشجو به خارج از کشور است و صرف مباح بودن اصل خدمات این موسسات، موجب وجاهت تبلیغ و ترویج اعزام نخبگان و افراد با استعداد به خارج از کشور نیست، با لحاظ این که اعزام دانشجو به خارج از کشور تابعی از سیاست‌های کلی دولت و مبتنی بر مصالح اجتماعی است و دولت از طریق مقرره‌گذاری می‌تواند برای ترغیب و تشویق اعزام دانشجو به خارج یا تقلیل امر مذکور اقدام نماید، کما این که رای شماره 140431390000813401 مورخ 1404/04/01 هیئت تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی نیز با تایید شان نظارتی کارگروه نظارت بر اعزام دانشجو به خارج از کشور، بر وجاهت این صلاحیت دولت تاکید کرده است، بنابراین بند (2) بخشنامه شماره 328797 /1 /42 مورخ 1403/02/11 مغایر با قانون و خارج از حدود اختیارات مرجع مقرره گذار نیست و قابل ابطال تشخیص نمی‌گردد. این رای به استناد بند «ب» ماده (84) قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/02/10) ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس یا ده نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض بوده و پس از قطعیت، براساس ماده (93) قانون مذکور در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است . رئیس هیئت تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری سیدتوحید عاملی