رای شماره 2617087 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال ماده 18 و تبصره‌های 1 و 2 از بخش سوم با عنوان ضوابط فنی و کالبدی تابلو معرف کاربری ساختمان‌ها از مصوبه شماره 3895 1390/5/16 شورای اسلامی شهر کرج

شماره0106290 - 1402/10/17 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 140231390002617087مورخ 1402/10/9 با موضوع: «ماده 18 و تبصره‌های 1 و 2 از بخش سوم با عنوان ضوابط فنی و کالبدی تابلو معرف کاربری ساختمان‌ها از مصوبه شماره 3895 1390/5/16 شورای اسلامی شهر کرج ابطال شد» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1402/10/9 - شماره دادنامه: 140231390002617087 شماره پرونده: 0106290 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای علی رجبی طرف شکایت: شهرداری کرج و شورای اسلامی شهر کرج موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 18 و تبصره‌های 1 و2 از بخش سوم با عنوان ضوابط فنی و کالبدی تابلو معرف کاربری ساختمان‌ها از مصوبه شماره 3895 1390/5/16 شورای اسلامی شهر کرج گردش کار: شاکی به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی ابطال ماده 18 و تبصره‌های 1 و2 از بخش سوم با عنوان ضوابط فنی و کالبدی تابلو معرف کاربری ساختمان‌ها از مصوبه شماره 3895 1390/5/16 شورای اسلامی شهر کرج را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به‌طور خلاصه اعلام کرده است که: "این مصوبه در رابطه با نمای ساختمان‌ها بوده که طبق قانون تملک آپارتمان‌ها شامل مشاعات و مشترکات است و همچنین در رای وحدت رویه صادر شده توسط هیات عمومی دیوان به استناد ماده 2 قانون تملک آپارتمان‌ها و بند (ث) ماده 4 آیین‌نامه اجرایی آن و مواد 581 و 852 قانون مدنی مورد اشاره قرار گرفته است. براین اساس مالکان قسمت‌های اختصاصی حق بهره برداری انحصاری و اختصاصی از قسمت‌های مشترک و مشاع بدون اذن سایر مالکین و شرکا را ندارند و نصب تابلو مغازه همکف بر روی نمای ساختمان تا زیر پنجره طبقات اول و دوم، عملا استفاده اختصاصی و انحصاری و همچنین تغییر در نمای ساختمان بدون اذن سایر مالکین برخلاف قانون تملک آپارتمان و قانون مدنی می‌باشد، در این مصوبه حقوق سایر مالکین ساختمان‌های مسکونی، تجاری دارای مالکین و شرکای متفاوت و متعدد در نمای ساختمان به‌طور کلی نادیده و قانون آشکارا نقض گردیده و با کلی گویی اجازه بی‌حد و مرز به شهرداری داده که برخلاف قانون مدنی و تملک آپارتمان‌ها فقط با درخواست یکی از مالکین بدون اذن سایر مالکین اجازه استفاده انحصاری و اختصاصی از نمای ساختمان صادر گردد و این موضوع موجب بروز اختلافات بین مالکان در ساختمان‌های مسکونی تجاری گردیده است." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: "فصل سوم ضوابط فنی و کالبدی تابلو معرف کاربری ساختمان‌ها .... محل نصب تابلو در ساختمان با نمای معمولی ماده 18: محل نصب تابلو معرف کاربری اماکن و ساختمان‌ها بر بالای سر درب ساختمان تا زیر پنجره طبقه اول می‌باشد. تبصره 1: در ساختمان‌هایی که بر روی مغازه می‌باشد محل نصب تابلوی کاربری آن‌ها بالای تابلو مغازه و تا زیر پنجره طبقه اول می‌باشد. تبصره 2: در ساختمان‌هایی که بدون پیلوت بوده و واحدهای آن از همکف شروع می‌شود محل نصب تابلو در حد فاصله بالای پنجره طبقه اول تا زیر پنجره طبقه دوم می‌باشد." در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل حقوقی و امور پیمان‌های شهرداری کرج به موجب لایحه شماره 164034/93 1401/11/2 به‌طور خلاصه توضیح داده است که: "در پاسخ به ادعای مغایرت آیین‌نامه تبلیغات محیطی شهرداری کرج با قانون تملک آپارتمان‌ها باید گفت که: با بررسی دو مقرره (قانون و آیین‌نامه) معلوم است که هیچ مغایرتی بین این دو وجود ندارد زیرا رعایت و هدف از وضع هر کدام متفاوت است. قانون تملک آپارتمان‌ها ناظر به تنظیم و تنسیق امور بین مالکین و متصرفین آپارتمان در جمع بین همزیستی و مالکیت یک ساختمان است. آیین‌نامه تبلیغات محیطی همان‌طور که از ماده 4 آن معلوم است ناظر به ساماندهی و ایجاد نظم بصری و وحدت رویه در شکل قرار‌گیری تابلو در شهر است و ارتباطی با مالکیت مفروز یا مشاع نمای ساختمان ندارد، عنوان «نمای ساختمان» طریقیت در نمای شهر دارد و لاغیر (مثل نقشه بنای احداثی که باید به تایید شهرداری برسد ولی معنایش حق عینی شهرداری در مایملک دیگران نیست). ملاحظه می‌فرمایید که چه به لحاظ موضوع و چه به لحاظ غایت قانون تملک آپارتمان‌ها و آیین‌نامه تبلیغات متفاوت بوده و فی نفسه و به خودی خود هیچ‌گونه مغایرتی با همدیگر ندارند. ضرورت اخذ مجوز و تاییدیه از شهرداری برای نصب تابلو در نمای ملک که با حقوق عمومی و مصالح شهر مرتبط است فرع بر تکالیفی است که متقاضی نصب تابلو در مقابل مالکین مشاعی خویش دارد. «مجوز نصب تابلو» ناظر به ایجاد حق در مقابل شرکا نمی‌باشد بلکه صرفا مربوط می‌شود به اوصاف تابلو، مطابق با کاربری ملک متقاضی و به‌طور کلی اینکه آیا متقاضی در شرایطی که دارد مجاز به استفاده از تابلو هست یا نه امری بدیهی است که مطابق اصول و قواعد ناظر بر مالکیت متقاضی و دارنده مجوز، می‌بایستی به تکالیف خود از جمله ضرورت اخذ رضایت شرکای خود (در مشاعات) عمل نماید اصلا آیین‌نامه در مقام اجازه غیرقانونی به اشخاص در بی‌حرمتی به حقوق همسایه خویش نبوده و نیست. موضوع آیین‌نامه صرفا ساماندهی و ایجاد نظم بصری در شهر بوده و در این حد هیچ منافاتی با قانون ندارد. آیین‌نامه هیچ حق انحصاری برای مالکین در مشاعات ایجاد نمی‌کند. همان‌طور که بیان شد موضوع آیین‌نامه ناظر به مطلق چگونگی تنظیم و تنسیق استفاده از تابلوهای تبلیغاتی و فرع بر این است که طبق قانون متقاضی باید رضایت همسایگانش را در استفاده از مشاعات داشته باشد لذا آیین‌نامه تبیلغات محیطی نه توان ایجاد حق انحصاری در مشاعات دارد و نه در چنین مقامی وضع گشته است به عبارت دیگر چگونگی تصرف در مشاعات چیزی غیر از چگونگی تبلیغات است. به‌طور کلی نه در آیین‌نامه مذکور و نه در سایر موارد شهرداری توصیه‌ای به تصرف اختصاصی در مشاعات ننموده است." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1402/10/9 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی براساس ماده 1 قانون تملک آپارتمان‌ها مصوب سال 1343 با اصلاحات و الحاقات بعدی، مالکیت در آپارتمان‌های مختلف و محل‌های پیشه و سکنای یک ساختمان شامل دو قسمت است و شامل مالکیت قسمت‌های اختصاصی و مالکیت قسمت‌های مشترک می‌شود و به موجب ماده 2 قانون فوق قسمت‌های مشترک مذکور در این قانون عبارت از قسمت‌هایی از ساختمان است که حق استفاده از آن منحصر به یک یا چند آپارتمان یا محل پیشه مخصوص نبوده و به کلّیه مالکین به نسبت قسمت اختصاصی آن‌ها تعلّق می‌گیرد و به‌طور کلّی قسمت‌هایی که برای استفاده اختصاصی تشخیص داده نشده است یا در اسناد مالکیت ملک اختصاصی یک یا چند نفر از مالکین تلقّی نشده از قسمت‌های مشترک محسوب می‌شود مگر آنکه تعلّق آن به قسمت معینی بر طبق عرف و عادت محل مورد تردید نباشد. همچنین براساس ماده 9 قانون یاد شده هریک از مالکین می‌توانند با رعایت مقررات این قانون و سایر مقررات ساختمانی عملیاتی را که برای استفاده بهتر از قسمت اختصاصی خود مفید می‌داند، انجام دهد و هیچ یک از مالکین حق ندارد بدون موافقت اکثریت سایر مالکین تغییراتی در محل یا شکل در یا سر در با نمای خارجی در قسمت اختصاصی خود که در مرئی و منظر باشد، ایجاد کند. با توجه به مراتب فوق، ماده 18 و تبصره‌های 1 و 2 بخش سوم ضوابط فنی تابلو معرف کاربری ساختمان‌ها از مصوبه شماره 3895 مورخ 1390/5/16 شورای اسلامی شهر کرج که متضمن احکامی مغایر با موازین قانونی است، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/2/10 ) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری