رای شماره 2661 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع:1- نامه شماره 2010/95/744-1395/1/29 مدیرکل امور اداری سازمان تامین اجتماعی 2- بندهای (1-3-10) و (4-10) بخشنامه شماره 2010/95/787-1395/1/29 در خصوص مصاحبه علمی آزمون استخدامی مورخ 1394/11/16 سازمان تامین اجتماعی

شماره9800505 – 27/9/1398 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 98099709058112661 مورخ 1398/9/12 با موضوع: «ابطال نامه شماره 2010/95/744 1395/1/29 مدیرکل امور اداری سازمان تامین اجتماعی 2 بندهای (1310) و (410) بخشنامه شماره 2010/95/787 1395/1/29 در خصوص مصاحبه علمی آزمون استخدامی مورخ 1394/11/16 سازمان تامین اجتماعی» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری مهدی دربین تاریخ دادنامه: 1398/9/12 شماره دادنامه: 2661 شماره پرونده: 505/98 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: سازمان بازرسی کل کشور موضوع شکایت و خواسته: ابطال 1 نامه شماره 2010/95/7441395/1/29 مدیرکل امور اداری سازمان تامین اجتماعی 2 بندهای (1310) و (410) بخشنامه شماره 2010/95/787 1395/1/29 در خصوص مصاحبه علمی آزمون استخدامی مورخ 1394/11/16 سازمان تامین اجتماعی گردش کار: سرپرست معاونت حقوقی و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره 1883641397/8/26 اعلام کرده است که: «احتراما پیرو نامه شماره 1781891396/11/12 پیرامون بررسی فرایند آزمون استخدامی سازمان تامین اجتماعی در سال 1394 به آگاهی می‌رساند: الف حسب نامه شماره 2010/95/7441395/1/29 مدیرکل امور مالی سازمان تامین اجتماعی در فرایند اعلام نتیجه آزمون استخدامی علی‌رغم عدم پیش‌بینی آیتمی تحت عنوان «امتیاز فرزند همکار» 15 نمره برای افرادی که فرزندان همکاران سازمان مذکور بوده‌اند، لحاظ شده است. این در حالی است که: 1 امتیاز برای فرزندان کارکنان سازمان تامین اجتماعی نوعی تبعیض ناروا و خلاف قانون اساسی است. 2 امتیاز فرزند همکار محاسبه شده در نتایج نهایی آزمون موضوع بخشنامه 2010/95/787 1395/1/29 و نامه شماره 2010/95/7441395/1/29 مدیرکل امور مالی سازمان موصوف وفق آیین‌نامه جدید استخدامی سازمان تامین اجتماعی (مصوب 1386/12/28) غیرقانونی می‌باشد. 3 با توجه به اینکه بر اساس «قانون فهرست نهادها و موسسات عمومی غیردولتی) سازمان تامین اجتماعی در عداد دستگاه‌های اجرایی می‌باشد، از این رو رعایت بخشنامه شماره9757/93/200 1393/7/19 معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور با موضوع «دستورالعمل جدید برگزاری امتحان عمومی و تخصصی برای استخدام افراد در دستگاه اجرایی» برای آن دستگاه لازم‌الاجراء بوده است. از این رو ابطال نامه شماره 2010/95/744 1395/1/29 مدیرکل امور مالی سازمان تامین اجتماعی مورد درخواست می‌باشد. 4 بند 1310 فرایند مصاحبه علمی آزمون استخدامی (امتیاز تجربه) پیوست بخشنامه شماره 2010/95/7871395/1/29 1395/1/29 سازمان تامین اجتماعی مقرر داشته است: «بابت هر ماه خدمت تمام وقت در سازمان در قالب قراردادهای منعقده با استناد آیین‌نامه استخدامی سازمان به استثناء تبصره ماده 20 آیین‌نامه مذکور به میزان یک دهم و حداکثر 10 امتیاز» و در بند 410 فرایند محاسبه علمی آزمون استخدامی سازمان تامین اجتماعی تعیین امتیاز نهایی آزمون استخدامی را با لحاظ نمودن امتیاز تجربه تجویز کرده است. این در حالی است که: اولا: اختصاص امتیاز تجربه بابت هر ماه خدمت تمام وقت برای داوطلبان استخدام در فرایند برگزاری آزمون مذکور مغایر با بند 9 اصل سوم قانون اساسی (ایجاد تبعیض ناروا) می‌باشد. ثانیا: به موجب ماده 117 قانون مدیریت خدمات کشوری نهادهای عمومی غیردولتی از شمول قانون مذکور خارج گردیده و سازمان تامین اجتماعی که موسسه عمومی غیردولتی است مشمول مقررات استخدامی قانون یاد شده می‌باشد. ثالثا: در ماده 41 قانون مدیریت خدمات کشوری (فصل ششم، ورود به خدمت) عنوان شده است: «ورود به خدمت و تعیین صلاحیت استخدامی افرادی که داوطلب استخدام در دستگاه‌های اجرایی می‌باشند بر اساس مجوز‌های صادره، تشکیلات مصوب و رعایت مراتب شایستگی و برابری فرصتها انجام می‌شود» بنا به مراتب و با توجه به اینکه اختصاص حداکثر 10 امتیاز به عنوان تجربه برای هر ماه خدمت تام وقت داوطلبان آزمون مورد بحث موجب ایجاد تبعیض ناروا (موضوع بند 9 اصل سوم قانون اساسی) و عدم برابری فرصتها (ماده 41 قانون مدیریت خدمات کشوری) می‌باشد، ابطال بند 1310 و 410 فرآیند محاسبه علمی آزمون استخدامی سازمان تامین اجتماعی (پیوست بخشنامه 2010/95/7871395/1/29 آن سازمان) نیز مورد تقاضا می‌باشد.» متن مقرره‌های مورد اعتراض به قرار زیر است: الف) نامه شماره 2010/95/744 1395/1/29 مدیرکل امور اداری سازمان تامین اجتماعی: «اداره کل تامین اجتماعی استان مدیریت درمان تامین اجتماعی استان موضوع: آزمون استخدامی مورخ 1394/11/16 سلام علیکم احتراما پیرو دستور اداری شماره 2010/95/6821395/1/26 موضوع اعلام نتایج آزمون استخدامی مورخ 1394/11/16 به آگاهی می‌رساند: در نتایج اعلامی جهت فرزندان همکاران سازمان (شاغل و بازنشسته) 15 امتیاز لحاظ و محاسبه گردیده است.» ب) بندهای (1310) و (410) بخشنامه شماره 2010/95/787 1395/1/29 در خصوص مصاحبه علمی آزمون استخدامی مورخ 1394/11/16 سازمان تامین اجتماعی: «310 عوامل موثر در آزمون: .... 1310 امتیاز تجربه حداکثر به میزان 10 امتیاز به شرح ذیل: بابت هر ماه خدمت تمام وقت در سازمان در قالب قراردادهای منعقده به استناد آیین‌نامه استخدامی سازمان به استثناء تبصره ماده (20) آیین‌نامه مذکور به میزان یک دهم و حداکثر 10 امتیاز 410 تعیین امتیاز نهایی آزمون استخدامی به شرح ذیل می‌باشد: (امتیاز تجربه+ امتیازآزمون مصاحبه+55% امتیاز نهایی آزمون کتبی)« در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر امور حقوقی و دعاوی سازمان تامین اجتماعی به موجب لایحه شماره 7100/97/23091397/4/26 توضیح داده است که: «دفاعیات شکلی: 1 نظر به اینکه مشابه موضوع مطروحه قبلا به پرونده کلاسه 1494/95 در خصوص شکایت سازمان بازرسی کل کشور به خواسته، ابطال بند (24) مصوبه جلسه شماره 1500 هیات مدیره سازمان تامین اجتماعی به تاریخ 1393/4/11 و بند 9 شرایط و ضوابط عمومی و اختصاصی آزمون (منتشره در آگهی استخدام مورخ 1393/5/15 سازمان تامین اجتماعی) (امتیاز فرزندان همکار و بازنشسته) (15 امتیاز) در هیات تخصصی اداری و استخدامی دیوان عدالت اداری مطرح و در نهایت با عنایت به این که امتیاز فرزند همکار و بازنشسته، (15 امتیاز پس از کسب حدنصاب آزمون کتبی) به موجب نامه شماره 2010/96/128441396/9/12 اداره کل امور اداری از متن ضابطه مذکور حذف شده است و در موارد آتی نیز رعایت خواهد شد. که در تایید آن نیز، در آزمون برگزار شده در مورخ 1396/7/28 اداره کل غرب تهران بزرگ نیز مراتب مذکور در بند 8 نامه شماره 2010/96/123031396/9/1 اداره کل امور اداری تاکید شده است که امتیاز فرزند همکار و بازنشسته در آزمونهای استخدامی سازمان حذف گردیده است. که با بررسی موضوع مطروحه و مدارک و مستندات ارائه شده پرونده مزبور مختومه شده است. بنابراین موضوع از قضییه محکوم بها برخوردار بوده و مطابق ماده 85 قانون دیوان عدالت اداری موجبی جهت رسیدگی مجدد وجود ندارد، لذا از این حیث خواسته شاکی قابل رد است. 2 نظر به اینکه موضوع مطروحه در خصوص امتیاز فرزندان همکار شاغل و بازنشسته (15 امتیاز) قبلا در هیات عمومی دیوان عدالت اداری مطرح و در نهایت هیات تخصصی بیمه، کار و تامین اجتماعی طی دادنامه شماره 311396/2/31 اقدامات سازمان تامین اجتماعی را در خصوص امتیاز فرزندان بازنشسته همکار شاغل و بازنشسته (15 امتیاز) انطباق آن را با موازین قانونی مورد تایید قرار داده است. بنابراین موضوع از قضیه محکوم بها برخوردار بوده و مطابق ماده 85 قانون دیوان عدالت اداری موجبی جهت رسیدگی مجدد وجود ندارد، لذا از این حیث خواسته شاکی قابل رد می‌باشد. ب) دفاعیات: 1 سازمان تامین اجتماعی به موجب قانون فهرست نهادها و موسسات عمومی غیردولتی مصوب 1373 سازمان عمومی و غیردولتی است و کارمندان، مطابق ماده 117 قانون مدیریت خدمات کشوری تابع مقررات عمومی دولت نبوده و دارای اساسنامه و آیین‌نامه استخدامی خاص خود می‌باشد. آیین‌نامه استخدامی سازمان ابتدائا در اجرای بند (ج) ماده 2 قانون استخدام کشوری مصوب 1345 مورد تصویب کمیسیون استخدامی مجلس سنا در سال 1348 قرار گرفته و در ماده3 اساسنامه سازمان تامین اجتماعی مصوب 1358 هیات وزیران پیش‌بینی شده که آیین‌نامه استخدامی سازمان با پیشنهاد هیات‌مدیره و تایید شورای عالی سازمان و تصویب سازمان امور اداری و استخدامی تهیه و تنظیم گردد. آیین‌نامه استخدامی سازمان مجددا مطابق جواز حاصله از ماده 117 قانون مدیریت خدمات کشوری در سال 1386 مورد بازنگری و تصویب مجدد معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی ریاست (سازمان برنامه‌ریزی کشور) قرار گرفته است. 2 وفق ماده 14 آیین‌نامه استخدامی جدید سازمان مصوب 1386/12/28 مقرر گردیده، ورود به خدمت افراد در سازمان از طریق آزمون کتبی و مصاحبه یا گزینش و بر اساس اصل شایستگی صورت می‌گیرد ضوابط و برگزاری آزمون و گزینش به تصویب هیات مدیره خواهد رسید. تبصره: ورود به خدمت افراد در مشاغل یا مناطق خاص با تصویب هیات مدیره از طریق مصاحبه و گزینش صورت خواهد پذیرفت. با عنایت به مفاد ماده یاد شده سازمان تامین اجتماعی به عنوان نهاد عمومی غیردولتی می‌تواند با تصویب هیات مدیره و یا برگزاری آزمون استخدامی مبادرت به تامین نیازهای خود وفق قانون و مقررات اقدام نماید. 3 علیرغم مفاد رای وحدت رویه شماره 4741396/5/17 هیات عمومی دیوان عدالت اداری و ماده 117 قانون مدیریت خدمات کشوری که وفق مفاد آن تصریح شده است سازمان تامین اجتماعی به عنوان نهاد عمومی غیردولتی از شمول این قانون مستثنی شده و آیین‌نامه استخدامی سازمان در خصوص موضوع حاکمیت دارد. در راستای شکایت مشابه سازمان بازرسی کل کشور در خصوص امتیاز تخصیصی به فرزندان همکار سازمان در آزمون استخدامی مورخ 1393/7/4، شرایط و ضوابط عمومی و اختصاصی آزمون به موجب نامه شماره 2010/96/128441396/9/12 اداره کل امور اداری از متن ضابطه مذکور حذف شده است و در موارد آتی نیز رعایت خواهد شد. که در تایید آن نیز در آزمون برگزار شده در مورخ 1396/7/28 اداره کل غرب تهران بزرگ نیز مراتب مذکور در بند 8 نامه شماره 2010/96/123031396/9/1 اداره کل امور اداری تاکید شده که امتیاز فرزند همکار و بازنشسته در آزمونهای استخدامی حذف شده است. بنابراین با عنایت به مراتب فوق و اینکه موجبی جهت رسیدگی به مصوبه منسوخه وجود ندارد، لذا رد شکایت مطروحه در هیات عمومی دیوان عدالت اداری مورد استدعاست.» هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1398/9/12 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی اولا: مطابق ماده 117 قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب سال 1386 سازمان تامین اجتماعی به عنوان یک نهاد عمومی غیردولتی از شمول قانون مذکور مستثنی شده است لیکن این امر دلالتی بر عدم رعایت اصول حقوقی ناشی از قانون اساسی و سایر قوانین و مقررات حاکم بر سازمان مذکور نیست و حتی در صورت وجود صلاحیت و اختیار هیات‌مدیره در وضع مقررات‌گذاری، نباید قواعد و قوانین بالادستی نقض شود. به‌موجب ماده3 اساسنامه سازمان تامین اجتماعی، آیین‌نامه استخدامی سازمان با پیشنهاد هیات مدیره و تایید شورای عالی تامین اجتماعی و تصویب سازمان امور اداری و استخدامی کشور قابل اجراء خواهد بود و برابر ماده 14 آیین‌نامه استخدامی سازمان تامین اجتماعی :«ورود به خدمت افراد در سازمان از طریق آزمون کتبی و مصاحبه، گزینش و بر اساس اصل شایستگی صورت می‌گیرد. ضوابط برگزاری آزمون و گزینش به تصویب هیات مدیره خواهد رسید». هرچند به موجب تبصره ماده 14 آیین‌نامه مذکور امکان ورود به خدمت افراد در مشاغل یا مناطق خاص با تصویب هیات مدیره از طریق مصاحبه و گزینش نیز پیش‌بینی شده لیکن با توجه به ماده 15 این آیین‌نامه شرایط ورود به خدمت برای افراد در سازمان تعیین شده و در هیچ کدام امکان اعطای امتیاز خاص برای فرزندان کارکنان یا نیروهای قراردادی وجود ندارد. ثانیا: در آراء متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری، برقراری امتیازات استخدامی برای برخی افراد به غیراز آنچه در قانون مقرر شده در دستگاه‌های اجرایی از جمله دستگاه‌های اجرایی خارج از شمول قانون مدیریت از جمله دانشگاه‌ها، شهرداریها و همچنین سازمان تامین اجتماعی به علت مغایرت با بند 9 اصل 3 قانون اساسی (رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه در تمام زمینه‌های مادی و معنوی) و اصل 28 قانون اساسی (تکلیف دولت به اینکه برای همه افراد امکان اشتغال به کار و شرایط مساوی را برای احراز مشاغل ایجاد نماید) ابطال شده است. با عنایت به مراتب فوق، مقرره‌های مورد شکایت نیز به جهت برقراری 15 امتیاز برای استخدام فرزندان کارکنان تامین اجتماعی و 10 امتیاز برای کارکنان قراردادی سازمان مذکور به علت خروج مرجع وضع از حدود اختیارات و مغایرت با قانون مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمدکاظم بهرامی