رای شماره 257 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 نسبت به رای شماره 2397 - 1398/8/14 هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 9909970905810257 جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری – مهدی دربین تاریخ دادنامه: 16/2/1399 شماره دادنامه: 257 شماره پرونده: 9803963 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری متقاضی: رئیس دیوان عدالت اداری موضوع شکایت و خواسته: اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 نسبت به رای شماره 2397 – 14/8/1398 هیات عمومی دیوان عدالت اداری گردش کار: 1- هیات عمومی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 2397 – 14/8/1398 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، نامه شماره 377598 – 20/7/1397 رئیس امور مدیریت مشاغل و نظامهای پرداخت سازمان اداری استخدامی کشور را صرف نظر از زمان اجرای آن ابطال کرده است. 2- متن رای شماره 2397 – 14/8/1398 هیات عمومی دیوان عدالت اداری به قرار زیر است: «مقرره مورد شکایت نه از جهتی که شاکی بیان داشته است بلکه به دلایل زیر ابطال می‌شود.اولا: در ماده 117 قانون مدیریت خدمات کشوری، نیروهای مسلح از شمول قانون مذکور مستثنی شده‌اند و در خصوص نیروهای نظامی و انتظامی مطابق نظر مقام معظم رهبری عمل می‌شود.در این ارتباط ستاد کل نیروهای مسلح طی گردش کار شماره 74656 – 20/10/1388 از محضر مقام معظم رهبری درخواست کرده است تا فصول دهم و سیزدهم قانون مدیریت خدمات کشوری با لحاظ ویژگی‌های خاص نیروهای مسلح به نیروهای مسلح تسری یابد که مورد موافقت معظم له واقع شده و متعاقب آن آیین‌نامه‌های مربوط به اجرای این فصول شامل 13 آیین‌نامه از جمله آیین‌نامه اجرایی نحوه تعیین فوق العاده ایثارگری، نشان‌ها و خدمات اداری در مناطق جنگ زده (موضوع بند 2 ماده 68 قانون مدیریت خدمات کشوری) توسط ستاد کل نیروهای مسلح تهیه و طی گردش کار شماره 74656 – 20/8/1388 با تایید مقام معظم رهبری جهت اجرا در نیروهای مسلح ابلاغ شده است. بنا به مراتب فوق، آیین‌نامه‌هایی که در راستای گردش کار فوق تهیه شده است صرفا در نیروهای مسلح قابلیت اجرا دارد و قابل تسری به سایر دستگاه‌های اجرایی نمی‌باشد.ثانیا: بر اساس قانون خدمت نظام وظیفه عمومی مصوب سال 1363 و اصلاحات بعدی آن خدمت کارکنان وظیفه جنبه تکلیفی داشته و داوطلبانه محسوب نمی‌شود و بند 2 ماده 68 قانون مدیریت خدمات کشوری، پرداخت فوق العاده ایثارگری را برای ایثارگرانی مقرر داشته که خدمت داوطلبانه در جبهه داشته باشند، بنابراین رزمندگان وظیفه را در برنمی گیرد. ثالثا: بند 3 آیین‌نامه اجرایی نحوه تعیین فوق العاده ایثارگری، نشان‌ها و خدمات اداری در مناطق جنگ زده (موضوع بند 2 ماده 68 قانون مدیریت خدمات کشوری) ستاد کل نیروهای مسلح که در آن مقررشده :«سه چهارم مدت خدمت کارکنان پایور و وظیفه که توسط ارتش جمهوری اسلامی ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ، کمیته، شهربانی و ژاندارمری (نیروی انتظامی)، وزارت سپاه و وزارت دفاع و جهاد سازندگی سابق به جبهه و مناطق عملیاتی دوران دفاع مقدس اعزام شده‌اند، خدمت داوطلبانه تلقی می‌گردد.» به جهت اخذ تاییدیه خاص از فرماندهی معظم کل قوا صرفا در سطح نیروهای مسلح قابلیت اجرا دارد و قابل تسری به سایر دستگاه‌های اجرایی نیست. مضافا اینکه بر اساس سند راهبردی خدمات‌رسانی به رزمندگان که به پیشنهاد مشترک ستاد کل نیروهای مسلح ، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، بنیاد شهید و امور ایثارگران و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و به استناد بند (ی) ماده (44) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران – مصوب 1389- و تبصره بند (و) ماده (1) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران طی شماره 50639 /ت 49185 – 23/4/1394 به تصویب هیات وزیران رسیده است، در بند 9 /2 آن مقرر شده:«رزمندگان در این سند از نظر شغلی و وضعیت استخدامی و نحوه حضور در مناطق جنگی و عملیاتی و امنیتی (موظف یا داوطلبانه) به چهارگروه تقسیم می‌گردند: ب – گروه دوم) کارکنان وظیفه نیروهای مسلح «موظفی» و صرفا در تبصره 2 این بند مقرر داشته: «در خصوص آن دسته از کارکنان نیروهای مسلح (اعم از کادر) که بر اساس اختیار خود و داوطلبانه در ماموریت جنگی شرکت می‌کنند از امتیازات داوطلبین برخوردار خواهند شد.» بنابراین مقرره مورد شکایت از این جهت که احتساب سه چهارم خدمت وظیفه کارکنان در جبهه را به‌طور مطلق داوطلبانه مقرر کرده است، صرف نظر از زمان اجرای آن، به علت مغایرت با موازین قانونی یاد شده با استناد به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود.» 3 – معاون توسعه و مدیریت منابع دیوان عدالت اداری به موجب گزارشی،اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری را نسبت به رای مذکور به رئیس دیوان عدالت اداری پیشنهاد می‌کند. استدلال مصرح در نامه معاون توسعه و مدیریت منابع دیوان عدالت اداری به قرار زیر است: «ریاست محترم دیوان عدالت اداری سلام علیکم احتراما در خصوص داوطلبانه محسوب شدن احتساب سه چهارم خدمت سربازان وظیفه در جبهه به استحضار می‌رساند: 1 – هیات عمومی دیوان عدالت اداری طی دادنامه شماره 9809970905812397 – 14/8/1398، مقرره شماره 377598 – 20/7/1397 رئیس امور مدیریت مشاغل و نظام‌های پرداخت سازمان اداری و استخدامی کشور را که موضوع احتساب سه چهارم خدمت وظیفه کارکنان در جبهه را از تاریخ صدور دستورالعمل شماره 45 /14 /201 / م /4 / ن – 14/5/1391 ستاد کل نیروهای مسلح در دستگاههای اجرایی مجاز دانسته بود ابطال کرده است.از جمله دلایل ذکر شده در رای این است که بند 3 آیین‌نامه اجرایی نحوه تعیین فوق العاده ایثارگری، نشان‌ها و خدمات اداری در مناطق جنگ زده موضوع بند 2 ماده 68 قانون مدیریت خدمات کشوری ابلاغی ستاد کل نیروهای مسلح که در آن مقرر شده: «سه چهارم مدت خدمت کارکنان پایور و وظیفه که توسط ارتش جمهوری اسلامی ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، کمیته، شهربانی و ژاندارمری (نیروی انتظامی)، وزارت سپاه و وزارت دفاع و جهاد سازندگی سابق به جبهه و مناطق عملیاتی دوران دفاع مقدس اعزام شده‌اند، خدمت داوطلبانه تلقی می‌گردد.» به جهت اخذ تاییدیه خاص از فرماندهی معظم کل قوا صرفا در سطح نیروهای مسلح قابلیت اجرا دارد و قابل تسری به سایر دستگاه‌های اجرایی نمی‌باشد. 2 – این در حالی است که ستاد کل نیروهای مسلح طی نامه شماره 9 / 10 /1 /2213 – 5/11/1398 به دیوان عدالت اداری اعلام داشته است، داوطلبانه محسوب شدن سه چهارم جبهه مقرر در آیین‌نامه مذکور با موافقت مقام معظم رهبری اعم از کارکنان پایور و وظیفه در نیروهای مسلح و دستگاه‌های دولتی را شامل می‌شود. 3 – با عنایت به مراتب فوق، چنانچه نامه اخیر ستاد کل نیروهای مسلح به منزله احراز موافقت مقام معظم رهبری با تسری داوطلبانه بودن سه چهارم خدمت سربازان وظیفه در جبهه کارکنان دستگاه‌های اجرایی باشد، بنابراین به جهت لزوم تبعیت از نظر معظم له، پیشنهاد می‌گردد با اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری موافقت فرمایید تا نسبت به رفع اشتباه دادنامه فوق الذکر و اصلاح آن اقدام گردد.» 4 – رئیس دیوان عدالت اداری پس از ملاحظه گزارش معاونت توسعه ومدیریت منابع دیوان عدالت اداری، موضوع را در اجرای ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری به هیات تخصصی مربوطه ارجاع می‌کند و پس از ملاحظه نظر اکثریت هیات تخصصی استخدامی در هامش گزارش مورخ 5/12/1398 مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری، موضوع را به هیات عمومی ارجاع می‌کند. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 16/2/1399 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی هر چند بر اساس قانون خدمت نظام وظیفه عمومی مصوب سال 1363 و اصلاحات بعدی آن خدمت کارکنان وظیفه جنبه تکلیفی داشته و داوطلبانه محسوب نمی‌شود و در بند 9 /2 سند راهبردی خدمات‌رسانی به رزمندگان موضوع تصویب نامه شماره 50639 /ت 49185 – 23/9/1394 هیات وزیران وضعیت کارکنان وظیفه نیروهای مسلح از نظر شغلی و وضعیت استخدامی و نحوه حضور در مناطق جنگی و عملیاتی و امنیتی (موظف یا داوطلبانه)،«موظفی» محسوب شده است و صرفا در تبصره 2 این بند مقرر گردیده: «در خصوص آن دسته از کارکنان نیروهای مسلح که بر اساس اختیار خود و داوطلبانه در ماموریت جنگی شرکت می‌کنند از امتیازات داوطلبین برخوردار خواهند شد.» لیکن از آنجا که در ارتباط با دوران دفاع مقدس، برابر بند 3 آیین‌نامه اجرایی نحوه تعیین فوق العاده ایثارگری، نشان‌ها و خدمات اداری در مناطق جنگ زده (موضوع بند 2 ماده 68 قانون مدیریت خدمات کشوری) که جهت اجرا در نیروهای مسلح به تصویب فرماندهی معظم کل قوا رسیده است، مقرر شده: «سه چهارم مدت خدمت کارکنان پایور و وظیفه که توسط ارتش جمهوری اسلامی ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، کمیته، شهربانی و ژاندارمری (نیروی انتظامی)، وزارت سپاه و وزارت دفاع و جهاد سازندگی سابق به جبهه و مناطق عملیاتی دوران دفاع مقدس اعزام شده‌اند، خدمت داوطلبانه تلقی می‌گردد.» و با توجه به اینکه افراد در طی دوره خدمت وظیفه ، جزء کارکنان نیروهای مسلح محسوب می‌شوند، بنابراین تعیین میزان داوطلبانه بودن مدت خدمت کارکنان وظیفه حاضر در جبهه‌های دفاع مقدس که از سوی مراجع ذیربط در نیروهای مسلح اعلام می‌شود مشمول بند 3 آیین‌نامه اجرایی نحوه تعیین فوق العاده ایثارگری، نشان‌ها و خدمات اداری در مناطق جنگ زده (موضوع بند 2 ماده 68 قانون مدیریت خدمات کشوری) بوده و از آنجا که اختیارات مقام فرماندهی معظم کل قوا در ارتباط با نیروهای مسلح محدود به قوانین نمی‌شود و اجرای دستورات معظم له برای نیروهای مسلح لازم الاجرا است، لذا دادنامه شماره 9809970905812397 – 14/8/1398 هیات عمومی دیوان عدالت اداری که مفاد بند بند 3 آیین‌نامه مذکور را شامل سربازان وظیفه‌ای که متعاقبا در دستگاه‌های اجرایی خارج از نیروهای مسلح اشتغال پیدا کرده‌اند ندانسته، واجد ایراد و اشتباه می‌باشد و به استناد ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری لغو می‌گردد و با توجه به اینکه مقرره مورد شکایت (نامه شماره 377598 20/7/1397 رئیس امور مشاغل و نظام‌های پرداخت سازمان امور اداری و استخدامی کشور) برقراری امتیازات ایثارگری مربوط به خدمت داوطلبانه در جبهه، موضوع احتساب سه چهارم خدمت وظیفه کارکنان جبهه، از تاریخ صدور دستورالعمل شماره 45 /14 /201 /م /4 /ن – 14/5/1391 ستاد کل نیروهای مسلّح مجاز می‌باشد، لذا مغایرتی با قانون نداشته و قابل ابطال تشخیص داده نمی‌شود و رای به رد شکایت صادر می‌گردد. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمدکاظم بهرامی