رای شماره 429 هیات عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص پذیرش اعمال ماده 79 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری از سوی رئیس قوه قضائیه و یا رئیس دیوان عدالت اداری پس از صدور رای وحدت رویه، نسبت به آرایی که قبل از صدور رای وحدت رویه صادر شده است

شماره ه/744/95 1395/7/18 بسمه تعالی جناب آقای جاسبی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران با سلام یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 429 مورخ 1395/7/6 با موضوع: «پس از صدور رای وحدت رویه، نسبت به آرایی که قبل از صدور رای وحدت رویه صادرشده است، اعمال ماده 79 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری از سوی رئیس قوه قضائیه و یا رئیس دیوان عدالت اداری بلامانع است» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و سرپرست هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری مهدی دربین تاریخ دادنامه : 1395/7/6 شماره دادنامه: 429 کلاسه پرونده : 744/95 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری موضوع : رفع تعارض بین آراء شعب دیوان عدالت اداری ناظر بر پذیرش و عدم پذیرش اعمال ماده 79 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری در فرض وجود رای وحدت رویه نسبت به آرایی که قبل از صدور رای وحدت رویه صادر شده‌اند و این آراء مبنای صدور رای وحدت رویه نبوده‌اند. اعلام‌کننده تعارض : آقای رحیم باقری زیاری، معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور شعب و استانها گردش کار: 1 به موجب رای وحدت رویه هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 674 1391/10/4 مقرر شده در تعیین حقوق بازنشستگی اشخاصی که در اجرای قانون بازنشستگی پیش از موعد کارکنان دولت با لحاظ سنوات ارفاقی بازنشسته شده‌اند، میانگین دو سال آخر سنوات واقعی باید مبنای محاسبه تعیین شود و نه میانگین 2 سال آخر سنوات ارفاقی. 2 پس از صدور رای وحدت رویه شماره 674 1391/10/4، رئیس دیوان عدالت اداری با استناد به مستندات قانونی رای مذکور و با لحاظ این نکته که رای 674 1391/10/4 هیات عمومی نیز موید این معنی است که 2 سال آخر سنوات واقعی باید ملاک تعیین حقوق بازنشستگی قرار گیرد و نه 2 سال آخر سنوات ارفاقی، نسبت به آرایی که در آن‌ها قبل از رای وحدت رویه مذکور، سازمان تامین اجتماعی ملزم شده در تعیین حقوق بازنشستگی اشخاص موضوع قانون بازنشستگی پیش از موعد کارکنان دولت، میانگین 2 سال آخر سنوات ارفاقی را ملاک تعیین قرار دهد را در اجرای ماده 79 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 شایسته نقض اعلام می‌کند و پرونده جهت رسیدگی به شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری ارجاع می‌شود. 3 شعب تجدیدنظر در خصوص پذیرش اعمال ماده 79 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری آرایی به وارد دانستن و غیر‌وارد دانستن اعمال ماده 79 قانون مذکورصادر می‌کنند. 4 مفاد آراء به شرح زیر است: الف آراء صادر شده مبنی بر وارد دانستن اعمال ماده 79 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری الف 1 شعبه هشتم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب آراء شماره 9309970955800966 1393/11/12، 9309970955800968 1393/11/12، 9309970955800971 1393/11/12 و 9309970955800974 1393/11/12 به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است: بر اساس ماده 6 قانون اصلاح پاره‌ای از مقررات مربوط به حقوق بازنشستگی، بانوان شاغل، خانواده‌ها و سایر کارکنان مصوب 1379/2/13 ناظر بر مادتین 1 و 2 قانون نظام هماهنگ حقوق بازنشستگی و وظیفه مصوب 1372/6/23 معدل تمامی حقوق و مزایای دریافتی که ملاک کسور بازنشستگی است در دو سال آخر خدمت با اعمال آخرین ضریب حقوق سال بازنشستگی مبنای تعیین حقوق بازنشستگی یا وظیفه خواهد بود. بنابراین حقوق 2 سال آخر فرضی یعنی سالهای 1329 و 1330 که دریافت نشده است نمی‌تواند ملاک تعیین حقوق مستمری قرار گیرد. همچنین ماده 77 قانون تامین اجتماعی مصوب 1354/4/3 ملاک در تعیین میزان مستمری بازنشستگی را متوسط مزد یا حقوق بیمه شده تعیین کرده که مسلما منصرف از سالهای 1329 و 1330 که خدمتی در آن سالها انجام نداده و حقوقی دریافت نکرده است می‌باشد رای وحدت رویه اخیرالصدور هیات عمومی این دیوان نیز به شماره 674 1391/10/4 موید همین استدلال است. علی هذا محاسبه حقوق بازنشستگی بر اساس سالهای 1329 و 1330 ارفاقی فاقد مبنای قانونی بوده و رای معترض‌عنه صادره مبنی بر اشتباه بوده لذا به استناد ماده 18 قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1385 و دادنامه شماره 641-1392/9/18 هیات عمومی این دیوان و ماده 79 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1382 ضمن نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته حکم به رد شکایت شاکی صادر و اعلام می‌گردد. رای صادره قطعی است. الف 2 شعبه پنجم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری نیز به موجب رای شماره 93099709555024711393/12/10 به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است: نظر به این که مطابق ماده 9 قانون اصلاح پاره‌ای از مقررات مربوط به حقوق بازنشستگی، بانوان شاغل در خانواده‌ها و سایر کارکنان سال 1379 مبنای حقوق بازنشستگی یا وظیفه مستخدمان مشمول عبارت است از معدل تمامی حقوق و مزایای دریافتی آنان در 2 سال آخر خدمت که ملاک کسور بازنشستگی است و در ماده 77 قانون تامین اجتماعی میزان مستمری بازنشستگی تابعی از متوسط مزد یا حقوق شناخته شده است و به موجب بند 5 ماده 2 قانون تامین اجتماعی مصوب سال 1354 مزد یا حقوق عبارت است از هر گونه وجه یا مزایای نقدی و غیر‌نقدی مستمر که در قبال کار به بیمه شده داده می‌شود و در ایامی که سنوات ارفاقی در اجرای قانون بازنشستگی پیش از موعد دولت مصوب 1386/6/5 اعطاء شده است حقوق اشتغال پرداخت نمی‌شود تا مبنای تعیین میزان مستمری قرار گیرد و از طرفی به موجب قانون اخیرالذکر صرفا به سنوات خدمت انجام شده مستخدم حداکثر 5 سال اضافه می‌شود که در میزان مستمری مورد محاسبه قرار می‌گیرد و تاثیری در تعیین میانگین دستمزد دو سال آخر خدمت ندارد لذا بنا به جهت فوق تقاضای اعمال ماده 79 قانون دیوان از ناحیه ریاست محترم دیوان عدالت اداری دادنامه شماره 22021390/7/22 صادره از شعبه مقرون به صحت تشخیص و ضمن نقض دادنامه مذکور با اجازه حاصله از ماده 79 و با رعایت رای وحدت رویه شماره 674 1391/10/4 هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکم به رد شکایت صادر و اعلام می‌گردد. رای صادره قطعی است. ب آراء صادر شده مبنی بر غیر‌وارد دانستن اعمال ماده 79 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری ب 1 شعبه چهارم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب آراء شماره 9209970955400670 1392/11/20، 9209970955400691 1392/11/20، 9209970955400696 1392/11/20، 9209970955400715 1392/11/20، 9209970955400780 1392/11/26، 9209970955400812 1392/11/26 ، 9209970955400813 1392/11/26 ، 9209970955400870 1392/11/26، 9209970955401057 1392/12/21، 9309970955400261 1393/2/28، 9309970955400272 1393/2/28، 9309970955400306 1393/2/29، 9309970955400415 1393/3/24، 9309970955400457 1393/3/26، 9309970955400511 1393/3/27، 9209970955400614 1392/11/20، به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است: نظر به این که دادنامه مورد اعتراض منطبق با مقررات و رعایت اصول دادرسی صادر شده است و درخواست اداره طرف شکایت مبنی بر اعمال ماده 79 (18) متضمن دلایل و مدارکی که موجبات نقض رای را فراهم نماید نیست مضافا این که اعطای حقوق بازنشستگی بر اساس دو سال آخر خدمت ارفاقی با توجه به دریافت حق بیمه آن منع قانونی ندارد و رای صادره از هیات عمومی هم با توجه به تاریخ صدور آن موجب الزام شعبه در تبعیت آن نیست و مجلس شورای اسلامی هم طی استفساریه مورخه 1392/7/14 که لازم‌الاجرا شده است پرداخت حقوق کارکنان مشمول مقررات تامین اجتماعی که با سنوات ارفاقی بازنشسته می‌شوند با در نظر گرفتن حقوق دو سال آخر خدمت ارفاقی منظور در نظر قرار داده است لذا اعمال ماده 79 (18 سابق) قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری وجاهت نداشته حکم به رد دادخواست صادر و اعلام می‌گردد. » ب 2 : شعبه 7 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب آراء شماره 9309970955700936 1393/11/25 و 9309970955700941 1393/11/25 به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است: با توجه به محتویات پرونده، عمده دلیل استنادی جهت اعمال ماده 79 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 به منظور نقض دادنامه موضوع خواسته وجود رای وحدت رویه شماره 674 1391/10/4 هیات عمومی دیوان عدالت اداری می‌باشد. علی‌هذا نظر به این که برابر ماده 89 قانون یاد شده اثر آرای وحدت رویه نسبت به آینده است و تسری آن به گذشته مبنای قانونی ندارد از طرفی رای مورد اعتراض ضمن آن که قبل از رای وحدت رویه مزبور، انشاء گردیده، در زمان صدور هم بر اساس مقررات قانونی اصدار یافته است افزون‌تر این که به جز رای وحدت رویه فوق دلیل یا مدرک قانونی و متقن دیگری که موجبات فسخ و گسیختن دادنامه‌های معترض‌عنه را ایجاب کند ارائه و تحصیل نشده است لذا هیات شعبه موجبی برای پذیرش درخواست اعمال ماده 79 قانون مرقوم متصور نداشته آن را رد و دادنامه مورد اعتراض را تایید و ابرام می‌نماید. این رای قطعی است. ب 3 : شعبه 9 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب رای شماره 940997095590073 1394/3/9 به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است: با مداقه در اوراق و محتوای پرونده، بر مبنای مواد 89 ، 20، 13 قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1385 و 1392 اثر رای وحدت رویه از زمان صدور رای هیات عمومی بوده و تسری آن به گذشته فاقد مجوز قانونی است، نظر به این که دادنامه شماره 1593 1390/5/26 صادره از شعبه 17 دیوان و دادنامه 813 1392/11/26 صادره از شعبه 4 تجدیدنظر دیوان در موقع صدور با رعایت تشریفات قانونی اصدار یافته و دلیل قانونی بر نقض آن وجود نداشته و از جانب متقاضی هم دلیلی بر مخدوش بودن دادنامه مورد بحث ارائه نشده است بنابراین موجبی بر پذیرش درخواست اعمال ماده 79 قانون دیوان وجود ندارد لذا شعبه نهم تجدیدنظر دیوان با در نظر گرفتن مراتب فوق‌البیان و با اجازه و اختیار حاصله از ماده 79 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 و ملاحظه رای وحدت رویه شماره 674 1391/10/4 صادره از هیات محترم عمومی دیوان با تایید دادنامه فوق‌الاشعار مبنی بر اعمال سنوات ارفاقی تطبیق و برابری حقوق و مزایای محکوم‌له با افرادی که در شرایط مساوی دارای سی سال سابقه بیمه‌پردازی دارند حکم به رد درخواست اعمال ماده 79 قانون یاد شده صادر و اعلام می‌کند. رای اصداری قطعی است. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1395/7/6 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی اولا : تعارض در آراء مذکور محرز است. ثانیا : حکم مقرر در ماده 89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال1392 مبنی بر این که « اثر آراء وحدت رویه نسبت به آینده است و موجب نقض آراء سابق نمی‌شود.» به این معنی است که رای وحدت رویه، آراء شعب دیوان که پیش از صدور رای وحدت رویه و مغایر استدلال قانونی مصرح در آن صادر شده است را قهرا نقض نمی‌کند. از طرفی مطابق ماده 79 قانون مذکور، در صورتی که رئیس قوه قضاییه یا رئیس دیوان عدالت اداری رای قطعی شعب دیوان را خلاف بین شرع یا قانون تشخیص دهند، می‌توانند برای رسیدگی ماهوی و صدور رای به مرجع صالح ارجاع کند. بنا به مراتب اعمال ماده 79 قانون یاد شده در فرض وجود رای وحدت رویه مغایر حکم ماده 89 آن قانون نیست، زیرا حکم ماده 89 ناظر بر منع قهری تسری رای وحدت رویه به گذشته است و مانع اعمال اختیارات رئیس قوه قضائیه و رئیس دیوان عدالت اداری مطابق ماده 79 نیست و محدودیتی در این زمینه ایجاد نکرده است. در نتیجه رای شعبه پنجم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 93099709555024711393/12/10 و آراء شعبه هشتم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه‌های 9309970955800966 1393/11/12، 9309970955800968 1393/11/12، 9309970955800971 1393/11/12، 9309970955800974 1393/11/12 که در آن‌ها استدلال رئیس دیوان عدالت اداری مبنی بر این که آراء شعب مغایر قوانین مربوط به بیمه و بازنشستگی صادر شده و هیات عمومی در خصوص موضوع نیز رای صادر کرده است را پذیرفته‌اند و با استناد به ماده 79 قانون یاد شده آراء شعب دیوان عدالت اداری را نقض کرده‌اند صحیح و موافق مقررات تشخیص شد. این رای به استناد بند 2 ماده 12 و ماده 89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم‌الاتباع است. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمدکاظم بهرامی