رای شماره 1438 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال فراز دوم توجه شماره 3 از قسمت یادآوریهای مهم مقررات وظیفه عمومی ذیل عنوان مقررات وظیفه عمومی مندرج در صفحه 23 دفترچه راهنمای ثبتنام و شرکت در آزمون سراسری سال 1400 سازمان سنجش آموزش کشور

شماره0002450 – 1/11/1401 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات‌مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140109970905811438 مورخ 1401/8/17 با موضوع: «فراز دوم توجه شماره 3 از قسمت «یادآوری‌های مهم مقررات وظیفه عمومی» ذیل عنوان «مقررات وظیفه عمومی» مندرج در صفحه 23 دفترچه راهنمای ثبت‌نام و شرکت در آزمون سراسری سال 1400 سازمان سنجش آموزش کشور که متضمن عدم جواز شروع به تحصیل فارغ‌التحصیلان مقطع کاردانی در مقاطع کارشناسی پیوسته، کارشناسی ارشد پیوسته و دکتری پیوسته و نیز عدم جواز شروع به تحصیل فارغ‌التحصیلان مقطع کارشناسی در مقاطع کارشناسی ارشد پیوسته و دکتری پیوسته پزشکی، دندان‌پزشکی، داروسازی و دامپزشکی است، ابطال شد.» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی‌فرد تاریخ دادنامه: 1401/8/17 شماره دادنامه: 1438 شماره پرونده: 0002450 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای حمیدرضا باقری آذر موضوع شکایت و خواسته: ابطال فراز دوم توجه شماره 3 از قسمت «یادآوری‌های مهم مقررات وظیفه عمومی» ذیل عنوان «مقررات وظیفه عمومی» مندرج در صفحه 23 دفترچه راهنمای ثبت نام و شرکت در آزمون سراسری سال 1400 سازمان سنجش آموزش کشور گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال فراز دوم توجه شماره 3 از قسمت «یادآوری‌های مهم مقررات وظیفه عمومی» ذیل عنوان «مقررات وظیفه عمومی» مندرج در صفحه 23 دفترچه راهنمای ثبت نام و شرکت در آزمون سراسری سال 1400 سازمان سنجش آموزش کشور را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به‌طور خلاصه اعلام کرده است که: "با عنایت به اینکه مطابق ماده 35 قانون وظیفه عمومی و ماده 6 آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی، معافیت سربازی برای هر یک از مقاطع تحصیلی فقط یکبار صادر می‌شود و با توجه به صدور رای 2071 هیات عمومی دیوان عدالت اداری و نیز در موارد مشابه مانند رای مورخ 1400/2/28 در پرونده کلاسه 9900121 و همچنین طبق قوانین نظام وظیفه هر دانشجویی 4 سال دوره کارشناسی (1 سال معافیت تحصیلی پس از دوره کارشناسی)، 2 سال دوره کارشناسی ارشد و 5 سال دوره دکتری معافیت تحصیلی دارند (حداقل 12 سال) لذا خواهان ابطال بند مزبور که تحصیل مجدد را از دانشجویان سلب می‌کند و اجرای دادنامه 2071 دیوان عدالت اداری می‌باشم." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: "راهنمای ثبت نام و شرکت در آزمون سراسری سال 1400 سازمان سنجش آموزش کشور ....... یاد‌آوری‌های مهم مقررات وظیفه عمومی: توجه 3: معافیت تحصیلی برای هر مقطع فقط یکبار صادر می‌شود. بنابراین فارغ‌التحصیلان هر مقطع مجاز به تحصیل مجدد در همان مقطع نمی‌باشند. ضمنا تاکید می‌گردد فارغ التحصیلان مشمول مقطع کاردانی مجاز به شروع تحصیل در مقاطع کارشناسی پیوسته کارشناسی ارشد پیوسته و دکتری پیوسته نمی‌باشند و نیز فارغ‌التحصیلان مقطع کارشناسی مشمول، مجاز به شروع به تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد پیوسته و دکتری پیوسته پزشکی دندان‌پزشکی داروسازی و دامپزشکی نیستند." علی‌رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمائم آن برای طرف شکایت تا زمان رسیدگی به پرونده هیچ پاسخی واصل نشده است. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1401/8/17 به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی اولا به موجب تبصره 1 ماده 33 قانون خدمت وظیفه عمومی (الحاقی مصوب 1390/8/22): «حداکثر معافیت تحصیلی برای دانش‌آموزان تا سن بیست سال تمام و در هر یک از مقاطع تحصیلی کاردانی دو و نیم سال، کارشناسی ناپیوسته و کارشناسی ارشد ناپیوسته سه سال، کارشناسی پیوسته پنج سال و کارشناسی ارشد پیوسته شش سال، دکترای پزشکی پیوسته هشت سال و دکترای تخصصی شش سال است.» ثانیا براساس ماده 35 قانون خدمت وظیفه عمومی (اصلاحی مصوب 1390/8/22): «مشمولین دیپلم که حداکثر یک سال پس از فراغت از تحصیل در یکی از دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی داخل یا خارج از کشور که مورد تایید وزارتخانه‌های علوم و بهداشت می‌باشند پذیرفته شوند تا زمانی که وفق تبصره 1 ماده 33 به تحصیل اشتغال دارند، می‌توانند مشروط به اینکه دارای غیبت غیرموجه نباشند از معافیت تحصیلی استفاده نمایند. این معافیت برای هر مقطع فقط یک بار داده می‌شود.» در همین راستا و براساس ماده 6 آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی مصوب سال 1392 نیز مقرر شده است که: «معافیت تحصیلی برای مشمولان در مقطع تحصیلی متوسطه، هر یک از مقاطع دانشگاهی و حوزه‌های علمیه داخل یا خارج کشور، فقط یک بار صادر می‌شود» و به موجب تبصره این ماده: «صدور معافیت تحصیلی برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی و بالاتر پیوسته، در مورد فارغ‌التحصیلان کاردانی رشته‌هایی که با تایید وزارتخانه‌های علوم یا بهداشت، مقطع ناپیوسته بالاتر ندارد، بلامانع است.» ثالثا به موجب رای شماره 2071 مورخ 1397/11/30 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، بخشنامه شماره 2/2/325 23 مورخ 1395/3/22 سازمان نظام وظیفه عمومی بدین لحاظ که علی‌الاطلاق فارغ‌التحصیلان مقاطع کاردانی و بالاتر را مجاز به ادامه تحصیل در مقاطع کارشناسی پیوسته و کارشناسی ارشد پیوسته و همچنین دکترای پیوسته حتی در مواردی که ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر الزاما مستلزم طی آن از مقطع قبلی است ندانسته بود، باعث اعمال محدودیت حق بر آموزش و مغایر با تبصره 1 ماده 33 و ماده 35 قانون خدمت وظیفه عمومی و ماده 6 آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی مصوب سال 1392 تشخیص و ابطال شده است. بنا به مراتب فوق، فراز دوم توجه شماره 3 از قسمت «یادآوریهای مهم مقررات وظیفه عمومی» ذیل عنوان «مقررات وظیفه عمومی» مندرج در صفحه 23 دفترچه راهنمای ثبت نام و شرکت در آزمون سراسری سال 1400 که متضمن عدم جواز شروع به تحصیل فارغ‌التحصیلان مقطع کاردانی در مقاطع کارشناسی پیوسته، کارشناسی ارشد پیوسته و دکتری پیوسته و نیز عدم جواز شروع به تحصیل فارغ‌التحصیلان مقطع کارشناسی در مقاطع کارشناسی ارشد پیوسته و دکتری پیوسته پزشکی، دندان‌پزشکی، داروسازی و دامپزشکی است، مغایر با قوانین و مقررات مذکور و مفاد رای شماره 2071 مورخ 1397/11/30 هیات عمومی دیوان عدالت اداری و خارج از حدود اختیار مرجع تصویب‌کننده آن است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مهدی دربین