رای شماره 1260902 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری با موضوع: عدم ابطال تبصره 1 ماده 13 الحاقی به آیین‌نامه اجرایی بند د ماده 46 قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب 1400/2/26 به دلیل مخالفت با استفتاء از مقام معظم رهبری به شماره 1842

هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی * شماره پرونده: ه ت/ 0200014 شماره دادنامه سیلور: 140331390001260902 - تاریخ : 1403/05/30 * شاکی: آقای حسن امید فرزند غلامرضا * طرف شکایت: 1 وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی 2 نهاد ریاست جمهوری * موضوع شکایت و خواسته: ابطال تبصره1 ماده13 الحاقی به آیین‌نامه اجرایی بند د ماده 46 قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب 1400/2/26 به دلیل مخالفت با استفتاء از مقام معظم رهبری به شماره 1842 * شاکی دادخواستی به طرفیت 1 وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی 2 نهاد ریاست جمهوری به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد : ماده13 سازمان ثبت احوال کشور مکلف است با اعلام رضایت به اهدای عضو دارندگان کارت ملی بالای 18 سال سن، نسبت به درج مشخصه‌ای مبنی بر رضایت به اهدای اعضای سالم دارنده کارت ملی در صورت فوت یا مسلم شدن مرگ مغزی وی اقدام نماید . تبصره1 انتخاب گزینه تمایل به اهدای عضو، در حکم وصیت نامه نمی‌باشد و رضایت اولیای دم پس از مرگ مغزی برای اهدای عضو ضروری است . * دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: به موجب بند د ماده 46 قانون برنامه پنجم توسعه وزارت کشور(سازمان ثبت احوال) مکلف است با همکاری دستگاه ذی ربط همراه با تکمیل و اصلاح پایگاه اطلاعات هویتی به صورتی که شامل کلیه وقایع حیاتی نظیر تولد، ازدواج، طلاق، فوت و تغییرات مشخصات هویتی و صدور گواهی امضای الکترونیکی و سایر کاربردها باشد تا پایان برنامه نسبت به تامین و صدور کارت هوشمند ملی چند منظوره برای آحاد مردم اقدام نماید . اخیرا به موجب تصویب نامه مورخ 1400/2/26 ماده جدیدی به شرح ذیل به آیین‌نامه اجرایی بند د ماده 46 قانون برنامه پنجم توسعه اضافه شده است: ماده13 سازمان ثبت احوال کشور مکلف است با اعلام رضایت به اهدای عضو دارندگان کارت ملی بالای 18 سال سن، نسبت به درج مشخصه‌ای مبنی بر رضایت به اهدای اعضای سالم دارنده کارت ملی در صورت فوت یا مسلم شدن مرگ مغزی وی اقدام نماید . تبصره1 انتخاب گزینه تمایل به اهدای عضو، در حکم وصیت نامه نمی‌باشد و رضایت اولیای دم پس از مرگ مغزی برای اهدای عضو ضروری است . مقرره تبصره1 مبنی بر در حکم وصیت نبودن رضایت به اهدای عضو و ضرورت رضایت اولیای دم پس از مرگ مغزی برای اهدای عضو به نظر می‌رسد که برخلاف پاسخ مقام معظم رهبری است که پیش از این مصوبه در این موضوع از ایشان استفتاء گردیده است در استفتایی در این رابطه مقام معظم رهبری چنین پاسخ داده‌اند: س 1842: اگر فردی وصیت نماید که بعضی از اعضای بدن او بعد از مردن به بیمارستان یا شخص دیگری هدیه شود، آیا این وصیت صحیح و اجرای آن واجب است؟ ج: صحت و نفوذ این قبیل وصایای نسبت به اعضایی که جدا کردن آن‌ها از جسد میت هتک حرمت او محسوب نمی‌شود، بعید نیست و عمل به وصیت در این موارد مانعی ندارد ». * خلاصه مدافعات طرف شکایت: موفق ترین کشور در زمینه اهدای عضو اسپانیا می‌باشد که اخذ رضایت از خانواده را علاوه بر وصیت فرد متوفی مدنظر قرار می‌دهد و همچنین فرهنگ‌سازی و آموزش در سطح جامعه نقش بسزایی در افزایش شمار اهدای اعضا از موارد مرگ مغزی دارد . * چنانچه ادعای مغایرت مقرره مورد اعتراض با موازین شرعی مطرح شده است نظریه شورای نگهبان نوشته شود: حسب اعلام شاکی مصوبه با جواب استفتاء از مقام معظم رهبری مغایرت دارد در این خصوص از شورای نگهبان استعلام به عمل آمده و شورای نگهبان طی نامه شماره 35308/102 مورخ 1401/10/27 پاسخ داده است: «با توجه به وضع گزینه موضوع تبصره1 ماده13 مصوبه مورد شکایت به جهت ابراز تمایل بوده، وصیت تلقی نمی‌شود، لذا مصوبه مورد شکایت خلاف موازین شرع شناخته نشد» . پرونده شماره ه ت / 0200014 مبنی بر درخواست ابطال تبصره (1) ماده (13) الحاقی به آیین‌نامه اجرایی بند «د» ماده (46) قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران (موضوع تصویب نامه شماره 19732/ت53994ه مورخ 1400/2/26)، در جلسه هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضاء به اتفاق آراء به شرح ذیل مبادرت به صدور رای نمودند: رای هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی نظر به اینکه قائم مقام دبیر شورای نگهبان به موجب نامه شماره 35308/102 1401/10/27 در رابطه با جنبه شرعی مقرره مورد اعتراض اعلام کرده است که: «با توجه به اینکه وضع گزینه موضوع تبصره یک ماده13 مصوبه مورد شکایت به جهت ابراز تمایل بوده، وصیت تلقی نمی‌شود، لذا مصوبه مورد شکایت خلاف موازین شرع شناخته نشد». بنابراین در اجرای احکام مقرر در تبصره (2) ماده (84) و بند (1) ماده (87) قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب1402/2/10) مبنی بر لزوم تبعیت از نظر فقهای شورای نگهبان، موجبی برای اعلام بطلان تبصره (1) ماده (13) الحاقی به آیین‌نامه اجرایی بند «د» ماده (46) قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران (موضوع تصویب نامه شماره 19732/ت53994ه مورخ1400/2/26) از جنبه شرعی وجود ندارد. این رای مطابق ماده (33) آیین‌نامه اداره جلسات هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1393 رئیس قوه قضائیه مشمول اعتراض موضوع بند «ب» ماده (84) قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی 1402 نخواهد بود . رئیس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری مهدی فرد محمدیان