رای شماره 1944 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند (ج) صفحه 19 دفترچه راهنمای ثبت‌نام و شرکت در آزمون

شماره 9804160 – 10/1/1400 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 9909970905811944 مورخ 16/12/1399 با موضوع «ابطال بند (ج) صفحه 19 دفترچه راهنمای ثبت نام و شرکت در آزمون سراسری سال 1399» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری - مهدی دربین تاریخ دادنامه : 16/12/1399 شماره دادنامه: 1944 شماره پرونده : 9804160 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: خانم فاطمه موسی زاده ملکشاه موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند (ج) صفحه 19 دفترچه راهنمای ثبت نام و شرکت در آزمون سراسری سال 1399 گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند (ج) صفحه 19 دفترچه راهنمای ثبت‌نام و شرکت در آزمون سراسری سال 1399 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: " به استحضار می‌رسانم اینجانب فاطمه موسی زاده دانش آموز سمپاد در کنکور سراسری سال 1398 شرکت نموده و در رشته حسابداری روزانه علی رغم میل باطنی قبول شدم چون در انتخاب رشته اشتباه کردم و هیچ علاقه‌ای به رشته حسابداری ندارم و متوجه شدم دیوان عدالت اداری بند (ج) ص 19 دفترچه کنکور سال 1399 باطل اعلام کرد. به استحضار می‌رسانم آقای جعفرپور با شماره کلاسه 596/96 1396/8/20 مبادرت به اعتراض نموده و موفق به گرفتن رای قطعی و ابطال این بند از طرف دیوان عدالت اداری شده‌اند لذا از آن دیوان برای حضور مجدد در کنکور سراسری سال 1399 را به بنده بدهند در ضمن تقاضا دارم بنده تا تاریخ 1398/12/25 مهلت انصراف دانشگاه را دارم لازم به ذکر است پدر بنده 2 سال خدمت سربازی را خط مقدم جبهه حضور داشته‌اند و 2 ماه و نیم از نیروی بسیج مردمی داوطلبانه انجام وظیفه کرده‌اند در ضمن موقع ثبت نام از سهمیه رزمندگان اطلاعی نداشتیم موقع انتخاب رشته مطلع شدیم که هیچ تاثیری در قبولی بنده نداشت و مادر بنده هم از بازنشستگان فرهنگی می‌باشد از دیوان عدالت اداری تقاضا دارم به مشکل بنده رسیدگی نمایند تا در رشته مورد علاقه قبول شوم و به مردم و ملت خودم خدمت کنم. " در پی اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری برای شاکی ارسال شده بود وی به موجب لایحه‌ای که به شماره 98 4160 2 الی 4 مورخ 1398/12/7 ثبت دفتر هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری شده توضیح داده است که: " موضوع شکایت و خواسته اینجانب ابطال بند (ج) صفحه 19 دفترچه کنکور آزمون سراسری سال 1399 می‌باشد. نظر به اینکه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با تثبیت قاعده تفکیک و استقلال قوای مقننه، مجریه و قضاییه از یکدیگر وضع قانون در عموم مسائل را به شرح دو اصل 71 و 58 به مجلس شورای اسلامی و در حد مقرر در اصل 112 به مجمع تشخیص مصلحت نظام اختصاص داده است. اطلاق قانون یا تعمیم مطلق وجوه ممیز آن به مقررات موضوعه سایر واحدهای دولتی از جمله مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی مبنای حقوقی و وجاهت قانونی ندارد لذا مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی حق شرکت طیفی از داوطلبان را در این آزمون سلب می‌کند که این ممانعت اساس حقوقی نداشته و استناد به خارج از قانون می‌باشد لذا برخلاف اصول ذیل می‌باشد: بند 3 اصل 3 قانون اساسی: آموزش و پرورش و تربیت بدنی رایگان برای همه در تمام سطوح و تسهیل و تعمیم آموزش عالی. اصل 20 قانون اساسی: همه افراد ملت اعم از زن و مرد یکسان در حمایت قانون قرار دارند و از همه حقوق انسانی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی با رعایت موازین اسلامی برخوردارند. اصل 28 قانون اساسی: هرکس حق دارد شغلی را که بدان مایل است و مخالف اصلاح و مصالح عمومی و حقوق دیگران نیست را برگزیند. مطابق دفترچه شماره 1 راهنمای ثبت نام و شرکت در آزمون سراسری سال 1397 افرادی که از سال تحصیلی 1364 1363 به بعد دو نوبت در آزمون سراسری ورودی رشته‌های تحصیلی متمرکز و یا نیمه متمرکز (دوره‌های روزانه) پذیرفته شده باشند حق ثبت‌نام در آزمون سراسری سال 1397 را نخواهند داشت عبارت پذیرفته شده باشند به منزله استفاده حتمی داوطلب از حق آموزش رایگان نیست زیرا ممکن است فرد پس از پذیرفته شدن در آزمون سراسری بنا به حوادث و شرایط قادر به ثبت نام در دانشگاه نباشد. مثلا علت عدم موفقیت در اخذ مدرک پیش دانشگاهی تا پایان شهریور ماه سال برگزاری کنکور از دانشگاه اخراج گشته و یا در ادامه تحصیل انصراف داده باشد در چنین مواردی فرد علی رغم قبولی در آزمون سراسری از حق تحصیل با استفاده از امکانات دولتی محروم می‌شوند. اینجانب فاطمه موسی زاده ملکشاه در کنکور سال 1398 شرکت نموده چون در انتخاب رشته اشتباه کردم علی رغم میل باطنی‌ام در رشته حسابداری روزانه قبول شدم و از شما خواهشمندم به بنده فرصتی دهید تا بتوان در کنکور سال 1399 شرکت کنم و در رشته مورد علاقه خود تحصیل کنم. " متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: " ج) پذیرفته شدگان دوره روزانه سراسری (رشته‌های تحصیلی با آزمون و بدون آزمون) سال 1398، در صورت ثبت نام و شرکت در آزمون سراسری سال 1399، منحصرا مجاز به انتخاب رشته در دوره‌های غیرروزانه (نوبت دوم (شبانه)، دانشگاه آزاد اسلامی، پیام نور، غیرانتفاعی، ظرفیت مازاد، پردیس خودگردان و مجازی) بوده و فقط در این دوره‌ها گزینش خواهند شد. ضمن اینکه بر اساس توضیحات بند 6 بخش تعاریف مندرج در صفحه 39 همین دفترچه راهنما، ضمن تکمیل فرم شماره 2 (فرم انصراف مندرج در صفحه 70) بایستی تا تاریخ 1398/12/25 انصراف قطعی خود را از تحصیل اعلام نموده و مورد مربوط در بند 33 فرم تقاضانامه ثبت‌نام را نیز علامت‌گذاری نمایند . " در پاسخ به شکایت مذکور، معاون وزیر و رئیس سازمان سنجش آموزش کشور به موجب لایحه شماره 1607 1399/1/23 توضیح داده است که: " 1 بدوا سازمان سنجش آموزش کشور صرفا مجری برگزاری آزمون‌های ورودی به دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی کشور می‌باشد و همه ساله با رعایت مصوبات مجلس شورای اسلامی، شورای عالی انقلاب فرهنگی و شورای سنجش و پذیرش دانشجو و مصوبات سایر دستگاه‌های ذیربط اقدام به برگزاری آزمون‌های ورودی به دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی کشور می‌نماید. 2 طبق ماده 2 قانون سنجش و پذیرش دانشجو مصوب مجلس شورای اسلامی برنامه‌ریزی، هماهنگی و نظارت بر نحوه سنجش و پذیرش دانشجو به شورای سنجش و پذیرش دانشجو واگذار شده است بر این اساس شورای سنجش و پذیرش دانشجو که دارای شخصیت حقوقی مستقل از سازمان متبوع است در جلسه مورخ 1395/12/21 مصوب نمود باتوجه به محدودیت امکانات دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی دولتی و لزوم توزیع عادلانه فرصت‌های موجود و ممانعت از بی‌نظمی و اخلال در برنامه‌ریزی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی، پذیرفته شدگان دوره روزانه (آموزش رایگان) آزمون سراسری در صورت ثبت نام و شرکت در آزمون سراسری سال بعد منحصرا مجاز به انتخاب رشته‌های دوره‌های غیرروزانه می‌باشند و باید در تاریخ مشخص شده در دفترچه راهنمای ثبت نام از تحصیل انصراف دهند. 3 علیهذا با توجه به اینکه این سازمان در تدوین دفترچه راهنمای ثبت نام و شرکت در آزمون‌های سراسری مکلف به رعایت مصوبات شورای سنجش و پذیرش دانشجو می‌باشد لذا مصوبه مذکور جهت اطلاع داوطلبان عینا در دفترچه راهنمای آزمون سراسری درج شده است. لازم به ذکر است محدودیت مذکور قبل از مصوبه شورای سنجش و پذیرش دانشجو در سال 1395 و بر اساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی از سال 1362 وجود داشته است. 4 شاکی در دادخواست تقدیمی ابطال بند (ج) صفحه 19 دفترچه راهنمای ثبت نام و شرکت در آزمون سراسری سال 1399 را نموده‌اند که بر اساس آن و به استناد مصوبه شورای سنجش و پذیرش دانشجو پذیرفته شدگان دوره روزانه آزمون سراسری سال 1398 در صورت ثبت نام و شرکت در آزم ون سراسری سال 1399 منحصرا مجاز به انتخاب رشته در دوره‌های غیرروزانه هستند موضوع خواسته شاکی، مصوبه شورای سنجش و پذیرش دانشجو می‌باشد و نامبرده می‌بایست ابطال مصوبه شورای سنجش و پذیرش دانشجو را درخواست می‌کردند. 5 مع هذا طی بررسی به عمل آمده مشارالیه در آزمون سراسری سال 1398 در رشته حسابداری دانشگاه مازندران (دوره روزانه) قبول شده‌اند چنانچه شاکی تمایلی به این رشته نداشتند نباید از ابتدا آن را انتخاب می‌کردند. اقدام ایشان مانع از قبولی و تحصیل داوطلب دیگر در رشته مذکور می‌شود. 6 همان گونه که ملاحظه می‌فرمایید چنانچه محدودیت شورای سنجش و پذیرش دانشجو برداشته شود بسیاری از پذیرفته شدگان دوره روزانه با هدف قبولی در رشته و دانشگاه بهتر در آزمون سال بعد، اقدام به ثبت نام در رشته محل قبولی نمی‌کنند و یا اینکه بعد از دو ترم تحصیل و بهره‌مندی رایگان از خدمات دانشگاه انصراف می‌دهند قطعا این امر مشکلات عدیده از قبیل اتلاف منابع و بودجه دانشگاه‌ها، بی‌نظمی و اخلال در برنامه‌ریزی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی، کاهش برخورداری از تحصیلات رایگان و غیره ایجاد خواهد کرد به عنوان مثال در نیمسال دوم تحصیل، نیمی از دانشجویان یک کلاس بدون هیچ محدودیتی انصراف داده تا در کنکور سراسری سال بعد شرکت کنند علاوه بر اینکه این اقدام به ضرر دانشگاه است آن کلاس دیگر فاقد استاندارد لازم جهت ادامه حیات خواهد بود. 7 با توجه به مراتب مذکور ملاحظه می‌فرمایید در دوره‌های روزانه دانشگاه و موسسات آموزش عالی اهرم و مانعی لازم است تا داوطلب در زمان انتخاب رشته دانشگاهی، رشته محلی را انتخاب کند که در صورت قبولی قطعا در آن رشته محل تحصیل خواهد کرد در دوره‌های غیرروزانه (شبانه پیام نور غیرانتفاعی پردیس بین‌الملل و سایر دوره‌های دارای شهریه) به دلیل اینکه دانشجو هزینه تحصیل را شخصا پرداخت می‌کند مانعی برای انصراف و شرکت مجدد در آزمون سراسری وجود ندارد بنابراین ابطال موضوع خواسته و شکایت دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی را با مشکلات جدی مواجه می‌سازد لذا صدور قرار رد شکایت مورد استدعاست. " هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1399/12/16 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی وظایف و اختیارات شورای سنجش و پذیرش دانشجو در ماده 3 قانون سنجش و پذیرش دانشجو در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور ، مصوب سال 1392 ذکر شده است که از هیچ کدام از بندهای مقرر در این ماده اعمال محدودیت موضوع مصوبات مورد اعتراض قابل استنتاج نیست. بر این اساس بند مورد اعتراض به علت آن که تصویب آن خارج از حدود اختیارات مرجع وضع‌کننده است، مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمدکاظم بهرامی