رای شماره 3130921 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری در خصوص ابطال ماده 39 عوارض ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری املاک و اراضی سال 1399 شورای اسلامی شهر همدان

هیات تخصصی شوراهای اسلامی * شماره پرونده: 0200291 شماره دادنامه سیلور: 140231390003130921 تاریخ: 1402/11/30 * شاکیان: خانم ناهید اکبری و آقای وحید اکبری *طرف شکایت: شهرداری همدان *موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 39 عوارض ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری املاک و اراضی سال 1399 * شاکیان دادخواستی به طرفیت شهرداری همدان به خواسته ابطال مصوبه ماده 39 عوارض ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری املاک و اراضی شورای شهر همدان، تعرفه سال 1399 به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد: ماده 39 عوارض ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری املاک و اراضی در صورتیکه مالک یا مالکین تقاضای کاربری مغایر با کاربری مصوب طرح تفصیلی را داشته باشد و این امر باعث ایجاد ارزش افزوده املاک و اراضی فوق گردد شهرداری اقدامات لازم را در جهت ارسال پرونده به کمیسون ماده 5 به عمل آورده و پس از تاییدیه کمیسیون بر اساس فرمول ذیل نسبت به محاسبه عوارض ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری اقدام می‌نمایند. الف) عوارض ارزش افزوده ناشی از املاک و اراضی به شرح فرمول ذیل محاسبه می‌گردد: R= 2.5 KPLS ب) مالکینی که هم زمان تقاضای تغییر کاربری و تفکیک را در یک پلاک دارند ارزش محاسباتی ( P ) و ضریب محله ( L ) بر اساس گرانترین بر پلاک قبل از تفکیک محاسبه و لحاظ گردد: ضریب محله براساس جدول مربوطه = L ضریب تغییر کاربری براساس جدول مربوطه = K ارزش محاسباتی = P مساحت عرصه بعد از کسر معابر و فضای سبز طرح تفصیلی= S مالکینی که شهرداری نسبت به تغییر کاربری باقیمانده پلاک آن‌ها اقدام می‌نماید می‌بایست برابر ضوابط و مقررات در صورت در مسیر قرار گرفتن بخشی از پلاک نسبت به واگذاری قسمت مسیری به شهرداری اقدام نماید. ج) در صورتیکه مالک هنگام مراجعه به شهرداری تقاضای تغییر هر کاربری مغایر با طرح تفصیلی را برای قسمتی از پلاک خود در طبقه را داشته باشد. پس از طی مراحل قانونی معادل فرمول R= 4 KPLS محاسبه می‌گردد. مساحت قسمتی از پلاک که تغییر کاربری می‌یابد.= S د) در کلیه املاکی که دارای چندین کاربری در عرصه یک پلاک ثبتی برابر نقشه طرح تفصیلی می‌باشد. در صورت تقاضای مالک جهت تغییر کاربری هر کدام از کاربری‌های طرح تفصیلی معادل فرمول R= 2.5 KPLS محاسبه گردد. خالص مساحت عرصه مورد تقاضای تغییر کاربری = S تبصره 1 : در خصوص املاکی که در سنوات قبل در زمان نقل و انتقال پاسخ استعلامی برابر کاربری طرح تفصیلی دریافت نموده‌اند عوارض ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری املاک و اراضی مشمول نمی‌گردد. تبصره 2: هر گونه ابقاء کاربری املاک به کاربری اولیه که بعضا از کمیسیون ماده پنج مصوبه ابقاء یا تغییر کاربری صادر می‌گردد در صورتیکه مالکیت ملک بر اساس آخرین پروانه ساختمانی یا سند ثبتی تغییر نکرده باشد، مشمول پرداخت عوارض ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری املاک و اراضی نمی‌گردد. در صورت نقل و انتقال ابقاء به کاربری زمان نقل و انتقال مشمول پرداخت عوارض ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری املاک و اراضی نمی‌گردد. نقل و انتقال قهری نیز مشمول 10 % بند الف می‌گردد. تبصره 3 : مالکینی که در سنوات قبل و برابر تعرفه همان سالها با شهرداری دارای توافق‌نامه می‌باشند همانند محاسبات سال مورد توافق در نظر گرفته می‌شوند. و) مالکینی که قصد انتفاع با کاربری جدید طرح تفصیلی مصوب شورای عالی معماری و شهرسازی (مغایر با سابقه شهرداری) را دارند معادل ( (2.5 KPLS %40 = R در هنگام نقل و انتقال اصلاح سند و صدور پروانه ساختمانی عوارض اخذ گردد. ضریب محله براساس جدول مربوطه = L ضریب تغییر کاربری براساس جدول مربوطه = K ارزش محاسباتی = P مساحت عرصه = S تبصره : در صورت داشتن سابقه تجاری در شهرداری متراژ سابقه از مساحت عرصه کسر گردد. در صورتی که در متن سند"زمین" قید شده باشد و مالک تقاضای درج کاربری جدید در سند را داشته باشد ضمن اعمال بند "و" شهرداری نسبت به صدور گواهی‌نامه تغییر کاربری اقدام نماید. تغییر عملکرد اعیانی املاکی که در شهرداری دارای سابقه می‌باشند و قصد تغییر عملکرد بنای خود را دارند برای یکبار تا زمان اخذ پروانه ساختمانی مجدد علاوه بر سایر عوارض متعلقه در طبقه زیرزمین و اول معادل KPS 6 % همکف معادل KPS 2 و طبقه دوم به بالا معادل KPS 5 %محاسبه و اخذ گردد. محلات ضریب بیش از 24 بیش از 18 تا 24 متر بیش از 10 تا 18 متر بیش از 6 تا 10 متر تا 6 متر 101 103/1 2.25 1.75 1.5 1.25 1 102 103/2 104 105 106 107 108 111 112 113 114 116 117 118 119 2 1.75 1.5 1.25 1 109 110 115 1.75 1.5 1.25 1 1 201/1 202 203 2 2 1.75 1.5 1.25 208 214 216 2.25 2 1.75 1.5 1.25 201/2 204 205 206 207 209 210 211 212 213 215 217 1.75 1.5 1.25 1 1 301 302 به استثناء جولان 2 1.75 1.5 1.25 1 304 313 314 319 320 جولان 1.75 1.5 1.25 1 1 307 308 309 310 311 315 1.5 1.25 1 1 1 303 305 306 312 316 317 318 1.5 1.25 1 1 1 بر تجاری 310 و 311 305 و 312 306 و 313 2 1.75 1.5 1.25 1 401 402 1.75 1.5 1.25 1 1 404 405 406 407 408 409 410 411 412 416 417 419 1.5 1.25 1 1 1 403 412 413 414 415 418 1.5 1.25 1 1 1 عوارض ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری املاک و اراضی ارائه عمومی مسکونی تجاری مختلط صنعتی و سفره خانه سنتی اداری تجاری محله‌ای خدماتی و تاسیسات تجهیزات شهری انباری تجاری باغ باغ رستوان هتل عمومی 0 15 50 40 10 30 35 10 30 1 45 10 مسکونی 5 0 35 40 10 10 30 10 20 0 35 10 تجاری 0 5 0 15 5 5 0 0 5 0 0 0 مختلط 0 5 10 0 1 10 0 1 5 0 10 0 صنعتی و سفره‌خانه سنتی 0 15 25 30 0 20 10 10 10 0 20 0 اداری 0 20 30 35 10 0 30 5 10 0 25 1 پارکینگ عمومی 1 40 55 45 15 40 35 20 30 1 20 15 پارکینگ اختصاصی 1 40 55 45 15 40 35 20 30 1 20 15 تجاری محله‌ای 0 5 10 20 1 5 0 5 0 0 1 5 خدماتی و تاسیسات و تجهیزات شهری 0 15 20 25 5 10 10 0 10 0 10 2 فضای سبز 20 40 70 50 35 30 50 20 40 10 35 35 باغ رستوران 0 0 0 30 20 10 40 20 30 0 0 0 منظور از عمومی در جدول فوق کاربری‌های آموزشی، فرهنگی هنری، مذهبی، ورزشی بهداشتی درمانی، است. تجهیزات و تاسیسات شهری، خدماتی در نظر گرفته شود. هتلها، صنعتی در نظر گرفته شود. منظور از فضای سبز در جدول فوق املاک با مستندات مثبته باغات، کشاورزی و مزروعی، فضای سبز و امثالهم می‌باشد. در جدول فوق کاربری خدمات انتفاعی 70% ضریب کاربری تجاری در نظر گرفته شود. هنگام تغییر کاربری از باغ و مزروعی به سایر کاربری‌ها ضرائب آن معادل 80% ضرایب لحاظ گردد. در محاسبات کاربری مختلط (تجاری، اداری) نیز همانند ضرائب K مختلط جدول بالا در نظر گرفته شود. تغییر کاربری از هر نوع کاربری به پارکینگ اختصاص 5 = K در نظر گرفته شود. *دلایل شکات برای ابطال مقرره مورد شکایت: ماده 39 مصوبه شورای شهر همدان در خصوص عوارض ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری املاک اراضی است که به موجب آن در صورتی که مالک یا مالکین تقاضای کاربری مغایر با کاربری مصوب طرح تفصیلی را داشته باشند و این امر باعث ایجاد ارزش افزوده املاک و اراضی فوق گردد. شهرداری اقدامات لازم را در جهت ارسال پرونده به کمیسیون ماده 5 به عمل آورده و پس از تاییدیه کمیسیون بر اساس فرمول (مندرج در ماده) نسبت به محاسبه عوارض ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری اقدام می‌نماید. 1 حسب ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مصوب سال 51، شهرداری و شورای شهر صلاحیتی برای تغییر کاربری اراضی ندارند و وفق مواد 1 و 19 قانون دیوان عدالت اداری خارج از حدود اختیارات شورای شهر و مغایر قانون می‌باشد. 2 براساس ماده 30 قانون برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب سال 73 در صورتی که درآمدهای وصولی ناشی از،عوارض تکافوی هزینه‌های شهرداریها را ننماید وضع عوارض جدید و افزایش عوارض موجود صرفا با پیشنهاد وزیر کشور و تصویب رئیس جمهور خواهد بود. 3 طبق ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال 80 دریافت هرگونه وجه کالا و یا خدمات تحت هر عنوان از اشخاص حقیقی و حقوقی توسط وزارتخانه‌ها و مصوبات دولتی غیر از مواردی که در مقررات قانونی مربوط معین شده یا می‌شود.... ممنوع می‌باشد. 4 هیات عمومی دیوان عدالت اداری طی دادنامه شماره 593 مورخ 1398/4/11 حکم بر ابطال مصوبه شهرداری و شورای شهر همدان مبنی بر اخذ عوارض بابت ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری صادر کرده است. 5 مصوبه موضوع شکایت مغایر با اصول 22،47 و170 قانون اساسی و بر خلاف نظر قانون‌گذار در ماده یک قانون نحوه خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای برنامه‌های عمرانی و نظامی دولت مصوب سال 85 و ماده واحده نحوه تقویم املاک و اراضی مورد نیاز شهرداری مصوب 70 می‌باشد. 6 مصوب برخلاف دادنامه‌های شماره 564 مورخ 1396/6/14، 1072 مورخ 1400/3/29، 1706 مورخ 99/12/16 و 81/386 مورخ 81/10/29 هیات عمومی دیوان عدالت اداری می‌باشد. *خلاصه مدافعات طرف شکایت: 1 مبلغی که بابت تغییر کاربری دریافت می‌گردد، ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری ملک می‌باشد. 2 - پلاک مورد تنازع در اثر اجرای توسعه شهر، دارای ارزش افزوده شده است و علاوه بر اینکه ارزش ملک مالک چندین برابر می‌گردد به لحاظ احداث بنا نیز از نظر تعداد طبقات تراکم و سطح اشغال مزایای بالاتری و یا بیشتری در مقایسه با قبل از اجرای طرح برخوردار می‌شود. 3 بر اساس ماده 7 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران شهرداری مکلف به اجرای مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری با رعایت مفاد ماده 2 همین قانون می‌باشند لذا پس از تغییر کاربری از فضای سبز مسکونی توسط کمیسیون ماده 5 عوارض محاسبه می‌گردد. شورای اسلامی شهر همدان نیز عنوان داشت این عوارض، عوارض تخلف ساختمانی نیست و عوارض و جریمه دو مقوله جداگانه هستند. وصول جریمه مانع و نافی گرفتن عوارض قانونی شهرداری نیست و رای شماره 587 مورخ 1383/11/25 هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز معید این موضوع است لذا مصوبات شورای اسلامی شهر حسب موازین حقوقی و در راستای اختیارات قانونی صادر شده است. هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری با حضور اعضا تشکیل، پس از ملاحظه پرونده و اسناد و مدارک موجود در آن و بعد از قرائت گزارش عضو ممیز و بررسی و انجام مشاوره سه چهارم اعضای حاضر در جلسه به شرح ذیل مبادرت به صدور رای می‌نماید. *رای هیات تخصصی شوراهای اسلامی طبق بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 با اصلاحات بعدی، تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاست عمومی دولت که از سوی وزارت کشور اعلام می‌شود از جمله وظایف و مسئولیتهای شورای اسلامی شهر محسوب شده است و در تبصره یک ماده (50) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1387 با اصلاحات و الحاقات بعدی وضع عوارض محلی جدید که تکلیف آن‌ها در این قانون مشخص نشده باشد، با رعایت مقررات مربوطه تجویز شده است، در بند 4 ماده 22 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال 1380 با اصلاحات و الحاقات بعدی مقرر گردیده است: «عوارض ناشی از تغییر کاربری و فروش تراکم به اقساط پنج تا ده ساله از شروع بهره‌برداری توسط سرمایه‌گذاران به شهرداری مربوطه پرداخت خواهد شد.» و در آراء هیات عمومی از جمله رای شماره 1308 1397/5/9 مصوبات شوراهای اسلامی در وضع عوارض برای ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات تشخیص نشده است. بنابراین ماده 39 تحت عنوان عوارض ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری املاک و اراضی تعرفه سال 1399 مصوب شورای اسلامی شهر همدان مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات نبوده و به استناد مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت صادر می‌شود. این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور از سوی رئیس محترم دیوان یا ده نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. رئیس هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری رحمان پیوست