رای شماره 848 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال بخشنامه دانشگاه علوم پزشکی شیراز در خصوص لزوم داشتن 50 سال سن جهت قبول درخواست بازنشستگی پیش از موعد مشاغل سخت و زیان آور

شماره9700804 - 1398/5/16 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 9809970905810848 مورخ 1398/5/1 با موضوع: «ابطال بخشنامه دانشگاه علوم پزشکی شیراز در خصوص لزوم داشتن 50 سال سن جهت قبول درخواست بازنشستگی پیش از موعد مشاغل سخت و زیان آور» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری مهدی دربین تاریخ دادنامه: 1398/5/1 - شماره دادنامه: 848 - شماره پرونده: 804/97 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای حسین کاویانی موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه دانشگاه علوم پزشکی شیراز در خصوص لزوم داشتن 50 سال سن جهت قبول درخواست بازنشستگی پیش از موعد مشاغل سخت و زیان‌آور گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بخشنامه دانشگاه علوم پزشکی شیراز در خصوص لزوم داشتن 50 سال سن جهت قبول درخواست بازنشستگی پیش از موعد مشاغل سخت و زیان‌آور را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: «احتراما به استحضار می‌رساند اینجانب حسین کاویانی متولد 1348/4/10 و 27 سال و اندی سابقه خدمت و شغل پرستار کارمند دانشگاه علوم پزشکی شیراز و شاغل در بیمارستان امام خمینی شهرستان آباده هستم و دارای 4 ماه خدمت داوطلبانه در جبهه در سال 1366 و یک ماه در سوریه در سال 1395 هستم و بر اساس مفاد قوانین فوق‌الذکر و چون پرستاری از مشاغل سخت و زیان‌آور محسوب شده و شاغلان آن حداقل با 20 سال سابقه خدمت و حسب مورد 5 سال ارفاق می‌توانند بازنشسته شوند (وفق تبصره 1 ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری) و ماده 27 قانون جامع ایثارگران، مدت خدمت داوطلبانه جانبازان، رزمندگان، آزادگان و شهدا در جبهه قبل از استخدام و اشتغال در صورت تمایل جزء سنوات قابل قبول از لحاظ بیمه و بازنشستگی به ماخذ مشاغل سخت و زیان‌آور (یک به یک و نیم) محسوب می‌گردد. نظر به اینکه تقاضاهای بازنشستگی در سال 1395 و مهر ماه 1936 به دانشگاه علوم پزشکی و بیمارستان بدون پاسخ مانده و به‌طور شفاهی و پس از پیگیریهای مکرر اظهار داشتند که باید سن من 50 سال باشد. با عنایت به اینکه مقنن در بند ج تبصره 18 قانون بودجه سال 1394 و مواد 28 و 29 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال 1393، هیچ‌گونه اختیاری به دستگاه‌های اجرایی به منظور تعیین هرگونه شرط نظیر حدنصاب سن متقاضیان اعطاء نکرده تا از صدور احکام بازنشستگی پیش از موعد کارکنان دولت ممانعت کنند، بنابراین اقدام دانشگاه علوم پزشکی شیراز خارج از حدود اختیارات قانونی مربوط بوده و در صلاحیت آن نمی‌باشد. لذا با عنایت به متن قانون و شرایط مقرر که در زیر آورده می‌شود از محضر قضات شریف و دلسوز دیوان عدالت اداری تقاضا دارد نسبت به ابطال بخشنامه تعیین سن متقاضیان دانشگاه و الزام به پذیرش و صدور ابلاغ بازنشستگی اینجانب اوامر لازم صادر فرمایند. متن بخشنامه نحوه موافقت با بازنشستگی (مصوبه 50960 1394/4/3 سازمان مدیریت، قانون بازنشستگی و بند «ج» تبصره 18 قانون بودجه 1394) و تنها شروط مندرج و قابل اجرا: 1 با مسئولیت بالاترین مقام (موضوع مواد 52 و 53 قانون محاسبات عمومی) 2 بدون سنوات ارفاقی 3 پرداخت کامل پاداش پایان خدمت و ذخیره مرخصی (ماده 107 قانون مدیریت خدمات کشوری) حداکثر 5% اعتبارات هزینه‌ای.» متن بخشنامه مورد اعتراض به قرار زیر است: ««بازنشستگی مشاغل سخت و زیان‌آور» «شرایط متقاضیان» فقط مشمولین صندوق بازنشستگی کشوری مرد: 25 سال سابقه خدمت و 50 سال سن زن: 25 سال سابقه خدمت بدون شرایط سنی زن: 20 سال سابقه خدمت و داشتن بیماری خاص و صعب العلاج با داشتن گواهی پزشک و تایید پزشک معتمد دانشگاه شاغل بودن دو سوم از کل خدمت در پست یا رشته شغلی مشاغل سخت و زیان‌آور الزامی است آخرین پست سازمانی در پستهای مشاغل سخت و زیان‌آور باشد «توضیحات به متقاضی قبل از ارائه درخواست» حقوق بازنشستگی بر اساس سابقه خدمت اصلی + سنوات ارفاقی پاداش پایان خدمت بر اساس سابقه خدمت اصلی (تعهد محضری حداقل 18 ماهه اخذ می‌گردد) بابت سنوات ارفاقی بدهی سهم مستخدم 9% آخرین حقوق* ماههای ارفاقی به عهده مستخدم می‌باشد حقوق بازنشستگی به نسبت حقوق شاغلی کاهش چشمگیری دارد «مدارک لازم» موافقت واحد محل خدمت بدون درخواست جایگزین همزمان و غیر همزمان و بدون قید و شرط موافقت معاونت مربوطه بدون درخواست جایگزین همزمان و غیر همزمان و بدون قید و شرط تعهد محضری فقط گواهی امضا در دفترخانه شود و نیازی به صدور سند نیست تکمیل فرم درخواست بازنشستگی پرونده خلاصه شده طبق چک لیست + کلیه جلدهای پرونده پرسنلی صدور حکم بازنشستگی با نوع حکم بازنشستگی مشاغل سخت و زیان‌آور ارائه پرونده خلاصه شده طبق چک لیست به همراه حکم بازنشستگی جهت امضاء حکم الزامی است تاریخ اجرای حکم بازنشستگی 1396/12/29 پرونده‌ها به‌طور کامل تا پایان آذر ماه تحویل اداره بازنشستگی شود.» در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر امور حقوقی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی استان فارس به موجب لایحه شماره ص/97/پ/24346/208/9 1397/6/21 توضیح داده است که: «مدیر دفتر محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری شماره پرونده: 9709980905800331 شماره بایگانی شعبه: 92092 با سلام و احترام و با صلوت بر محمد و آل محمد (ص) بازگشت به ابلاغ نامه هیات عمومی دیوان عدالت اداری موضوع شماره پرونده صدرالذکر در خصوص دادخواست آقای حسین کاویانی به خواسته ابطال بخشنامه دانشگاه ضمن ایفاد نامه شماره 2108738/97 1397/6/19 مدیریت منابع انسانی دانشگاه به استحضار می‌رساند دستگاه‌های اجرایی فقط مجری قوانین و مقررات مصوب مجلس شورای اسلامی و هیات وزیران می‌باشند و از خود قانون وضع نمی‌کنند و به استناد تبصره 7 ماده 1 آیین‌نامه اجرایی قانون اصلاح قانون نحوه بازنشستگی جانبازان و شاغلین مشاغل سخت و زیان‌آور مصوب 1385/2/10 موضوع تصویب نامه 22686ت/33750ه 1385/3/6 هیات وزیران و دستورالعمل نحوه بازنشستگی و محاسبه سنوات ارفاقی مربوط به مشاغل سخت و زیان‌آور (پرستار و بهیار) حداقل سن برای مردان 50 سال پیش‌بینی شده، بنابراین دانشگاه در چارچوب مقررات سن بازنشستگی جهت بازنشستگی مردان به استناد مشاغل سخت و زیان آور مصوب 1386/6/5 نیز به استحضار می‌رساند این قانون در تاریخ 1394/6/5 منقضی شده و از سوی مجلس شورای اسلامی تمدید نشده بنابراین خواسته‌های شاکی مغایر قوانین است و رد شکایت مورد استدعاست.» هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1398/5/1 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی اولا: مطابق تبصره 3 ماده 3 قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی ایران و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و شاغلین مشاغل سخت و زیان آور مصوب سال 1367 که مقرر شده است: «شاغلین مشاغل سخت و زیان‌آور که وظایف مربوط به شغل آنان باعث بروز ناراحتی‌های جسمی و روحی می‌گردد، می‌توانند با داشتن حداقل بیست سال سابقه خدمت و بر اساس درخواست کتبی خود با حداکثر پنج سال ارفاق بازنشسته شوند.» و در تبصره 1 ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب سال 1386 نیز مقرر شده است: «سابقه مذکور در بند الف و همچنین شرط سنی مزبور در بند (ب) برای متصدیان مشاغل سخت و زیان آور و جانبازان و معلولان تا پنج سال کمتر می‌باشد و شرط سنی برای زنان منظور نمی‌گردد.» این حکم به مفهوم آن است که سن شاغلین مشاغل سخت و زیان‌آور مشمول بازنشستگی بند (الف) ماده 103: «حداقل سی سال سابقه خدمت برای مشاغل غیر تخصصی و سی و پنج سال برای مشاغل تخصصی با تحصیلات دانشگاهی کارشناسی ارشد و بالاتر با درخواست کارمند برای سنوات بالاتر از 30 سال.» پنج سال خدمتی کاهش می‌یابد و در هیچ یک از این دو مقرره مذکور شرطی برای برخورداری از جهت سن فرد متقاضی پیش‌بینی نشده است. ثانیا: تبصره 7 ماده 1 آیین‌نامه اجرایی قانون اصلاح قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی ایران و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و شاغلین مشاغل سخت و زیان آور مصوب سال 1385 هیات وزیران که در آن مقرر شده بود: «حداقل سن بازنشستگی برای کلیه معلولین عادی، بیماران ناشی از شرایط خاص کار، معلولین حوادث ناشی از کار و شاغلین مشاغل سخت و زیان‌آور مشمول تبصره 3 قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی ایران و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و شاغلین مشاغل سخت و زیان‌آور مصوب سال 1367 به ترتیب برای مردان و زنان (50) سال و (45) سال می‌باشد.» و مورد استناد شاکی واقع شده است به موجب دادنامه شماره 5 1387/1/18 هیات عمومی دیوان عدالت اداری به جهت افزایش شرط سنی مذکور و تضییق شمول قانون ابطال شده است. ثالثا: از نظر مقررات اختصاصی حاکم بر دانشگاه‌ها نیز به موجب ماده 97 آیین‌نامه اداری، استخدامی و تشکیلاتی کارمندان غیر هیات علمی مصوب سال 1391 هیات امنا مقرر شده است: «شرایط بازنشستگی کارمندان در موسسه به شرح ذیل است: الف موسسه مکلف است کارمندان خود را که سی سال سابقه خدمت دارند، بازنشسته نماید. ب موسسه می‌تواند کارمند خود را با داشتن حداقل شصت سال سن و حداقل بیست و پنج سال سابقه خدمت با حداقل بیست و پنج روز حقوق بازنشسته نماید. تبصره1 موسسه مجاز است در موارد خاص و حسب نیاز از خدمات کارمندانی که دارای مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد و بالاتر می‌باشند، در صورت تمایل کارمند با تصویب هیات رئیسه حداکثر تا سی و پنج سال سنوات خدمت استفاده نماید. تبصره2 سابقه مذکور در بند الف ماده 97 و همچنین شرط سنی مزبور در بند (ب) برای متصدیان مشاغل سخت و زیان آور و جانبازان و معلولان تا پنج سال کمتر می‌باشد و شرط سنی برای زنان منظور نمی‌گردد.» همان گونه که ملاحظه می‌شود در تبصره 2 ماده مذکور نیز مشابه حکم مقرر در تبصره 1 ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری در مورد بازنشستگی مشاغل سخت و زیان آور و جانبازان و معلولان پنج سال سن خدمتی کاهش یافته و جهت برخورداری از آن شرطی برای سن فرد متقاضی پیش‌بینی نشده است. بنا بر مراتب مصوبه مورد اعتراض به دلیل مغایرت با قوانین پیش گفته مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمدکاظم بهرامی