رای شماره 277 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال مصوبه شماره 14022/ 1494 /160 - 5/10/1389 شورای اسلامی شهر تهران در خصوص اخذ عوارض از تابلوهای منصوب و غیر منصوب در شهر تهران

صدور رای شماره 277 هیات عمومی دیوان عدالت اداری موضوع : ابطال مصوبه شماره 14022 / 1494 / 160 1389/10/5 شورای اسلامی شهر تهران درخصوص وضع عوارض برای کلیه تابلوهای منصوب در سطح شهر تهران تاریخ دادنامه : 1397/2/4 شماره دادنامه : 277 کلاسه پرونده : 958 / 96 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقای نبی‌اله قدیری‌فرد موضوع شکایت و خواسته : ابطال مصوبه شماره 160 / 1494 / 14022 1389/10/5 شورای اسلامی شهر تهران گردش کار : شاکی به موجب دادخواستی ابطال مصوبه شماره 160 / 1494 / 14022 1389/10/5 شورای اسلامی شهر تهران در خصوص اخذ عوارض از تابلوهای منصوب و غیر منصوب در شهر تهران را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که : « شورای اسلامی شهر تهران مبادرت به صدور مجوز اخذ عوارض از تابلوهای منصوب و غیر منصوب در شهر تهران نموده و شهرداری تهران نیز با استناد به این مجوز عوارض را تحت عنوان عوارض تابلو مطالبه و دریافت می‌نماید . هر چند مطابق بند 26 ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375/3/1 تصویب نرخ خدمات ارائه شده توسط شهرداریها از جمله وظایف شورای اسلامی شهر است . لیکن به جهت اینکه تابلوهای منصوب بر سر درب اماکن تجاری و اداری علی القاعده مبین معرفی محل استقرار و فعالیت اماکن مذکور است و الزاما متضمن تبلیغاتی در زمینه ارائه خدمات مربوط نیست و اصولا شهرداری درخصوص مورد ارائه‌کننده خدماتی نیست تا به دریافت بهای آن محق باشد . در ضمن هیات عمومی دیوان عدالت اداری طبق دادنامه‌های شماره 407 406 1387/6/3، 241 1390/6/7، 362 1392/5/21، 710 1394/1/23، 771 1391/1/18 و 30 1396/1/15 مصوبه مشابه تعدادی از شوراهای اسلامی شهرهای مختلف را ابطال کرده است . از آنجا که مصوبه مذکور مغایر هدف و حکم مقنن و خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر تهران می‌باشد، با استناد به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین‌دادرسی دیوان عدالت اداری تقاضای ابطال آن را دارم .» متن مصوبه مورد اعتراض به قرار زیر است : « مجوز اخذ عوارض از تابلوهای منصوب و غیر منصوب در شهر تهران ماده واحده : به استناد تبصره یکم ( 1 ) ذیل ماده پنجم ( 5 ) قانون اصلاح موادی از قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و چگونگی برقراری و وصول عوارض و سایر وجوه از تولید‌کنندگان کالا، ارائه‌دهندگان خدمات و کالاهای وارداتی ( موسوم به قانون تجمیع عوارض ) مصوب 1381/10/22 مجلس شورای اسلامی ایران که به تاریخ 1381/10/25 به تایید شورای نگهبان قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران رسیده و ابلاغ شده است، به شهرداری تهران اجازه داده می‌شود نسبت به اخذ عوارض از کلیه تابلوهای منصوب در شهر تهران ماهانه ( به ازای هر مترمربع ریال ) به شرح جدول ذیل اقدام نماید : تبصره2 : درصورت پرداخت عوارض در دوره مشمولیت توسط مودی هشتاد درصد ( 80 % ) عوارض دریافت خواهد شد . تبصره3 : عدم پرداخت عوارض متعلقه در هر سال از سوی مودیان مشمول دریافت عوارض مزبور در سالهای بعد به نرخ مصوب سال خواهد بود . تبصره4 : هر نوع تابلو پارچه‌ای و موقت به ماخذ جدول عوارض تابلوهای معمولی به تناسب زمان نصب مشمول دریافت این عوارض می‌باشد . تبصره5 : تابلوهای اختصاصی معمولی نصب شده روی دیوار یا ستون ساختمان تا اندازه 60 × 40 سانتی‌متر از شمول این عوارض معاف می‌باشند . تبصره6 : نصب تابلوهای غیر مربوط با کسب و پیشه یا غیر مرتبط با کاربری ملک ممنوع می‌باشد . تبصره7 : عوارض تابلوهای تبلیغاتی کالاهای خارجی صد درصد ( 100 % ) بیشتر از نصاب‌های تعیین شده در جدول موضوع ماده واحده این موضوع تعیین می‌شود . تبصره8 : تابلوهای معرفی پزشکان، وکلای دادگستری، ناشرین و فروشندگان کتاب و نشریات و ( مطبوعات ) و موسسات فرهنگی، ورزشی و هنری در صورتی که کالای خاصی را تبلیغ نکرده باشند، از شمول این مصوبه معاف می‌باشند . تبصره9 : در تابلوهایی که با استفاده از زبان بیگانه به‌طور کلی و یا جزیی و نصب می‌شوند باید مقررات مصوب شورای فرهنگ عمومی دقیقا مرعی شود . تبصره10 : هرگونه اخذ عوارض از فضاها و معابر مربوط به تبلیغات محیطی عمومی در مناطق بیست و دو‌گانه شهر تهران و حریم آن‌ها می‌باید بر اساس مصوبه « ساماندهی تبلیغاتی محیطی و شهری در تهران » تصویبی در هفتادمین جلسه رسمی علنی فوق‌العاده شورای اسلامی شهر تهران منعقده به تاریخ 1382/3/12 ابلاغی به شماره 1660 / 527 / 5127 به تاریخ 1383/3/29 و مصوبه اصلاحیه آن تصویبی در نود و دومین جلسه رسمی علنی فوق‌العاده شورای اسلامی شهر تهران منعقده به تاریخ 1383/5/27 ابلاغی به شماره 160 / 565 / 11271 به تاریخ 1383/6/8 و از طریق سازمان زیبا‌سازی شهرداری تهران صورت پذیرد . تبصره11 : شهرداری تهران موظف است مواردی را که در این مصوبه پیش‌بینی نشده است در لایحه تعیین عوارض جدید جهت فضاها و معابر شهری پیش‌بینی و لحاظ نموده و جهت تصویب به شورای اسلامی شهر تهران ارائه نماید . تبصره12 : عوارض تابلوهای غیر منصوب مانند دیوار نویسی، شیشه نویسی، نقاشی، انواع برچسبها و امثالهم که دارای جنبه تبلیغاتی است به‌طور ماهیانه مشمول تعرفه‌های ردیف انواع دیگر مندرج در جدول ماده واحده مصوبه خواهد بود . همچنین عوارض تابلوهای غیر منصوب ترسیم شده بر بدنه وسایط نقلیه ماهیانه به ازای هر مترمربع معادل ششصد و نود هزار ( 690 / 000 ) ریال تعیین می‌شود . تبصره13 : عوارض تابلوهای غیر منصوب ترسیمی متضمن تبلیغ کالاهای خارجی صد درصد ( 100 % ) بیشتر از نصاب‌های تعیین شده محاسبه و اخذ می‌شود .» در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر تهران به موجب لایحه شماره 160 / 21148 1396/9/5 توضیح داده است که : « حجت‌الاسلام‌والمسلمین جناب آقای بهرامی ریاست محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری موضوع : پرونده کلاسه 958 / 96 با شماره 960998090580081 سلام علیکم احتراما عطف به پرونده کلاسه 958 / 96 موضوع مکاتبه مورخ 1396/7/30 مدیر دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری ثبت شده به شماره 160 / 17649 1396/8/3 در دبیرخانه شورای اسلامی شهر تهران در خصوص ارسال نسخه دوم دادخواست آقای نبی اله قدیری فرد به خواسته « ابطال مصوبه اخذ عوارض از تابلوهای منصوب و غیر منصوب در شهر تهران » با شماره 160 / 1494 / 14022 1389/10/5، مراتب ذیل را در رد خواسته یاد شده به استحضار می‌رساند : 1 همان گونه که مستحضرید، حسب مندرجات بند 16 ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375/3/1 و اصلاحات بعدی آن، « تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن » در صلاحیت شورای اسلامی شهر است . 2 حسب مندرجات ماده 77 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375/3/1 و اصلاحات بعدی آن « شورای اسلامی شهر می‌تواند نسبت به وضع عوارض متناسب با تولیدات و درآمدهای اهالی به منظور تامین بخشی از هزینه‌های خدماتی و عمرانی مورد نیاز شهر طبق آیین‌نامه مصوب هیات وزیران اقدام نماید ». 3 بر مبنای متن تبصره 1 ذیل ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387 و مفهوم مخالف متن این ماده، وضع عوارض محلی که تکلیف آن‌ها در این قانون مشخص نشده بر عهده شورای اسلامی شهر و بخش است . 4 بر مبنای ماده 52 قانون مالیات بر ارزش افزوده، کلیه قوانین و مقررات خاص و عام مغایر این قانون لغو شده است . 5 با توجه به مراتب معروضه فوق ملاحظه می‌فرمایید، وضع، لغو و تغییر نوع و میزان عوارض محلی که تکلیف آن در قانون مالیات بر ارزش افزوده تعیین نشده، در صلاحیت شورای اسلامی شهر است . 6 علیرغم اظهارات شاکی، همان گونه که ملاحظه می‌فرمایید، اعتراض شاکی مربوط به عوارض است لیکن استدلال ایشان مستند به بند 26 ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375/3/1 می‌باشد . همان گونه که مستحضرید، بند 26 ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375/3/1 مربوط به بهای خدمات است و مصوبه مورد اعتراض مربوط به عوارض و بند 16 ماده 71 قانون یاد شده می‌باشد . با توجه به مراتب معروضه فوق و با عنایت به صلاحیت شورای اسلامی شهر در وضع، تغییر و یا لغو عوارض محلی، رد شکایت موضوع دادخواست تقدیمی مورد استدعاست .» هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1397/2/4 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی با توجه به اینکه در آراء متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری وضع عوارض برای تابلوهای معرف و سردرب در مصوبات شوراهای اسلامی شهرها مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات تشخیص و ابطال شده است، بنابراین اطلاق مصوبه شورای اسلامی شهر تهران در وضع عوارض برای کلیه تابلوها منصوب در سطح شهر تهران و شمول آن نسبت به تابلوهای معرف و سر درب به دلایل مندرج در رای شماره 415 1395/6/16 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین‌دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمدکاظم بهرامی