رای شماره 249650 هیات عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص ابطال قسمت (ب) بند 1 صورتجلسه مورخ 1399/6/11 هیات چهار نفره استان آذربایجان شرقی

شماره 0203001 - 1403/2/22 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 140331390000249650 مورخ 1403/2/4 با موضوع: «قسمت (ب) بند 1 صورتجلسه مورخ 1399/6/11 هیات چهار نفره استان آذربایجان شرقی که در آن ذکر شده است پرونده‌های با متراژ بالاتر از 2000 مترمربع از سیستم ارجاع نظارت خارج شده و مهندسان ناظری که از سیستم ارجاع نظارت انصراف داده‌اند در چهارچوب ظرفیت و صلاحیتشان می‌توانند نظارت پرونده‌های یاد شده را به عهده بگیرند از تاریخ تصویب ابطال شد» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه : 1403/2/4 - شماره دادنامه: 140331390000249650 شماره پرونده: 0203001 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقای اتابک خجیر طرف شکایت : استانداری آذربایجان شرقی، اداره کل راه و شهرسازی استان آذربایجان شرقی، شهرداری تبریز، سازمان نظام مهندسی استان آذربایجان شرقی موضوع شکایت و خواسته: ابطال قسمت (ب) بند 1 صورتجلسه مورخ 1399/6/11 هیات چهار نفره استان آذربایجان شرقی گردش کار : شاکی به موجب دادخواستی ابطال قسمت (ب) بند 1 صورتجلسه مورخ 1399/6/11 و بند 2 مصوبه مورخ 1400/6/18 هیات چهار نفره استان آذربایجان شرقی را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: "1 هیات چهار نفره استان آذربایجان شرقی در جلسه مورخ 1399/6/11 اقدام به تصویب مصوبه‌ای نموده که در بند (ب) آن ذکر شده است که پرونده‌های بالاتر از دو هزار مترمربع از سیستم ارجاع نظارت خارج شود. 2 هیات چهار نفره استان آذربایجان شرقی در جلسه مورخ 1400/6/18 اقدام به تصویب مصوبه‌ای نموده که در بند 2 آن ارجاع نظارت انتخابی برای افراد حقیقی و حقوقی در پروژه‌های بالای 3000 مترمربع و خارج از سیستم ارجاع و به صورت انتخابی توسط مالک پروژه انجام گیرد. مصوبات ذکر شده در بندهای 1 و 2 توسط هیات چهار نفره استان، به استناد مبحث دوم مقررات ملی خارج از اختیارات هیات چهار نفره استان می‌باشد. هیات چهار نفره استان فقط اختیار کاهش یا افزایش قیمت‌های تعیین شده خدمات مهندسی ساختمان را حداکثر تا 25 % دارد و در هیچ یک از مقررات و قوانین دیگر به آن هیات اختیار تصویب چنین مصوباتی داده نشده است. در این خصوص ذکر موارد زیر قابل توجه می‌باشد: الف در ماده 24 آیین‌نامه اجرایی ماده 33 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان ذکر گردیده است که ناظر به هنگام صدور پروانه ساختمان، توسط سازمان نظام مهندسی ساختمان استان انتخاب می‌شود: ماده24 ناظر به هنگام صدور پروانه ساختمان، توسط سازمان نظام مهندسی ساختمان استان انتخاب شده و به مالک و مراجع صدور پروانه ساختمان معرفی می‌گردد ناظر نمی‌تواند شاغل در دستگاه صادر‌کننده پروانه ساختمان در منطقه‌ای باشد که ساختمان در آن منطقه احداث می‌شود. ب در بند 2 5 4 مبحث دوم مقررات ملی ساختمان نیز عنوان گردیده است، ناظر به هنگام صدور پروانه ساختمان، توسط سازمان نظام مهندسی ساختمان استان انتخاب به مالک معرفی می‌شود: 4 5 2 ناظر به هنگام صدور پروانه ساختمان، توسط سازمان نظام مهندسی ساختمان استان انتخاب شده و به مالک و مراجع صدور پروانه ساختمان معرفی می‌گردد. ناظر نمی‌تواند شاغل در دستگاه صادر‌کننده پروانه ساختمان در منطقه‌ای باشد که ساختمان در آن منطقه احداث می‌شود. پ دفتر توسعه مهندسی ساختمان طی نامه شماره 430/46160 مورخ 1401/3/28 به اداره کل راه و شهرسازی استان آذربایجان شرقی، ذکر کرده که مصوبات مارالذکر هیات چهارنفره استان آذربایجان شرقی در خصوص ارجاع کار نظارت خارج از سامانه برای ساختمان‌های با زیربنای بیش از 3000 مترمربع غیرقانونی می‌باشد. با توجه به جمیع جهات ذکر شده، مصوبات قسمت (ب) بند 1 مورخ 1399/6/11 و بند 2 مورخ 1400/6/18 هیات چهار نفره استان آذربایجان شرقی مغایرت کامل با ماده 24 آیین‌نامه اجرایی ماده 33 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان و بند 2 5 4 مبحث دوم مقررات ملی ساختمان دارد و خارج از حیطه وظایف هیات چهار نفره می‌باشد. فلذا صدور حکم به ابطال مصوبات ذکر شده و اثر بخشی از تاریخ تصویب را، وفق بند 1 ماده 12 و مادتین 13 و 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مورد استدعاست." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: "بسمه تعالی صورتجلسه هیات چهارنفره استان آذربایجان شرقی تاریخ برگزاری: 1399/6/11 ساعت برگزاری: 10 صبح موضوع دستور کار: پیرو دعوت نامه شماره 130312 مورخ 1399/6/10 دفتر فنی، امور عمرانی و حمل‌ونقل و ترافیک استانداری مصوبات جلسه: 1 مقرر شد سازمان نظام مهندسی ساختمان استان، در مورد توزیع و ارجاع نظارت پرونده به شرح زیر عمل نماید: ......... ب پرونده‌های با متراژ بالاتر از 2000 (دو هزار) مترمربع از سیستم ارجاع نظارت خارج شده و مهندسان ناظری که از سیستم ارجاع نظارت انصراف داده‌اند در چ ه ارچوب ظرفیت و صلاحیتشان می‌توانند نظارت پرونده‌های یاد شده را بر عهده گیرند. ....... معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری آذربایجان شرقی، مدیر کل راه و شهرسازی استان آذربایجان شرقی، شهردار تبریز، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان آذربایجان شرقی" در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل وزارت راه و شهرسازی به موجب لایحه شماره 3841402/90/75 مورخ 1402/9/5 توضیح داده است که: "مطابق بند (ب) بخش 1 مصوبه مورخ 1399/6/11 هیات چهار نفره استان، مقرر شده بود «پرونده‌های با متراژ بالاتر از 2000 (دو هزار) مترمربع از سیستم ارجاع نظارت خارج شده و مهندسان ناظری که از سیستم ارجاع نظارت انصراف داده‌اند در چارچوب ظرفیت و صلاحیتشان می‌توانستند نظارت پرونده‌های یاد شده را بر عهده گیرند.» با توجه به بند 2 نامه شماره 430/88847 مورخ 1399/7/10 دفتر توسعه مهندسی ساختمان وزارت راه و شهرسازی و نامه‌های شماره 29363/90/99 مورخ 1399/7/16 و 34945/90/99 مورخ 1399/8/24 اداره کل راه و شهرسازی استان، بر اساس بررسی‌هایی که به عمل آمده مصوبه فوق در استان اجرایی نشده است. در خصوص بند 2 مصوبه مورخ 1400/6/18 هیات چهار نفره استان، به استحضار می‌رساند مصوبه یاد شده برای کمک به اجرای سیاست‌های کلان کشور در حوزه ساخت مسکن و تحقق موضوع خانه دار شدن آحاد و اقشار فاقد مسکن و در راستای کمک به پروژه‌های نهضت ملی مسکن و طرح‌های حمایتی مسکن، با توجه به شرایط خاص پروژه‌های مذکور و لزوم ارتباط نزدیک طراح و ناظر پروژه در پروژه‌های بزرگ (بالای 3000 مترمربع)، در صورتی که پروژه توسط مهندس حقیقی یا شرکت حقوقی ذیصلاح و دارای صلاحیت طراحی، طراحی شده باشد، به شرط داشتن صلاحیت و ظرفیت و در صورت توافق طراح و مالک پروژه مذکور، نظارت آن پروژه نیز توسط همان طراح تقبل گردد. علی‌ای حال با عنایت به مراتب معروضه و توجها به شرایط معنونه انتظار می‌رود شرایط استفاده از مصوبه فوق صرفا برای پروژه‌های نهضت ملی مسکن ویژه اقشار کم درآمد به قوت خود باقی مانده و تقاضای صدور حکم مبنی بر رد شکایت مشارالیه در مورد این پروژه‌ها را دارد." مدیر کل امور حقوقی و اجراییات شهرداری تبریز به موجب لایحه شماره 14/26848 مورخ 1401/5/24 در پاسخ به شکایت مذکور توضیح داده است که: "ماده 24 آیین‌نامه اجرایی ماده 33 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان که مورد استناد شاکی می‌باشد صرفا به ممنوعیت اشتغال ناظر در دستگاه صادر‌کننده پروانه ساختمان اشاره داشته این در حالی است که برابر ماده 25 آیین‌نامه اجرایی قانون مارالذکر، ناظر نمی‌تواند مجری تمام یا بخشی از ساختمان تحت نظارت خود باشد اما انجام نظارت توسط طراح ساختمان بلامانع است و بند 2 مصوبه هیات 4 نفره استان به مورخ 1400/6/18 که در راستای اصلاح مصوبه بند 1 جلسه هیات 4 نفره مورخ 1399/6/19 به تصویب رسیده و مقرر گردیده در پروژه‌های بالای 3000 مترمربع در صورتی که پروژه توسط مهندس حقیقی یا شرکت حقوقی ذیصلاح و دارای صلاحیت طراحی، طراحی شده باشد به شرط داشتن صلاحیت و ظرفیت و در صورت توافق طراح و مالک پروژه مذکور نظارت آن پروژه توسط همان طراح (به عنوان کار انتخابی نظارت) انجام شود و مهندسان حقیقی یا حقوقی متقاضی استفاده از این شرایط وفق روش کاری که سازمان نظام مهندسی استان تدوین خواهد کرد از سیستم ارجاع کار نظارت خارج خواهند شد. لذا نتیجتا این مصوبه در راستای ماده 25 آیین‌نامه اجرایی ماده 33 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان و کمک به پروژه‌های اقدام ملی مسکن و پروژه‌های مشابه و با توجه به شرایط خاص پروژه‌های مذکور و لزوم ارتباط نزدیک طراح و ناظر پروژه تصویب گردیده و ذی مدخل و ذی سمت در طرح دعوی نیز استانداری و سازمان نظام مهندسی هستند که متولی امر می‌باشند. لذا به لحاظ دفاعیات اعلامی و ایرادات شاکی و ماهیتی رد دعوی و اتخاذ تصمیم مقتضی مورد استدعاست." همچنین مدیر کل دفتر مدیریت عملکرد، بازرسی، امور حقوقی و ارتباطات مردمی استانداری آذربایجان شرقی نیز در پاسخ به شکایت مذکور توضیح داده است که: "به استناد نامه شماره 224194 تاریخ 1402/8/10 مدیر کل محترم دفتر فنی، امور عمرانی و حمل‌ونقل ترافیک استانداری، بند (ب) بخش یک مصوبه تاریخ 1399/6/11 هیات چهارنفره استان آذربایجان شرقی مبنی بر خروج پرونده‌های بالاتر از دو هزار مترمربع از سیستم ارجاع نظارت نظام مهندسی، همچنین بند 2 مصوبه مورخ 1400/6/18 هیات مذکور مبنی بر خروج پرونده‌های بالاتر از 3000 مترمربع با تراضی مالک و مهندس ناظر، مطابق بند 1 مصوبه مورخ 1401/7/26 هیات چهار نفره استان ملغی شده و طی نامه شماره 291721 تاریخ 1401/10/11 به دستگاه‌های ذی ربط (اداره کل راه و شهرسازی، شهرداری و سازمان نظام مهندسی) برای اجرا ابلاغ گردیده است. بنابراین شکایت خواهان «سالبه به انتفاء موضوع» می‌باشد. علیهذا نظر به موارد معنونه، دعوی مطروحه وارد نبوده و رد آن مورد استدعاست." علی رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمائم آن برای طرف دیگر شکایت (سازمان نظام مهندسی ساختمان استان آذربایجان شرقی) تا زمان رسیدگی به پرونده پاسخی واصل نگردیده است. در خصوص آن قسمت از خواسته شاکی مبنی بر ابطال بند 2 مصوبه مورخ 1400/6/18 هیات چهارنفره استان آذربایجان شرقی به جهت اینکه هیات عمومی دیوان عدالت اداری سابقا به موجب رای شماره 140231390000791291 مورخ 1402/3/30 بند 2 مصوبه مذکور را از تاریخ تصویب ابطال کرده است لذا معاون قضایی در امور هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری در اجرای ماده 85 قانون دیوان عدالت اداری طی دادنامه شماره 140231390003269250 مورخ 1402/12/15 قرار رد شکایت صادر کرد. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1403/2/4 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی با عنایت به اینکه هیات عمومی دیوان عدالت اداری قبلا و براساس آراء مختلف خود از جمله رای شماره 140231390000791291 مورخ 1402/3/30 این هیات، مصوبات هیات‌های چهار نفره استانهای مختلف را در موارد مشابه خارج از حدود اختیار آن هیات‌ها تشخیص و ابطال کرده است، لذا قسمت (ب) بند 1 صورتجلسه مورخ 1399/6/11 هیات چهار نفره استان آذربایجان شرقی به دلایل مقرر درآراء مذکور هیات عمومی دیوان عدالت اداری، خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/2/10 ) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری