رای شماره 1231 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال جزء 4 از بند 1 و بندهای 3 و 4 دستورالعمل پذیرش بدون آزمون دوره دکتری دانشگاه شهید بهشتی سال تحصیلی 1399 1398

شماره 9802296 – 29/10/1399 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 9909970905811231مورخ 60 /10 /1399.با موضوع: «ابطال جزء 4 از بند 1 و بندهای 3 و 4 فراخوان مورد اعتراض» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری - مهدی دربین تاریخ دادنامه : 6/10/1399 شماره دادنامه: 1231 شماره پرونده : 9802296 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: خانم نفیسه فتحعلی موضوع شکایت و خواسته: ابطال دستورالعمل پذیرش بدون آزمون دوره دکتری دانشگاه شهید بهشتی سال تحصیلی 1399 1398 گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال دستورالعمل پذیرش بدون آزمون دوره دکتری دانشگاه شهید بهشتی سال تحصیلی 1399 1398 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: " ماده1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب 1396/1/16 که بیان می‌دارد: «دانشگاه‌ها، مراکز و موسسات آموزش عالی و پژوهشی و فرهنگستان‌ها و پارک‌های علم و فناوری که دارای مجوز از شورای گسترش آموزش عالی وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراجع قانونی ذی‌ربط می‌باشند، بدون رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه‌های دولتی به ویژه قانون محاسبات عمومی کشور، قانون مدیریت خدمات کشوری، قانون برگزاری مناقصات و اصلاحات و الحاقات بعدی آن‌ها و فقط در چهارچوب مصوبات و آیین‌نامه‌های مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی و تشکیلاتی مصوب هیات امنا که حسب مورد به تایید وزیران علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و در مورد فرهنگستان‌ها به تایید رئیس جمهور و در مورد دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی و تحقیقاتی وابسته به نیروهای مسلح به‌تایید رئیس ستاد کل نیروهای مسلح می‌رسد، عمل می‌کنند.» پس از ابهامات ایجاد شده در قانون تشکیل هیات‌های امنا دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی، با هدف احصای صلاحیت‌های آنان پیش‌بینی شده است. بر اساس بند (ب) ماده 2 و ماده 10 قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مصوب 1383/5/18، صلاحیت هیات امنای دانشگاه صرفا در محدوده اجرایی مورد شناسایی قرار گرفته و تعیین ضوابط پذیرش دانشجو را در صلاحیت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری قرار گرفته است؛ لذا تعیین ضوابط آموزشی برای پذیرش دانشجو در مقاطع مختلف تحصیلی خارج از حیطه صلاحیت‌های دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی است. با توجه به الزامات فوق‌الذکر، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اطلاعات، ضوابط پذیرش بدون آزمون در مقطع دکتری را بر اساس «آیین‌نامه پذیرش بدون آزمون استعداد درخشان در دوره تحصیلی دکتری به‌شماره 18/67272 1393/4/21 و اصلاحیه آن به شماره 21/23720 1393/12/16»، تعیین نموده است. با عنایت به این آیین‌نامه و عدم تصریح به لزوم تحصیل در دوره روزانه در مقطع تحصیلی کارشناسی و کارشناسی ارشد به عنوان شرط پذیرش بدون آزمون در مقطع دکتری، درج این شرط در دستورالعمل فراخوان پذیرش بدون آزمون دوره دکتری دانشگاه شهید بهشتی مصوب 1398/2/4، خلاف قوانین و مقررات عام کشور و خروج از صلاحیت‌های قانونی نهاد طرف شکایت است. لذا با استناد به ماده 12 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، درخواست ابطال دستورالعمل مورد نظر را دارم." متن مقرره مورد اعتراض به شرح زیر می‌باشد: " 1 برای شرکت در فراخوان پذیرش بدون آزمون دکتری سال 1398 این دانشگاه، داشتن حداقل یکی از شرایط زیر الزامی است: 4 دانشجویان دانشگاه‌های سطح 1 حائز رتبه اول تا سوم مقطع کارشناسی و رتبه اول کارشناسی ارشد 3 متقاضی باید دانش آموخته دوره کارشناسی پیوسته روزانه دانشگاه‌های سطح یک یا دو باشد. 4 متقاضی باید دانش آموخته/دانشجوی نیمسال آخر دوره کارشناسی ارشد روزانه یکی ازدانشگاه‌های سطح یک باشد. بند 6 حداقل معدل کارشناسی ارشد رشته‌های علوم پایه و فنی مهندسی 17 و رشته‌های علوم انسانی و علوم اجتماعی و رفتاری 18 است. (بدون اعمال ضریب همترازی ) " در پاسخ به شکایت مذکور، مشاور و رئیس و مدیر امور حقوقی دانشگاه شهید بهشتی به‌موجب لایحه شماره 340/133/ص 1398/7/13 توضیح داده است که: " ریاست محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری با سلام احتراما؛ بازگشت به ابلاغیه واصله در رابطه با دادخواست خانم نفیسه فتحعلی علیه دانشگاه با موضوع درخواست ابطال دستورالعمل پذیرش بدون آزمون دوره دکتری دانشگاه شهید بهشتی (سال تحصیلی 13981399)، موضوع پرونده شماره 9809980905800573 به کلاسه 9802296) توضیحاتی به شرح ذیل را به استحضار می‌رساند: 1 در خصوص بند یک شرایط اختصاصی دستورالعمل اجرایی، وفق اصلاحیه آیین‌نامه «پذیرش بدون آزمون استعدادهای درخشان در دوره دکتری» به شماره 21/237200 1393/12/16، کسب حداقل 7 امتیاز از بند یک جدول «نحوه محاسبه امتیازات پژوهشی» الزامی است. با این توضیح که، طبق ابلاغیه شماره 2/299574 1396/12/16 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، اختیار تعیین شاخص‌ها و نحوه محاسبه امتیازات جدول شماره یک آیین‌نامه فوق‌الذکر به دانشگاه‌های سطح یک تفویض شده است. لذا طبق دستورالعمل اجرایی پذیرش بدون آزمون دکتری سال 1398 دانشگاه، کسب حداقل 5 امتیاز از بند یک جدول فوق الزامی گردید. در این صورت، داوطلب باید برای کسب امتیاز مذکور حداقل یکی از موارد مندرج در این بخش شامل مقالات علمی پژوهشی (داخلی و خارجی) مرتبط با پایان‌نامه، گواهی ثبت اختراع مورد تایید سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران، برگزیدگی در جشنواره‌های علمی معتبر بین‌المللی و داخلی (خوارزمی، فارابی، رازی و ابن سینا) را داشته باشد. لذا احتساب شرط داشتن حداقل یکی از موارد فوق، مستقیما برخاسته از نص صریح آیین‌نامه فوق‌الذکر و اصلاحیه آن است. 2 در مورد بندهای چهار و پنج شرایط اختصاصی، طبق بند 1 3 اصلاحیه آیین‌نامه «پذیرش بدون آزمون استعدادهای درخشان در دوره دکتری»، تعیین میانگین همتراز شده هر یک از دوره‌های کارشناسی و کارشناسی ارشد منطبق بر دستورالعمل مصوب شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه است. لذا دانشگاه می‌تواند حسب ملاحظات مقرر در راستای جذب برترین استعدادها، میانگین دوره‌های مذکور را تعیین نماید. 3 طبق مفاد ماده 1 آیین‌نامه پذیرش بدون آزمون استعدادهای درخشان در دوره تحصیلی دکتری به شماره 21/67272 1393/4/18 «دانشگاه اختیار دارد... از بین دانش‌آموختگان دوره کارشناسی ارشد داخل کشور و مورد تایید وزارت به صورت مازاد بر ظرفیت با رعایت شرایط زیر، پذیرش کند»، بر این اساس، اختیار پذیرش از بین دانش آموختگان کارشناسی ارشد مشروط بر آن که فارغ‌التحصیل دانشگاه داخل کشور و مورد تایید وزارت علوم باشد، به دانشگاه‌ها واگذار شده است. توضیح آن که دانشگاه‌ها و دوره‌های مشمول پذیرش بدون آزمون دکتری سال 1398 تماما از دانشگاه‌های داخلی مورد تایید می‌باشند. (موضوع بندهای 2 و 3 شرایط اختصاصی.) بنابراین، ملحوظ نمودن هر یک از شرایط مقرر ذیل دستورالعمل اجرایی، قائم به نص صریح آیین‌نامه مصوب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بوده است. موضوع تدوین شرایط خاص توسط دانشگاه با مداقه در جداول ارزشیابی نیز عیان است. به نحوی که طبق جداول ارزشیابی مندرج در اصلاحیه آیین‌نامه صدرالاشاره به شماره 21/237200 1393/12/16، سهم متنابهی از کل امتیاز داوطلب شامل شامل 30 امتیاز مصاحبه (جدول 3)، 11 امتیاز آموزشی (ردیف‌های 6 و 7 جدول 2) و بخشی از امتیاز پژوهشی (جدول 1) در اختیار دانشگاه پذیرنده است. در مورد اخیر، ابلاغیه شماره 2/299574 1396/12/16 وزارت علوم در خصوص تفویض اختیار تعیین شاخص‌ها و امتیازات فعالیت‌های پژوهشی مندرج در جدول ارزشیابی فعالیت‌های پژوهشی به دانشگاه‌های سطح یک از یک سو و ذکر عبارت «تا... امتیاز» در ستون «نحوه ارزیابی» جداول یاد شده از سوی دیگر، حاکی از تایید اعمال نظر دانشگاه پذیرنده در ارزشیابی فعالیت‌های پژوهشی متقاضی است. ملاحظه می‌گردد قوانین ناظر بر پذیرش استعدادهای درخشان، تعیین بخشی از امتیازات داوطلب را بر عهده دانشگاه قرار داده لذا دانشگاه می‌تواند جهت تعیین امتیازاتی که در حوزه اختیارات آن است، ضوابط مدنظر خود را اعمال نماید. بر این اساس، متقاضیانی که حائز شرایط دانشگاه نباشند، قادر به کسب امتیازات فوق‌الذکر نخواهند بود. با عنایت به لزوم کسب حداقل 60 امتیاز از مجموع فعالیت‌های پژوهشی، آموزشی و مصاحبه، عدم کسب امتیازات در اختیار دانشگاه موجب عدم پذیرش قطعی متقاضی می‌گردد. لذا آنچه تحت عنوان ضوابط خاص یاد شده، تخطی از شرایط پذیرش منعکس در قوانین بالادستی نبوده و تماما در چارچوب آیین‌نامه پذیرش بدون آزمون استعدادهای درخشان در دوره تحصیلی دکتری می‌باشد. خاطر نشان می‌سازد طبق ماده یک اصلاحیه آیین‌نامه «پذیرش بدون آزمون استعدادهای درخشان در دوره تحصیلی دکتری»، دانشگاه‌ها در جذب دانشجو از طریق این آیین‌نامه مخیر بوده و ضوابط حداقلی متنازع فیه محمول بر کیفیت اعمال اختیار یاد شده است. از این رو، تعیین ضوابط یاد شده در مصادیق، خروج از حدود اختیارات نمی‌باشد. لذا با توجه به توضیحات ارائه شده و با عنایت به اینکه کلیه اقدامات و مصوبات دانشگاه در حیطه اختیارات قانونی و مطابق با ضوابط و مقررات موجود صورت گرفته و به تصویب رسیده است، صدور دستور مقتضی مبنی بر رد درخواست مطروحه از سوی شاکی از آن مرجع محترم مورد استدعا است. " هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1399/10/6 با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی الف: اولا به موجب جزء 4 صرفا دانشجویان دانشگاه‌های سطح 1 به موجب بندهای 3 و 5 صرفا دانش آموختگان دوره کارشناسی پیوسته روزانه دانشگاه‌های سطح یک یا دو و به موجب بند 4 صرفا دانش آموختگان یا دانشجویان دوره کارشناسی ارشد روزانه دانشگاه‌های سطح یک واجد شرایط شرکت در فراخوان می‌باشند و دیگر دانشجویان یا دانش آموختگان حق شرکت در فراخوان را ندارند. ثانیا به موجب ماده 1 آین نامه پذیرش بدون آزمون استعدادهای درخشان در دوره تحصیلی دکتری مصوب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، محدودیتی از حیث سطح دانشگاه، روزانه یا شبانه بودن دوره تحصیل تعریف نشده است. ثالثا دانشگاه برای اعمال محدودیت‌های مذکور فاقد اختیار قانونی بوده است. با توجه به مراتب مذکور جزء 4 از بند 1 و بند‌های 3 و 4 فراخوان مورد اعتراض خارج از حدود اختیار و مغایر بند 9 اصل 3 قانون اساسی است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. ب: نظر به اینکه به موجب بند 1 3 اصلاحیه آیین‌نامه مذکور، میانگین همتراز شده در هر یک از دوره‌های مربوط طبق دستورالعمل مصوب شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه می‌باشد لذا افزایش سقف معدل در دوره کارشناسی ارشد در علوم انسانی از اختیارات دانشگاه است و ابطال نشد. هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مرتضی علی اشراقی