رای شماره 1195 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال مصوبه شورای اقتصاد راجع به طرح توسعه فاز (11) میدان پارس جنوبی به روش بیع متقابل با استفاده از روش ترک تشریفات مناقصه (موضوع تصویب نامه شماره 201022/ 45796 مورخ 8/9/1389

شماره ه / 555 / 91 1395/11/27 بسمه تعالی جناب آقای جاسبی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران با سلام یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 1195 مورخ 1395/11/12 با موضوع : « ابطال مصوبه شماره 201022 / 45796 1389/9/8شورای اقتصاد از تاریخ تصویب » جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و سرپرست هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری مهدی دربین تاریخ دادنامه : 1395/11/12 شماره دادنامه : 1195 کلاسه پرونده : 555 / 91 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : دیوان محاسبات کشور موضوع شکایت و خواسته : ابطال مصوبه شماره 201022 / 45796 1389/9/8 شورای اقتصاد از تاریخ تصویب گردش کار : معاون حقوقی مجلس و تفریغ بودجه دیوان محاسبات کشور به موجب شکایتنامه شماره 20000 / 303 1391/4/3، ابطال مصوبه شماره 201022 / 45796 1389/9/8 شورای اقتصاد را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که : « ریاست محترم دیوان عدالت اداری سلام علیکم احتراما به استحضار می‌رساند، شورای اقتصاد طی مصوبه شماره 201022 / 45796 1389/9/8 نسبت به تجویز طرح توسعه فاز ( 11 ) پارس جنوبی به روش بیع متقابل استفاده از ترک تشریفات مناقصه نموده که مصوبه مذکور به شرح قوانین و مقررت ذیل مغایر قانون می‌باشد : 1 با توجه به اینکه طبق بند ( و ) ماده 27 قانون برگزاری مناقصات ، در اجرای بند « ه » این ماده در صورتی که مبلغ معامله بیش از دویست برابر نصاب معاملات کوچک باشد انجام معامله پس از تصویب هیاتهای سه نفری موضوع این ماده تا پایان برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران منوط به تایید شورای اقتصاد و پس از آن منوط به تایید هیاتی مرکب از رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ( دبیرهیات ) ، وزیر امور اقتصادی و دارائی و بالاترین مقام مذکور در بند « ه » خواهد بود . که مصوبه شورای اقتصاد از جهت عدم رعایت مقررات فوق مورد اشکال می‌باشد . 2 طبق بند ( الف ) ماده 14 قانون برنامه چهارم توسعه دولت موظف است طرحهای بیع متقابل دستگاههای موضوع ماده 160 این قانون و همچنین موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی و بانکها را در لوایح بودجه سالیانه پیش‌بینی و به مجلس شورای اسلامی تقدیم نماید که مصوبه شورای اقتصاد از جهت عدم لحاظ مقررات مذکور مورد ایراد می‌باشد . 3 به موجب جزء 3 بند ( ب ) ماده 14 قانون برنامه چهارم توسعه، انعقاد قرارداد مشروط به منوط کردن بازپرداخت اصل سرمایه، حق‌الزحمه و یا سود، ریسک و هزینه‌های تامین منابع مالی و سایر هزینه‌های جنبی ایجاد شده جهت اجرای طرح از طریق تخصیص بخشی از محصولات میدان و یا عواید آن بر پایه قیمت روز فروش محصول می‌باشد که مصوبه شورای اقتصاد از جهت تعیین قیمت فروش محصول ( پنجاه دلار ) مغایر قانون می‌باشد . بنا به مراتب در اجرای مواد 19 و 20 قانون دیوان عدالت اداری ابطال مصوبه صدرالاشاره از زمان تصویب مورد استدعی است . متن مصوبه مورد اعتراض به قرار زیر است : « بسمه تعالی شورای اقتصاد در جلسه مورخ 1389/9/8 کمیسیون اقتصاد به استناد ماده 14 قانون برنامه چهارم توسعه و با رعایت قانون حداکثر استفاده از توان فنی و مهندسی تولیدی و صنعتی اجرایی کشور در اجرای پروژه‌ها و ایجاد تسهیلات به منظور صدور خدمات مصوب 1375 و با رعایت قوانین و مقررات مربوط تصویب نمود : طرح توسعه فاز 11 پارس جنوبی به روش بیع متقابل با استفاده از ترک تشریفات مناقصه به شرح زیر مجاز است : 1 تولید روزانه دو میلیارد فوت مکعب گاز طبیعی و هشتاد هزار بشکه میعانات گازی . 2 ساخت و نصب دو سکوی مستقل، حفاری بیست و چهار حلقه چاه احداث دو رشته خط لوله سی و دو اینچی و دو خط لوله چهار و نیم اینچی و احداث پالایشگاه گازی جهت جداسازی گاز از میعانات گازی و تثبیت میعانات تولیدی 3 تامین مالی سرمایه‌گذاری به میزان نه میلیارد و چهارصد و چهارده میلیون ( 9 / 414 / 000 / 000 ) دلار شامل هزینه‌های سرمایه‌ای تا سقف چهارمیلیارد و هفتصد میلیون ( 4 / 700 / 000 / 000 ) دلار و هزینه‌های غیرسرمایه‌ای چهارصد و هفتاد میلیون ( 470 / 000 / 000 ) دلار هزینه‌های مربوط به حق‌الزحمه و ریسک پیمانکار دو میلیارد و ششصد و نود و هشت میلیون ( 2 / 698 / 000 / 000 ) دلار و هزینه‌های سود تسهیلات دریافتی به میزان یک میلیارد و پانصد و چهل و شش میلیون ( 1 / 546 / 000 / 000 ) دلار و براساس نرخ 0 / 75 % + 5 / 75 % libor ) به شرح جدول پیوست که تایید شده به مهر دفتر هیات دولت می‌باشد پیش‌بینی گردیده است . نرخ بازگشت سرمایه بین ( 14 / 98 %) و ( 15 / 5 %) براساس قیمت صادرات گاز طبیعی در قیمت نفت خام پنجاه دلار در هر بشکه برآورد گردیده است در تاسیسات سطح الارضی هیچ‌گونه تاسیسات شیرین‌سازی و استحصال گاز مایع و اتان در نظر گرفته نشده و قرار است گاز ترش در این پالایشگاه تولید شود . 4 زمان اجرای طرح به مدت پنجاه و دو ماه ( شروع اولین بهره‌برداری از طرح پس از چهل و چهار ماه از تاریخ شروع اجرای طرح ) 5 اخذ تاییدیه سازمان حفاظت محیط زیست 6 ارایه گزارش پیشرفت طرح در مقاطع شش ماهه به معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور توسط شرکت ملی نفت ایران جدول زمانبندی دریافت و بازپرداخت تسهیلات فاز11 پارس جنوبی زمانبندی دریافت تسهیلات واحد : میلیون دلار جدول بازپرداخت تسهیلات به روش بیع متقابل نرخ بازده پیمانکار : 14 / 98 درصد نرخ بهره : 5 / 75 ( لیبر بعلاوه 75 % درصد ) در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست معاونت حقوقی دولت به موجب لایحه شماره 29969 / 104254 1395/8/29 اعلام کرده است که : « جناب آقای دربین مدیرکل محترم هیات عمومی دیوان و سرپرست هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری با سلام و احترام در خصوص دادخواست موضوع پرونده شماره 555 / 91 مربوط به تقاضای ابطال مصوبه شورای اقتصاد راجع به طرح توسعه فاز 11 میدان پارس جنوبی به روش بیع متقابل با استفاده از روش ترک تشریفات مناقصه ( موضوع تصویبنامه شماره 201022 / 45796 1389/9/8 ) ضمن تقدیم نامه شماره 387528 1395/8/19 وزارت نفت و ضمائم آن براساس نکات مندرج در نامه یاد شده اتخاذ تصمیم شایسته مورد تقاضا است .» در نامه شماره 387528 1395/8/19 وزارت نفت نامه شماره 356477 1395/8/4 مدیر امور حقوقی وزارت نفت فرستاده شده است که متن آن به قرار زیر است : « در خصوص طرح شکایت دیوان محاسبات کشور در دیوان عدالت اداری جهت ابطال مصوبه شورای اقتصاد در طرح توسعه فاز 11 میدان گازی پارس جنوبی، گرچه پاسخ‌گویی به شکایت مذکور علی القاعده در صلاحیت و حیطه وظایف دبیرخانه شورای محترم اقتصاد می‌باشد لیکن، با توجه به سوابق موجود در پرونده‌های این امور موارد زیر را به استحضار می‌رساند : 1 در رابطه با بند یک نامه شماره 20000 / 303 مورخ 1391/4/3 دیوان محاسبات کشور در خصوص ایراد به مصوبه شورای اقتصاد در طرح توسعه فاز 11 به دلیل عدم‌رعایت بند و ماده 28 قانون برگزاری مناقصات خاطر نشان می‌نماید که شورای اقتصاد با توجه به اختیارات قانونی خود و لزوم رعایت قوانین موجود منجمله ماده 87 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت، ضمن تعیین اصول و چارچوب اجرای طرح، نحوه انتخاب پیمانکار را نیز مشخص نموده است . بدیهی است ذکر عبارت « با استفاده از ترک تشریفات مناقصه » در مصوبه شورای اقتصاد، نافی رعایت قوانین و مقررات موجود برای واگذاری کار به صورت ترک تشریفات مناقصه نبوده و از این لحاظ مصوبه شورا دارای اشکال نمی‌باشد . 2 در خصوص ایراد بند دوم نامه صدرالاشاره دیوان محاسبات راجع به عدم رعایت مقررات بند ( الف ) ماده 14 قانون برنامه چهارم توسعه مبنی بر ضرورت پیش‌بینی طرح‌های بیع متقابل در لوایح بودجه سالیانه، بایستی اضافه نماید . گرچه در این بند از ماده 14 قانون برنامه چهارم توسعه، دولت موظف شده است طرح‌های بیع متقابل را در لوایح بودجه سالیانه پیش‌بینی نماید لیکن با توجه به تعریف « بودجه عمومی دولت » در بند 5 ماده 1 قانون برنامه و بودجه مصوب سال 1351 که به موجب آن منابع مالی لازم برای اجرای برنامه‌های سالانه پیش‌بینی می‌شود و با عنایت به پیش‌بینی روش جدید در روابط مالی شرکت ملی نفت ایران و دولت در قانون بودجه سال 1384 کل کشور و قوانین بودجه سال‌های بعد و تجویز باز پرداخت تعهدات سرمایه‌ای شرکت ملی نفت ایران از جمله طرح‌های بیع متقابل از محل منابع داخلی شرکت ملی نفت ایران، به نظر می‌رسد با پیش‌بینی طرح‌های بیع متقابل به صورت مشخص در برنامه‌ها و بودجه‌های شرکت ملی نفت ایران به طریق اولی در قوانین بودجه سالیانه کل کشور نیز مورد اشاره قرار گرفته است . 3 در رابطه با بند سوم نامه دیوان محاسبات و پیش‌بینی قیمت فروش نفت خام به میزان 50 دلار در هر بشکه باید به این نکته توجه نمود که ارقام هزینه‌ها و قیمت هر بشکه نفت خام در مصوبه مذکور به صورت برآورد و پیش‌بینی بوده و صرفا شاخصی جهت انجام محاسبات مالی و اقتصادی پروژه است، مضافا اینکه در قرارداد طرح مورد نظر اساسا به قیمت محصول ( گاز طبیعی ) اشاره نشده و ارزش محصول میدان براساس قیمت روز بازار محاسبه می‌گردد . در خاتمه اضافه می‌نماید قرارداد طرح مذکور موضوع مصوبه فوق‌الذکر شورای اقتصاد در سال 1391 ( 2012 ) با توافق طرفین اقاله شده است . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1395/11/12 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی نظر به اینکه به موجب بند ( و ) ماده 28 قانون برگزاری مناقصات مصوب 1383/11/3 مقرر شده است در اجرای بند « ه » این ماده در صورتی که مبلغ معامله بیش از 200 برابر نصاب معاملات کوچک باشد تا پایان برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران منوط به تایید شورای اقتصاد و پس از آن منوط به تایید هیاتی مرکب از رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، وزیر امور اقتصادی و دارایی و بالاترین مقام مذکور در بند « ه » ماده 28 خواهد بود، بنابراین تا پایان حاکمیت برنامه سوم توسعه، شورای اقتصاد صلاحیت تایید این قبیل معاملات را داشته است . از آنجا که مصوبه شورای اقتصاد ناظر بر تجویز توسعه فاز 11 میدان گاز پارس جنوبی به روش بیع متقابل در سال 1389 و در حاکمیت قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1383 تصویب شده است، به دلالت حکم بند ه ماده 28 قانون برگزاری مناقصات، این شورا صلاحیت تصویب این مصوبه را نداشته است و چون در بند الف ماده 14 قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران دولت موظف شده است طرح‌های بیع متقابل دستگاههای موضوع ماده 160 این قانون و همچنین موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی و بانکها را در لوایح بودجه سالیانه پیش‌بینی و به مجلس شورای اسلامی تقدیم کند و شورای اقتصاد در حاکمیت این قانون بدون توجه به حکم مقرر در این بند از ماده قانونی مصوبه مورد اعتراض را صادر کرده است، این مصوبه به دلایل مذکور خارج از صلاحیت شورای اقتصاد تصویب شده و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمدکاظم بهرامی