رای شماره 1505 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع عدم احتساب ایام مرخصی زایمان به عنوان جزئی از طول دوره تعهد خدمت دستیاران تخصصی پزشکی

شماره 9802996 – 22/8/1398 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس محترم هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران با سلام یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 9809970905811505 مورخ 30/7/1398 با موضوع « عدم احتساب ایام مرخصی زایمان به عنوان جزئی از طول دوره تعهد خدمت دستیاران تخصصی پزشکی » جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیر کل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری – مهدی دربین تاریخ دادنامه : 1398/7/30 شماره دادنامه : 1505 شماره پرونده : 2996 / 98 مرجع رسیدگی : هیات‌عمومی دیوان عدالت اداری . اعلام‌کننده تعارض : آقای محمدرضا پورقربانی ( قاضی دیوان عدالت اداری ) موضوع تعارض آراء : احتساب مرخصی زایمان به عنوان بخشی از تعهدات دوره تخصصی پزشکی گردش کار : آقای محمدرضا پورقربانی ( قاضی دیوان عدالت اداری ) به موجب لایحه‌ای اعلام کرده است که در رابطه با احتساب 9 ماه مرخصی زایمان به عنوان بخشی از تعهدات دوره تخصصی دستیاران تخصصی، آراء متهافتی از شعبه 28 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری صادر شده است . نامبرده رفع تعارض در آراء و صدور رای وحدت رویه را خواستار شده است . گردش کار پرونده‌ها و مشروح آراء به قرار زیر است : الف : شعبه 27 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده‌های شماره 9609980900300586 و 9609980900300585 با موضوع دادخواست خانم‌ها فروغ رزمجوی و اکرم‌السادات فریدنی به طرفیت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و به‌خواسته احتساب 9 ماه مرخصی زایمان به عنوان بخشی از تعهدات دوره تخصصی ( دوره ضریب کا ) به موجب دادنامه‌های شماره 1911 و 1908 1396/6/19 به شرح زیر به‌صدور رای مبادرت کرده است : نظر به اینکه به موجب بندهای « الف » و « ب » و « پ » ماده 1 قانون استخدام کشوری مصوب 1345 با اصلاحات بعدی کسانی که به موجب حکم رسمی مکلف به‌اشتغال در دستگاه‌های دولتی می‌گردند مستخدم دولت تلقی می‌شوند و به موجب ماده 151 همان قانون خدمت تمام وقت در حکم کارگزینی پیوست، نامبرده مشغول خدمت تمام وقت در دستگاه دولتی می‌باشد هر چند که دوره تعهدات ضریب کا خود را سپری می‌کند لیکن مستخدم دولت تلقی می‌شود و از کلیه مزایای آن از جمله سنوات بازنشستگی برخوردار می‌شود و هر ماه کسورات [ کسور ] بازنشستگی نیز از حقوق وی کسر و به حساب صندوق بیمه‌ای مربوط واریز می‌شود، لذا از آنجایی که به موجب تبصره 2 قانون اصلاح قانون تنظیم جمعیت خانواده مصوب 1392/3/20 و رای ایجاد رویه شماره 64 1394/1/31 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، مرخصی زایمان مادران شاغل به 9 ماه افزایش یافته است و به تبع آن دولت مکلف به پرداخت حقوق ایام 9 ماهه مرخصی زایمان گردیده است به طریق اولی ایام مذکور جزو سنوات خدمت و بخشی از تعهدات خدمت محاسبه و منظور خواهد شد کما اینکه بخشنامه شماره 100 / 404 1394/5/17 وزیر بهداشت که مدت 6 ماه از مرخصی زایمان را به عنوان خدمت دوره تعهد قابل محاسبه دانسته است موید این موضوع است . از طرف دیگر رای شماره 135 1390/3/30 هیات عمومی دیوان عدالت اداری که مورد استناد خوانده قرار گرفته ناظر به‌احتساب مرخصی استعلاجی جزو زمان انجام تعهدات آن‌ها می‌باشد و ارتباطی به موضوع شکایت ندارد و نمی‌توان از وحدت ملاک آن استفاده کرد . براساس قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری قضات به غیراز آراء وحدت رویه و ایجاد رویه تکلیفی به تبعیت از آراء هیات عمومی که ناظر به ابطال یا عدم ابطال مصوبات و بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌ها می‌باشد ندارند . علی‌ای حال بنا به جهات فوق‌الاشعار شکایت شاکی را وارد تشخیص و مستندا به مواد 10 ، 11 ، 65 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به ورود شکایت صادر و اعلام می‌نماید . رای صادره ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل اعتراض در محاکم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می‌باشد . در اثر تجدیدنظر خواهی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی از رای مذکور، شعبه 28 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 3704 1396/10/5 ، رای تجدیدنظر خواسته شماره 1911 1396/6/19 را عینا تایید می‌کند ولی در مقام رسیدگی به تجدیدنظر خواهی از رای شماره 1908 1396/6/19 ، طی دادنامه شماره 3749 1397/10/23 و با استدلال زیر، رای تجدیدنظر خواسته را نقض می‌کند و رای به رد شکایت شاکی بدوی صادر می‌کند . متن رای شعبه 28 تجدیدنظر به قرار زیر است . نظر به اینکه پزشکان تخصصی تعهد [ متعهد ] خدمت، در اجرای مفاد تعهدنامه محضری [ که ] در ابتدای تحصیل می‌سپارند در واحدهای درمانی یا آموزش وزارت بهداشت ارائه خدمت می‌نمایند و مستخدم آن وزارتخانه مطابق با قانون استخدام کشوری یا آیین‌نامه استخدامی دانشگاهی نمی‌باشند و صرفا حقوق و مزایای آن [ آنان ] بر اساس مقررات اخیرالذکر محاسبه و پرداخت می‌شود، هیات عمومی دیوان عدالت اداری هم بر همین اساس طی رای شماره 135 1390/3/30 آنان را مستحق بهره‌مندی از مرخصی استعلاجی ندانسته است و با این اوصاف شمول مقررات راجع به مرخصی زایمان نسبت به‌آنان محل ایراد است [ ، ] لذا با توجه به مراتب و به تجویز ماده 71 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری ضمن نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته رای به رد شکایت شاکی صادر و اعلام می‌گردد . این رای قطعی است . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1398/7/30 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی الف : تعارض در آراء محرز است . ب : حکم مقرر در ماده 11 قانون مربوط به خدمت پزشکان و پیراپزشکان مبنی بر اینکه « مشمولان این قانون از لحاظ حقوق و مزایا و امور رفاهی ( مرخصی‌های استحقاقی، استعلاجی، بدون حقوق، پاداش، کمک‌های غیرنقدی و بیمه عمر و درمان و حادثه و سایر مزایا ) تابع قوانین و مقررات استخدام کشوری و قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت می‌باشند ....» نافی برخورداری مشمولان قانون از مرخصی زایمان نیست . اما مدت مرخصی زایمان استفاده شده قابل احتساب به عنوان مدت دوره تعهد خدمت نیست زیرا اولا : بر اساس مواد 8 و 7 قانون تامین وسایل و امکانات تحصیل اطفال و جوانان ایرانی مصوب سال 1353 و ماده واحده قانون تخصیص سهمیه برای زنان در پذیرش دستیاری رشته‌های تخصصی پزشکی مصوب سال 1372 و ماده 14 قانون مربوط به خدمات پزشکان و پیراپزشکان مصوب سال 1375 و قانون برقراری عدالت آموزش در پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی و تخصصی مصوب سال 1389 ، فارغ‌التحصیلان موضوع قوانین یاد شده اعم از مجرد یا متاهل موظفند پس از اتمام دوره، مدتی را که حسب مورد یک، دو یا سه برابر مدت تحصیل است تعهد خدمتی خود را ایفاء کنند و مادامی که تعهدات خود را به‌طور کامل انجام ندهند مجاز نیستند به‌طور آزاد در امور پزشکی مداخله کنند و تعهد اخذ شده از آنان قابل خرید و جابه جایی نیست . ثانیا : برخورداری از مرخصی زایمان و احتساب آن به عنوان سابقه خدمت با انجام تعهد به خدمت در مناطق تعیین شده به میزانی که متعهد مکلف به انجام آن است مزاحمتی ندارد و مکلف موظف به اتیان همه اطراف تکلیف است . الّا در جایی که عمل به همه آن‌ها میسور نباشد و چون هدف قانون‌گذار به شرح مواد قانونی پیش گفته انجام وظیفه پزشکی در مناطق مورد نیاز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به عنوان مابه ازاء برخورداری از منابع دولتی در تحصیل علم است، بنابراین اشخاص موضوع قانون ولو از مرخصی زایمان برخوردار شده باشند مکلف به انجام تعهد خدمت به میزان تعهد سپرده شده هستند تا نظر مقنن و نیاز کشور به پزشک متخصص در مناطق مورد نیاز تامین شود . ثالثا : مفاد رای شماره 135 1390/3/3 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مبنی بر عدم احتساب ایام مرخصی استعلاجی به عنوان جزئی از طول دوره تعهد خدمت موید استدلالهای پیش گفته است . بنابر مراتب رای شعبه 28 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 3749 1397/10/23 که رای شماره 1908 1396/6/19 شعبه 27 بدوی دیوان عدالت اداری را نقض کرده و رای به رد شکایت بدوی صادر کرده است صحیح و موافق مقررات است . این رای به استناد بند 2 ماده 12 و ماده 89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم‌الاتباع است . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمدکاظم بهرامی