رای شماره 818563 هیات عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص اعلام تعارض در آرای شعب دیوان عدالت اداری (موضوع تصویب نامه شماره 29920 ت461 ه مورخ 1371/10/9 هیات وزیران)

شماره 0203034– 1404/04/23 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140431390000818563 مورخ 1404/04/10 مبنی بر: اعلام تعارض آراء شعبی از دیوان عدالت اداری که از کلمه "مجرد" در تبصره 1 ماده 2 آیین‌نامه فوق العاده اشتغال خارج از کشور موضوع تصویب نامه 29920 ت 461 ه مورخ 1371/10/09 هیات وزیران ) تعبیر به معنای "فاقد همراه" نموده‌اند صحیح و منطبق با موازین قانونی است جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری – یداله اسمعیلی فرد شماره دادنامه: 140431390000818563 تاریخ دادنامه: 1404/4/10 شماره پرونده: 0203034 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری موضوع: اعلام تعارض در آرای شعب دیوان عدالت اداری اعلام‌کننده تعارض: خانم نرگس الماسی گردش کار: در رابطه با موضوع الزام به پرداخت فوق العاده اشتغال خارج از کشور، شعب دیوان عدالت اداری آرای متعارض صادر کرده‌اند. بدین نحو که شاکیان در خصوص موضوع کسر 25 درصد از فوق العاده اشتغال خارج از کشور کارمندان «فاقد همراه» و الزام به استرداد آن، خواستار صدور رای وحدت رویه شده‌اند. بعضی از شعب دیوان عدالت اداری با استدلال این که بر اساس شیوه نامه سال 1391-1390 در صورت پذیرش نهایی زوج فرهنگی، زوج به عنوان قبول اصلی تلقّی و زوجه به عنوان نیرویی به تبعیّت از همسر با دریافت حقوق و مزایای واریزی در ایران در مدارس جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور اشتغال به کار خواهند داشت، حکم به رد شکایت صادر نموده‌اند و برخی دیگر از شعب دیوان عدالت اداری با این استدلال که واژه مجرّد مفهوم و تعریف خاصّ خود را دارد و به نظر در تبصره یک ماده 2 آیین‌نامه فوق العاده اشتغال خارج از کشور نیز در معنای حقیقی خود به کار رفته نه مجازی و تفسیر آن به نداشتن همراه و بر همان اساس کسر 25 درصد فوق العاده موجّه نمی‌باشد و با استناد به اصل حق مکتسب، حکم به ورود شکایت صادر نموده‌اند. مفاد آرای موضوع تعارض به قرار زیر است: الف: شعبه 35 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست خانم نرگس الماسی به خواسته اعتراض به حکم کارگزینی مبنی بر کسر 25% از حقوق ارزی به موجب دادنامه شماره 9909970900200085 مورخ 1399/1/16 به شرح زیر به رد شکایت رای صادر کرده است: " با امعان نظر به بند 5 صفحه 154 شیوه نامه سال 1391-1390 آزمون مربوطه که شاکی در آن شرکت کرده مبیّن آن است که در صورت پذیرش نهایی زوج فرهنگی زوج به عنوان قبول اصلی تلقّی و زوجه به عنوان نیروی به تبعیّت از همسر با دریافت حقوق و مزایای واریز در ایران در مدارس جمهوری اسلامی ایران در خارج کشور اشتغال به کار خواهند داشت. فلذا نظر به شیوه نامه مذکور و توجها به تبصره 1 ماده 2 آیین‌نامه فوق العاده اشتغال خارج از کشور مصوبه 29920/461 مورخ 1371/10/9 هیات وزیران و اصلاحات بعدی آن فلذا تخلّفی از قوانین ملحوظ نبوده بنابراین شکایت شاکی را غیر وارد تشخیص و مستندا به مواد 10 و 11 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به رد شکایت شاکی صادر و اعلام می‌نماید. رای صادره به استناد ماده 65 قانون مذکور ظرف مهلت 20 روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در محاکم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می‌باشد." رای مذکور به موجب دادنامه شماره 9909970960001394 مورخ 1399/5/28 صادره از شعبه 30 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری با این استدلال که دادنامه مورد اعتراض منطبق با موازین قانونی اصدار یافته و از جهت رعایت اصول و قواعد دادرسی نیز عاری از اشکال و ایراد می‌باشد، مورد تایید قرار گرفت. ب: از سوی دیگر شعبه 27 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست خانم افسانه بهشتی زاده به خواسته الزام خوانده (مرکز امور بین‌المللی و مدارس خارج از کشور و وزارت آموزش و پرورش) به پرداخت 25 درصد فوق العاده کسر شده به موجب دادنامه شماره 9909970900301057 مورخ 1399/4/21 به شرح زیر به ورود شکایت رای صادر کرده است: " نظر به این که خوانده به استناد تبصره یک ماده 2 آیین‌نامه فوق العاده اشتغال خارج از کشور با تکیه بر اصلاح [اصطلاح] مجرّد بودن مامور مبادرت به کسر و حذف 25 درصد از فوق العاده اشتغال خارج از کشور شاکی نموده و در واقع به لحاظ فاقد همراه بودن او، نامبرده را مجرّد تلقّی و کسر نموده حال آن که واژه مجرّد مفهوم و تعریف خاصّ خود را دارد و به نظر در تبصره یک ماده دو مرقوم نیز در معنای حقیقی خود بکار رفته نه مجازی و تفسیر خوانده از مجرّد به نداشتن همراه و بر همان اساس کسر 25 درصد فوق العاده و حقّ نامبرده موجّه نمی‌نماید، بنابراین شکایت شاکی را به نظر وارد تشخیص و مستندا به مواد 10 و 11 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به ورود آن صادر و اعلام می‌نماید. رای صادر شده، ظرف مهلت 20 روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر خواهی در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می‌باشد." رای مذکور به لحاظ عدم تجدیدنظر خواهی در مهلت مقرّر قطعیّت یافت. با احراز تعارض آراء توسط رییس دیوان عدالت اداری، پرونده در دستورکار جلسه هیات عمومی قرار گرفت. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/4/10 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی الف. تعارض محرز است. ب. اصطلاح «مجرّد» در تبصره 1 ماده 2 آیین‌نامه فوق العاده اشتغال خارج از کشور (موضوع تصویب نامه شماره 29920ت461 ه مورخ 1371/10/9 هیات وزیران) به معنای «فاقد همراه» بوده و مشخص است که هزینه‌های فرد فاقد همراه کمتر است و در همین تبصره، از فوق العاده اشتغال خارج از کشور مامورانی نیز که از خانه‌های سازمانی استفاده می‌نمایند به لحاظ کاهش هزینه‌ها 25% کاسته شده است و در لایحه معاونت حقوقی ریاست جمهوری نیز اعلام گردیده که با توجه به ماهیت فوق العاده اشتغال خارج از کشور که با هدف تامین بخشی از نیازهای سکونت فرد در خارج از کشور پرداخت می‌شود، مقصود دولت از به کار بردن واژه «مجرّد» در تبصره 1 ماده 2 آیین‌نامه یادشده سکونت کارمند به تنهایی و فاقد همراه در خارج از کشور بوده و لفظ «مجرّد» در این ماده در مقابل لفظ «متاهّل» به کار نرفته است و دلالتی بر «عدم تاهّل» ندارد. لذا با توجه به مراتب فوق، آراء شعبی که از کلمه «مجرّد» در تبصره 1 ماده 2 آیین‌نامه فوق العاده اشتغال خارج از کشور (موضوع تصویب نامه شماره 29920ت461 ه مورخ 1371/10/9 هیات وزیران) تعبیر به معنای «فاقد همراه» نموده‌اند، صحیح و منطبق با موازین قانونی است. این رای براساس ماده 89 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوّب 1402/2/10 برای شعب دیوان و مراجع اداری و همچنین برای هیات‌های تخصّصی و هیات عمومی در مورد رسیدگی به ابطال مصوبات موضوع بند 1 ماده 12 این قانون در ارتباط با آن موضوع لازم الاتباع است./ رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری - احمدرضا عابدی