رای شماره2429 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند 12 - 14 از فصل 14 (خاتمه خدمت ومزایای آن) ازمجموعه مقررات اداری و استخدامی کارمندان وزارت نفت سال1395 که متضمن تعیین هدیه بازنشستگی برای کارمندان این وزارتخانه است،

شماره0004075 - 3/11/1401 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140109970905812429 مورخ 29/9/1401 با موضوع: «بند 1214 از فصل 14 (خاتمه خدمت و مزایای آن) از مجموعه مقررات اداری و استخدامی کارمندان وزارت نفت مصوب سال 1395 که متضمن تعیین هدیه بازنشستگی برای کارمندان این وزارتخانه است، ابطال شد.» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یدالله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1401/9/29 شماره دادنامه: 2429 شماره پرونده: 0004075 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای یعقوب محمدی موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 12 14 از فصل 14 (خاتمه خدمت و مزایای آن) مجموعه مقررات اداری و استخدامی کارمندان وزارت نفت مصوب سال 1395 گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند 12 14 از فصل 14 (خاتمه خدمت و مزایای آن) مجموعه مقررات اداری و استخدامی کارمندان وزارت نفت مصوب سال 1395 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به‌طور خلاصه اعلام کرده است که: "متن مقرره مورد شکایت در خصوص اعطای هدیه به کارمندان بازنشسته صنعت نفت مغایر قوانین به شرح ذیل می‌باشد: 1 تساوی عموم در برابر قوانین و رفع تبعیضات ناروا در بندهای 9 و 14 اصل سوم و اصل نوزدهم قانون اساسی مورد تاکید قانون‌گذار جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته است. 2 اصل پنجاه و دوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تصریح می‌دارد: «بودجه سالانه کل کشور به ترتیبی که در قانون مقرر می‌شود از طرف دولت تهیه و برای رسیدگی و تصویب به مجلس شورای اسلامی تسلیم می‌گردد. هر گونه تغییر در ارقام بودجه نیز تابع مراتب مقرر در قانون خواهد بود.» 3 اصل پنجاه و سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مقرر می‌نماید: «کلیه دریافت‌های دولت در حسابهای خزانه‌داری کل متمرکز می‌شود و همه پرداخت‌ها در حدود اعتبارات مصوب به موجب قانون انجام می‌گیرد.» 4 ماده 60 قانون الحاق برخی مواد به مقررات مالی دولت (2) مصوب 1393 مقرر می‌نماید: «متن زیر به عنوان یک تبصره به ماده (71 مکرر) قانون محاسبات عمومی کشور الحاق می‌شود: تبصره دریافت و پرداخت هرگونه وجهی تحت هر عنوان توسط دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری و ماده 5 قانون محاسبات عمومی باید در چهارچوب قوانین موضوعه کشور باشد و هرگونه دریافت و پرداخت برخلاف مفاد این ماده در حکم تصرف غیرقانونی در اموال دولتی است. کلیه مسئولان و مقامات ذی ربط، مدیران، ذی حسابان و مدیران مالی حسب مورد مسئول اجرای این حکم می‌باشند.» مقررات خاص یک وزارتخانه، نصوص کیفری را متوقف نمی‌کند و تصویب چنین مصوبات فسادزا و تبعیض‌آمیز به استناد مقررات ماده 60 قانون الحاق برخی مواد به مقررات مالی دولت (2) مصوب 1393 جرم تلقی می‌گردد. لذا قسمت 1 12 14 ابطال و عبارت «همراه با هدیه» حذف شود و بخش‌های 2 12 14 و 3 12 14 از بند12 14 فصل 14 خاتمه خدمت و مزایای آن از مجموعه مقررات اداری و استخدامی 1395 وزارت نفت به کلی ابطال گردند." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: مجموعه مقررات اداری و استخدامی کارمندان وزارت نفت فصل 14 خاتمه خدمت و مزایای آن "1214 هدیه و تقدیرنامه کارمندان بازنشسته 11214 شمول مقررات به منظور تشکر و قدردانی از تلاش و کوشش کارمندانی که به افتخار بازنشستگی نائل می‌گردند و در گسترش و پیشرفت صنعت نفت مشارکت و سهم به سزایی داشته‌اند، تقدیرنامه پایان خدمت همراه با هدیه به آنان اعطاء می‌گردد. 21214 میزان هدیه به منظور تهیه هدیه بازنشستگی، معادل مبلغی حداکثر تا یکصد درصد (100%) حقوق اصلی و فوق‌العاده‌های مستمر کارمند شامل «ویژه، کارگاهی، جذب هشت درصد (8%) و متمم مناطق گرمسیر جنوب (حسب مورد)» قبل از بازنشستگی تامین و به کلیه کارکنان بازنشسته از جمله کارکنان از کارافتاده کلی دائم (به غیر از موارد انضباطی و فوت) اعطاء و یا مبلغ ریالی آن پرداخت می‌گردد. 31214 بودجه اعتبار تهیه هدیه بازنشستگی و قاب خاتم و برگزاری مراسم تودیع از محل بودجه حقوق و دستمزد شرکت/مدیریت مربوطه تامین می‌گردد. وزارت نفت" در پاسخ به شکایت مذکور، نماینده حقوقی تام الاختیار وزیر نفت به موجب لایحه شماره 380160 1401/8/11 اعلام کرده است که: "مجموعه مقررات اداری و استخدامی کارمندان صنعت نفت مستند به ماده 10 قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت بدون الزام به رعایت قانون مدیریت خدمات کشوری به تصویب رئیس جمهور (وقت) رسید و تحت عنوان آیین‌نامه نظام‌های اداری و استخدامی صنعت نفت به شماره 92292 1/9/1393 ابلاغ شده است، حسب مفاد صدر ماده 40 آن، مقررات اداری و استخدامی صنعت نفت که تا تاریخ تصویب آیین‌نامه (1/9/1393) به تصویب هیات مدیره شرکت ملی نفت ایران رسیده است و ملاک عمل بوده،کماکان قابلیت اجرا خواهد داشت. به منظور تشکر و قدردانی از تلاش و کوشش کارمندانی که به افتخار بازنشستگی نائل می‌گردند و در گسترش و پیشرفت صنعت نفت مشارکت و سهم به سزایی داشته‌اند حسب ضوابط مقرر، در مراسم تودیع بازنشستگی از محل بودجه حقوق و دستمزد شرکت، مدیریت مربوطه تقدیرنامه پایان خدمت همراه با هدیه به آن‌ها در زمان بازنشستگی اعطاء می‌گردد. ضوابط مذکور بر اساس مصوبات هیات مدیره شرکت ملی نفت ایران به ترتیب ذیل تصویب و اصلاح و اجرایی شده است. الف: مصوبه هیات مدیره جلسه مورخ 1344/3/8؛ از تاریخ 1344/1/12 کارکنانی که با 10 الی 14 سال سابقه خدمت بازنشسته می‌شوند هدیه‌ای به ارزش 10 درصد حقوق و فوق‌العاده ماهیانه یا با دستمزد اصلی 1 ماه به حداقل 1500 ریال و از 15 الی 19 سال سابقه 15% حقوق و فوق‌العاده ماهیانه یا دستمزد اصلی یک ماهه به حداقل 1500 ریال پرداخت می‌شود. ب: مصوبه هیات مدیره شماره 1144 جلسه مورخ 1376/12/26؛ کارکنانی که در سن عادی بازنشسته می‌شوند و یا با داشتن 30 سال (کارمندان مرد) و 25 سال (کارمندان زن) بازنشسته می‌شوند میزان هدیه حداکثر تا 70 درصد حقوق اصلی یا مزد ماهیانه و تاریخ اجرای این مقررات 1377/1/1 می‌باشد. ج: مصوبه هیات مدیره شماره 1755 جلسه مورخ 1390/3/22؛ ضوابط اعطای هدیه بازنشستگی به 100درصد حقوق اصلی و فوق‌العاده‌های مستمر کارمند شامل ویژه، کارگاهی، جز 8 درصد و متمم گرمسیر جنوب (حسب مورد) و 30 برابر مزد روزانه کارگر (با ضریب 1/504 شمال 1/88 جنوب) به کلیه کارکنان بازنشسته (به غیر از موارد انضباطی) و ازکارافتادگی کلی دائم تغییر یافت. 4 شایان ذکر است، آنچه مبنای شکایت شاکی قرار گرفته موضوع بودجه می‌باشد که در این ارتباط لازم به ذکر است، وزارت نفت و شرکت‌های تابعه همانند سایر دستگاه‌های اجرایی از بودجه عمومی دولت استفاده نمی‌نمایند." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1401/9/29 به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی اولا براساس ماده 10 قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت مصوب 19/2/1391: «نظام‌های اداری و استخدامی و پرداخت حقوق و مزایای آن دسته از کارکنان شرکت‌های تابعه وزارت نفت که در واحدهای عملیاتی و تخصصی شاغل می‌باشند با رویکرد تقویت رقابت‌پذیری و سرعت بخشیدن به بهره برداری از میادین مشترک و حفظ نیروی انسانی متخصص تابع آیین‌نامه خاصی است که بدون الزام به رعایت قانون مدیریت خدمات کشوری با رعایت سایر قوانین و مقررات مربوطه و با پیشنهاد وزارت نفت و تایید معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور تهیه می‌شود و حداکثر ظرف شش ماه پس از لازم‌الاجرا شدن این قانون به تصویب رئیس جمهور می‌رسد» و حکم مذکور ناظر بر نظام‌های اداری و استخدامی و پرداخت حقوق و مزایای آن دسته از کارکنان شرکت‌های تابعه وزارت نفت است که در واحدهای عملیاتی و تخصصی شاغل هستند و شامل همه کارمندان وزارت نفت اعم از کارمندان واحدهای ستادی و واحدهای عملیاتی و تخصصی نمی‌شود و مفاد رای شماره 9610090905800928 مورخ 1396/9/21 هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز موید همین برداشت است. ثانیا حکم مقرر در ماده 10 قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت، نظام‌های اداری و استخدامی و پرداخت حقوق و مزایای مشمولین ماده مذکور را صرفا از شمول قانون مدیریت خدمات کشوری خارج کرده و این نظام‌ها باید با رعایت سایر قوانین و مقررات مربوطه تدوین و تصویب شود. ثالثا پرداخت هدیه بازنشستگی به کلّیه کارکنان بازنشسته وزارت نفت، با توجه به اینکه در قوانین و مقررات حاکم بر سایر دستگاه‌های اجرایی مجوز پرداخت چنین هدیه‌ای وجود ندارد، از مصادیق اعمال تبعیض ناروا محسوب می‌شود و با بند 9 اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مغایرت دارد. بنا به مراتب فوق، بند 12 14 از فصل 14 (خاتمه خدمت و مزایای آن) از مجموعه مقررات اداری و استخدامی کارمندان وزارت نفت مصوب سال 1395 که متضمن تعیین هدیه بازنشستگی برای کارمندان این وزارتخانه است، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مهدی دربین