رای شماره 1094 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری (خواسته شاکیان درخصوص اعتراض به کاهش رتبه و الزام به پرداخت کامل فوق العاده ویژه از سال 1392 به بعد، فاقد مبنا و محمل قانونی است)

تاریخ دادنامه: 1400/3/29 شماره دادنامه: 1094 شماره پرونده: 9901628 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری اعلام‌کننده تعارض: آقای محمد صادق قائدی موضوع: اعلام تعارض در آرای صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری گردش کار: شعب دیوان عدالت اداری در خصوص دادخواست اشخاص به خواسته اعتراض به تقلیل رتبه و الزام به پرداخت فوق العاده ویژه و معوقات آن آرای متفاوتی صادر کرده‌اند. گردش کار پرونده‌ها و مشروح آراء به قرار زیر است : الف: شعبه 3 بدوی دیوان عدالت اداری در خصوص دادخواست آقای محمدصادق قائدی به طرفیت سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و به خواسته اعتراض به تقلیل رتبه و عدم اجرای کامل آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی مصوب 1391 و الزام به پرداخت فوق العاده ویژه و معوقات آن، به موجب دادنامه شماره 2765 1395/11/9 حکم به ورود شکایت صادر کرده است، اما شعبه 25 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری متعاقب تجدیدنظرخواهی سازمان تحقیقات آموزش و ترویج پزشکی، به موجب دادنامه شماره 9609970955804248 1396/12/27 ضمن نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته، به شرح زیر حکم به رد شکایت صادر کرده است: "با امعان نظر به بند 2 صورتجلسه سی و دومین جلسه هیات امناء سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی که مقرر نموده است با توجه به اعتبارات تخصیص یافته در این مرحله احکام کارگزینی کارمندان بر اساس رتبه مقدماتی و مهارتی و با ضرائب فوق العاده ویژه پنج درصد برای کارکنان حایز شرایط در آیین‌نامه استخدامی صادر گردد و حکم کارگزینی شاکی صرفا از 1392/7/1 لغایت 1392/12/29 بر اساس رتبه مهارتی و طبق مصوبه هیات امناء صادر گردیده و از 1393/1/1 به رتبه 2 اصلاح گردیده است و فوق العاده ویژه شاکی نیز طبق مصوبه هیات امناء پرداخت گردیده بنابراین در مانحن فیه نقض مقرراتی ملاحظه نمی‌گردد بنا به مراتب اعتراض تجدید نظرخواه وارد تشخیص ضمن نقض دادنامه تجدید نظر خواسته حکم به رد شکایت صادر و اعلام می‌گردد." ب: شعبه 43 بدوی دیوان عدالت اداری در خصوص دادخواست آقای خندان نصراللهی به طرفیت سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و به خواسته اعتراض به تنزل درجه یا رتبه و الزام به پرداخت فوق العاده ویژه و معوقات آن، به موجب دادنامه شماره 9609970957101273 1396/11/16 حکم به رد شکایت صادر کرده است؛ اما شعبه 23 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری متعاقب تجدیدنظرخواهی محکوم علیه، به موجب دادنامه شماره 9709970959302055 1397/6/11، ضمن نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته به شرح زیر رای به ورود شکایت صادر کرده است: "با توجه به اینکه تجدیدنظرخوانده مشمول بند (ب) ماده 20 قانون برنامه پنجم توسعه بوده و مصوبات هیات امناء برای تجدیدنظرخوانده لازم الاتباع است و بازنشستگی مسقط حق مکتسبه قانونی تجدیدنظرخواه نمی‌باشد و تجدیدنظرخواه از 1390/10/25 مشمول برخورداری از مزایای رتبه عالی گردیده است احترام به حقوق مکتسبه که به موجب قانون یا در طول یک زمان معقول و به گونه‌ای قانونی و مشروع شکل گرفته و ثبات یافته به عنوان یک اصل کلی حقوقی الزامی است و از حقوق بنیادین و تضمین شده و مورد حمایت نهادهای قضایی است و بر همین مبنا در حقوق اداری به موجب «اصل احترام به حقوق مکتسبه» مقام اداری نمی‌تواند اقدام یا تصمیم خود را که مستلزم محدود نمودن، فسخ یا سلب حق مکتسبه قانونی است به دارنده این حق تعمیم و تسری دهد. به عبارت بهتر حقوق اشخاص نباید به موجب اقدام یا تصمیم لاحق سلب یا تحدید گردد و قاعده فقهی قبح عقاب بلا بیان و اصل عطف به ماسبق نشدن قوانین و مقررات و تصمیمات و اصل انتظارات مشروع و اصل قانونی بودن تصمیمات و اقدامات مقام اداری نیز در حمایت از اصل لزوم التزام به حقوق مکتسبه بوده و ارتباط نزدیک با آن دارد علاوه بر آن لزوم رعایت «اصل احترام به حقوق مکتسبه» در پرتو آراء شماره 705 1384/2/10 و 544 1383/10/27 و430 1386/6/18 و 386 1386/6/4 بروز و ظهور پیدا نموده و تبعیت از این آرا برای شعب دیوان طبق ماده 89 قانون دیوان الزامی است. لذا بنا به جهات فوق تقاضای تجدیدنظرخواهی مقرون به صحت تشخیص و ضمن نقض رای معترض عنه با اجازه حاصله از ماده 71 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به ورود شکایت صادر و اعلام می‌گردد." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1400/3/29 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی الف تعارض در آراء محرز است. ب با توجه به اینکه اولا: به استناد بندهای 2 و 3 از مصوبات بیست و نهمین جلسه مورخ 1391/12/15 هیات امنای سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج جهاد کشاورزی، آیین‌نامه استخدامی اعضای هیات علمی و غیرهیات علمی سازمان مذکور به تصویب رسیده و به موجب بند 1 از مصوبات سی و دومین جلسه مورخ 1392/9/2 هیات امنای سازمان یادشده، تاریخ اجرای آیین‌نامه استخدامی اعضای هیات علمی و آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی، از تاریخ 1391/12/1 به 1392/7/1 تغییر یافته است. ثانیا: به موجب بند 2 صورتجلسه مورخ 1392/9/2 هیات امنای مذکور مقرر شده است که: « با توجه به اعتبارات تخصیص یافته مقرر گردید در این مرحله احکام کارگزینی کارمندان براساس رتبه مقدماتی و مهارتی و با ضرایب فوق العاده ویژه رتبه مقدماتی (پنج درصد) و رتبه مهارتی (پنج درصد) برای کارکنان حائز شرایط در آیین‌نامه استخدامی صادر گردد» و شکایت مطروحه به خواسته ابطال بندهای 1 و 2 صورتجلسه مورخ 1392/9/2 این هیات امناء به موجب دادنامه شماره 314 1394/8/30 هیات تخصصی اداری و استخدامی دیوان عدالت اداری رد شده است. ثالثا: سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج جهاد کشاورزی با گشایشهایی که در اعتبارات خود از محل درآمدهای اختصاصی در سالهای 1393 و 1394 داشته، از فروردین ماه سال 1393 نسبت به ارتقای رتبه اعضای خود از مقدماتی و مهارتی به رتبه‌های بالاتر اقدام نموده و ضریب فوق العاده ویژه را از اسفند ماه 1394 به میزان 43 درصد و از بهمن ماه 1394 به میزان 60 درصد برای دارندگان رتبه‌های 1، 2 و 3 افزایش داده و برای رتبه‌های مقدماتی و مهارتی نیز مفاد آیین‌نامه فوق الاشاره را به‌طور کامل اجرا نموده است. رابعا: پرداخت تدریجی فوق العاده ویژه و تغییر رتبه‌بندی کارکنان سازمان به استناد آیین‌نامه جدید مصوب هیات امناء صورت گرفته و مطابق ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب سال 1395، دانشگاهها و موسسات آموزش عالی صرفا در چهارچوب مصوبات هیاتهای امنای خود عمل می‌کنند و بدون تصویب هیات امناء نیز هیچ حق مکتسبی ایجاد نشده تا مورد مطالبه قرار گیرد و در جریان رتبه‌بندی جدید هم کاهش حقوقی صورت نگرفته است. بنا به مراتب فوق، در پرونده‌های موضوع تعارض خواسته شاکیان درخصوص اعتراض به کاهش رتبه و الزام به پرداخت کامل فوق العاده ویژه از سال 1392 به بعد، فاقد مبنا و محمل قانونی است و دادنامه شماره 9609970955804248 1396/12/27 (صادره از شعبه 25 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری) که بر همین مبنا و بر رد شکایت صادر گردیده، صحیح و منطبق با موازین قانونی است. این رای به استناد بند 2 ماده 12 و ماده89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم الاتباع است. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمد مصدق