رای شماره 1841 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بخشنامه شماره 38088/180/م/95 1395/12/18 وزارت آموزش و پرورش در خصوص کاهش میزان قد داوطلبین زن از 155 به 150 سانتی‌متر

رای شماره 1841 هیات عمومی دیوان عدالت اداری موضوع : ابطال بخشنامه شماره 38088 / 180 / م / 95 18/12/1395 وزارت آموزش و پرورش تاریخ دادنامه : 20/9/1397 شماره دادنامه : 1841 شماره پرونده : 96 /848 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : خانم زهره کریمی موضوع شکایت و خواسته : ابطال بخشنامه شماره 180 / 38088 / م / 95 18/12/1395 وزارت آموزش و پرورش گردش کار : شاکی به موجب دادخواستی ابطال بخشنامه شماره 180 / 38088 / م / 95 18/12/1395 وزارت آموزش و پرورش را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که : « ریاست محترم دیوان عدالت اداری ضمن عرض سلام و ادب و احترام به استحضار عالی می‌رساند حسب تجویز حاصله از ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری قبل از ورود به ماهیت دعوی نسبت به تصمیم غیرقانونی و صدور بخشنامه ناقض قانون و اعمال سلیقه در برابر قانون توسط مرکز برنامه‌ریزی منابع انسانی وزارت آموزش و پرورش که موجبات نقض و اجرا نشدن مصوبه کمیسیون منابع انسانی شورای عالی آموزش و پرورش ( موضوع جلسه 25 4 1/9/1395 که علاوه بر اینکه خود حکم قانون را دارد در راستای تحقق بند « ز » ماده 42 قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب شده است ) معترض بوده و خواهان ابطال بخشنامه فوق الذکر و بازگرداندن حق استخدامی به اینجانب می‌باشم . 1 اینجانب پذیرفته شده سه برابر ظرفیت آزمون استخدامی پیمانی سال 1395 موضوع مجوز شماره 684370 30/5/1395 در رشته دبیری ریاضی شهرستان قروه ( استان کردستان ) می‌باشم . 2 مرحله دوم جهت پذیرش در استخدامی انجام مصاحبه و معاینات پزشکی می‌باشد به استناد بند « ز » ماده 42 قانون مدیریت خدمات کشوری که در آگهی استخدام نیز آمده است ) که در این مرحله در مورخ 16/11/1395 قبل از ورود به مصاحبه تنها رقیب اینجانب به نام خانم محبوبه ثنایی زواره در معاینات پزشکی به دلیل کوتاهی قد ( 148سانتی‌متر ) توسط پزشک معتمد به دلیل اینکه حداقل قد برای استخدام بانوان در حرفه معلمی طبق مصوبه کمیسیون منابع انسانی شورای عالی آموزش و پرورش 155 سانتی‌متر می‌باشد رد صلاحیت شدند و از انجام مصاحبه باز ماندند . 3 در اعلام نتایج نهایی در کمال ناباوری خانم محبوبه ثنایی زواره ( که در مرحله پزشکی به دلیل نداشتن شرایط جسمی حرفه معلمی طبق قانون رد صلاحیت شده بودند ) به عنوان پذیرفته شده نهایی به هسته گزینش معرفی شدند که اینجانب مراتب اعتراض خود را جهت روشن شدن موضوع طی نامه‌های شماره 5653 26/1/1396 و پیرو همین درخواست جهت پیگیری توسط نامه شماره 377 28/1/1396 از طریق فرمانداری قروه به مدیریت آموزش و پرورش استان کردستان تقدیم نمودم . 4 مدیریت سازمان آموزش و پرورش کردستان در پاسخ به اعتراض اینجانب طی نامه شماره 9418 / 52220 16/2/1396 را از طریق سیستم اتوماسیون اداری به فرمانداری شهرستان قروه ارسال نمودند که در این جوابیه عنوان نموده‌اند که مسئولین وزارتی متعاقبا بنا به دلائل و مصالحی که خود تشخیص داده‌اند طی بخشنامه‌ای اندازه قد را برای استخدام بانوان به 150 کاهش داده است حال با توجه به اینکه در آگهی استخدام به صراحت آمده است که سلامت جسمانی و توانایی حسن انجام وظیفه برای حرفه معلمی به استناد بند « ز » ماده 42 قانون مدیریت خدمات کشوری طبق ضوابط و مقررات آموزش و پرورش در مرحله مصاحبه و معاینات پزشکی مورد سنجش قرار می‌گیرد و این مقررات و ضوابط ذکر شده در آگهی استخدام بر اساس مصوبه جلسه 254 1/9/1395 کمیسیون منابع انسانی شورای عالی آموزش و پرورش ( که خود حکم قانون را دارد ) در شیوه نامه انجام مصاحبه به صراحت آمده است و فرد مورد اعتراض بر این اساس رد صلاحیت شده است . حال با لحاظ توضیحات مذکور و با توجه به اینکه بخشنامه مورد اعتراض طبق آنچه در جوابیه آمده است توسط یکی از مسئولین وزارتی به صورت انفرادی ( بدون در نظر گرفتن مصوبه جلسه 254 1/9/1395 و نیز بدون در نظر گرفتن بند ز ماده 42 قانون مدیریت خدمات کشوری ) آن هم حدود 2 ماه بعد از اعلام نتایج اولیه صادر شده و نیز خلاف قانون بودن بخشنامه و ضرر غیرقابل جبرانی که به حقوق مکتسبه اینجانب وارد آورده است خواهشمندم نسبت به بررسی موضوع و دستور ابطال بخشنامه و کان لم یکن کردن قبولی اشخاصی ( از جمله خانم محبوبه ثنایی زواره ) که با استفاده از این بخشنامه پذیرفته شده‌اند و بازگرداندن حق استخدامی به اینجانب اقدام فرمایید . 5 علی رغم مراجعات مکرر و درخواست در مورد ارائه بخشنامه مورد اعتراض به بنده سازمان آموزش و پرورش از ارائه بخشنامه به دلیل آنچه محرمانه بودن بخشنامه نامیدند از ارائه آن به اینجانب امتناع ورزیدند که این موضوع خود جای سوال دارد که بخشنامه‌ای که در رابطه با استخدام شوندگان است اگر بر خلاف قانون نیست چرا باید محرمانه باشد و در اختیار آن‌ها قرار نگیرد؟ 6 لازم به ذکر است اینجانب طی دو مرحله اعتراض خود را از طریق سایت پاسخ‌گویی به شکایات وزارت آموزش و پرورش در مورخ 24/2/1396 و اعتراض مجدد در 9/4/1396 با کد شکایت 21577 و کد پیگیری 780853066 ثبت نموده‌ام که تا این تاریخ جوابیه قانع‌کننده‌ای به اینجانب ارائه نشده است .» متن بخشنامه مورد اعتراض به قرار زیر است : « مدیر کل محترم اداره کل استان آذربایجان شرقی / آذربایجان غربی / کردستان / یزد / گیلان / زنجان / چهارمحال و بختیاری / خراسان رضوی / فارس / شهر تهران / اردبیل / اصفهان موضوع : ملاک قراردادن حدود قد با سلام و احترام، حسب دستور مقام عالی وزارت مبنی بر ملاک عمل قرار دادن حدود « قد » ( موضوع نامه شماره 6 / 37367 140 / م / 95 مورخ 24/11/1395) جهت بررسی ویژگی‌های جسمانی معرفی شدگان آزمون استخدام پیمانی سال 1395، موجب امتنان است دستور فرمایید داوطلبانی که به علت مشکل فوق از روند آزمون کنار گذشته شده‌اند مجددا شرایط آنان مورد بررسی قرار گرفته، چنانچه « قد » داوطلبان زن در محدوده ( 150 تا 155 سانتی‌متر ) و مردان ( 155 تا 160 سانتی‌متر ) باشد در فرآیند جذب و پذیرش قرار گرفته و با رعایت سایر شرایط و ضوابط مربوط، مصاحبه استخدامی به عمل آید . شایان ذکر است در صورت انجام مصاحبه استخدامی، امتیاز آنان در سامانه درج شود و چنانچه امکان درج در سامانه فراهم نباشد اطلاعات آنان حداکثر تا آخر وقت اداری روز شنبه مورخ 21/12/1395 در اختیار این مرکز قرار گیرد . رئیس مرکز برنامه‌ریزی منابع انسانی و فناوری اطلاعات » در پاسخ به شکایت مذکور، معاون حقوقی و امور مجلس وزارت آموزش و پرورش به موجب لایحه شماره 810 / 141853 3/8/1396 توضیح داده است که : « دفتر محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری با سلام و احترام در خصوص دادخواست خانم زهره کریمی با موضوع « ابطال بخشنامه شماره 180 / 38088 / م / 95 مورخ 18/12/1395 وزارت آموزش و پرورش » لایحه دفاعیه این دفتر به شرح ذیل تقدیم می‌گردد . 1 براساس بند « ت » ماده 80 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری درخواست‌کننده ابطال مصوبات باید دلایل و جهات اعتراض از حیث مغایرت مصوبه با شرع یا قانون اساسی یا سایر قوانین یا خروج از اختیارات مرجع تصویب‌کننده را به وضوح در درخواست خود تصریح نماید که با ملاحظه دادخواست شاکی این اقدام معمول نگردیده و مشخص نیست که اطلاعیه مذکور با کدام یک از موارد ذکر شده در بند « ت » ماده 80 مغایرت دارد، همان گونه که مستحضرید اعلام مغایرت یک تصمیم با مصوبات دولت و یا مغایرت دو بخشنامه و یا مغایرت با مصوبات شورای آموزش و پرورش از مصادیق ماده مذکور و اصل 170 قانون اساسی نبوده و عدم اقدام در این جهت با ضمانت اجرا و حکم مقرر در بند 3 ماده 81 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مواجه خواهد بود، لذا رد خواسته مطابق مستند اخیر الذکر مورد استدعاست . 2 نامبرده در متن دادخواست، ادعای مغایرت بخشنامه مذکور را با مصوبه جلسه 254 1/9/1395 کمیسیون منابع انسانی شورای عالی آموزش و پرورش نموده است، همان گونه که در بند فوق اعلام شد، اولا : مصوبه کمیسیون مذکور از مصادیق قانون و شرع نبوده و قابل رسیدگی در هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیست ثانیا به استناد بندهای 1 و 3 شرح وظایف کمیسیون منابع انسانی موضوع آیین‌نامه کمیسیون‌های شورای عالی آموزش و پرورش مصوب جلسه 888 شورای عالی آموزش و پرورش، این کمیسیون متولی انجام کارهای کارشناسی مورد نیاز شورای عالی آموزش و پرورش، در موضوعات تعیین شده می‌باشد و صرفا مرجع صالح برای بررسی و پیشنهاد شرایط و ضوابط جذب معلمان به شورای عالی است و راسا نمی‌تواند مصوبه لازم الاجرا در این خصوص صادر نماید، بلکه به استناد بند 11 ماده 6 قانون تشکیل شورای عالی آموزش و پرورش مرجع صلاحیت دار برای تصویب شرایط و ضوابط مذکور، شورای عالی آموزش و پرورش می‌باشد . 3 ضوابط مربوط به ویژگیهای جسمانی به استناد ماده 1 و 3 آیین‌نامه اجرایی بند « ز » ماده 42، ماده 43 و 44 قانون مدیریت خدمات کشوری و همچنین دستورالعمل شماره 200 / 93 / 9757 19/7/1393 سازمان اداری و استخدامی کشور بوده است . به استناد ماده 1 و 3 آیین‌نامه اجرایی بند « ز » ماده 42 قانون مدیریت خدمات کشوری به شماره ابلاغی 44178 / 88384 23/4/1389 وزراء عضو بند 1 و 2 ماده 12 قانون گزینش معلمان و کارکنان آموزش و پرورش و مطابق مفاد دفترچه راهنمای آزمون استخدامی آموزش و پرورش در سومین آزمون متمرکز دستگاه‌های اجرایی کشور ( آبان ماه 1395 ) ، بخشنامه شماره 180 / 188189 / 25 26/10/1395 و همچنین نامه شماره 180 / 380 / م / 95 18/12/1395 از ایشان مصاحبه به عمل آمده است براین اساس وی با کسب نمره کل نهایی 6071 نتوانسته در مقایسه با سایر داوطلبان در همان کد شغل محل در ردیف قبول شدگان نهایی قرار گیرد . 4 به موجب آراء وحدت رویه دیوان عدالت اداری به شماره‌های 474 و 475 17/5/1396 مفاد و شرایط مقرر در آگهی‌های استخدام از حیث الزام به رعایت آن توسط داوطلبان استخدام و صلاحیت قانونی دستگاههای استخدام‌کننده نسبت به درج شرایط اختصاصی جهت داوطلبان استخدام مورد تایید هیات عمومی دیوان عدالت اداری قرار گرفته است . 5 شرایط مشاغل اختصاصی وزارت آموزش و پرورش از لحاظ شرایط احراز مشاغل و ... تحت عنوان طرح طبقه‌بندی مشاغل معلمان طی جلسه مورخ 3/3/1391 شورای توسعه مدیریت و سرمایه انسانی، تصویب و طی بخشنامه شماره 220 / 91 / 43075 24/11/1391 جهت اجرا از سوی معاونت راهبری منابع انسانی معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور به وزارت متبوع ابلاغ شده است و بر همین اساس وزارت آموزش و پرورش با رعایت شرایط احراز و ارتباط رشته‌های تحصیلی با شغل مورد تقاضا و سایر ضوابط اقدام به تهیه و پیشنهاد آگهی استخدام پیمانی سال 1395 به سازمان اداری و استخدامی کشور نموده و سازمان مذکور نیز طی نامه شماره 122894 17/7/1395 آگهی مذکور را تایید نموده است . بنا به مراتب مذکور و نظر به اینکه دادخواست مطروحه، بدون اعلام مستند قانونی خلاف شرع یا خلاف قانون بودن یا خروج از اختیارات این وزارتخانه طرح و تقدیم شده است، همچنین با عنایت به اینکه مراتب فوق و اختیارات قانونی آموزش و پرورش در جهت تعیین شرایط و مقررات لازم برای استخدام معلمان و اینکه شرایط اختصاصی در آگهی استخدام به اطلاع داوطلبان رسیده و با ملاحظه آراء وحدت رویه مذکور و اینکه احقاق حق نامبرده و پذیرش آن در صلاحیت هیات عمومی نمی‌باشد لذا اقدامات آموزش و پرورش در جهت درج شرایط استخدام، اقدامی قانونی و در حدود صلاحیت و اختیارات محسوب می‌شود رد شکایت مورد استدعاست .» هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 13/9/1397 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی هر چند وزارت آموزش و پرورش مجاز است به استناد بند ( ز ) ماده 42 قانون مدیریت خدمات کشوری و رعایت آیین‌نامه اجرایی مربوط، معیارهای توانایی جسمی و شرایط فیزیکی مناسب برای استخدام مشاغل از جمله میزان قد داوطلبین برای مشاغل آموزشی را تعیین کند و رای شماره 1312 9/5/1397 هیات عمومی دیوان عدالت اداری موید این امر است، لیکن از آنجایی که در دفترچه آزمون استخدامی سال 1395 وزارت آموزش و پرورش مقرر شده، داشتن سلامت جسمانی، روانی و توانایی حسن انجام وظایف محوله برای حرفه معلمی طبق ضوابط و مقررات آموزش و پرورش مورد سنجش قرار می‌گیرد و در آن مقطع زمانی طبق مصوبه آموزش و پرورش قد مناسب برای داوطلبان زن جهت استخدام 155 سانتی‌متر تعیین شده است، ثانیا : دستگاه‌های اجرایی موظف هستند شرایطی را که وفق مقررات قانونی تعیین و در آگهی استخدام درج کرده‌اند، رعایت کنند و آراء وحدت رویه هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه‌های 475 و 474 17/5/1396 شرایط قید شده در آگهی‌های استخدامی را الزام‌آور دانسته است و داوطلبان با آگاهی از این موضوع در آزمون شرکت کرده‌اند، بنابراین تغییر بعدی شرایط آزمون استخدامی که در نامه رئیس مرکز برنامه‌ریزی، منابع انسانی و فناوری اطلاعات وزارت آموزش و پرورش پس از برگزاری آزمون به کاهش میزان قد داوطلبین زن از 155 به 150 سانتی‌متر صادر شده، مغایر با بند « ز » ماده 42 و ماده 44 قانون مدیریت خدمات کشوری از حیث عدم رعایت شرایط آگهی استخدام است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمدکاظم بهرامی