رای شماره 2631 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال ماده 13 تعرفه عوارض محلی سالهای 1400 و 1401 شورای اسلامی شهر مرند تحت عنوان بهره برداری از معبر از تاریخ تصویب

شماره 0004368 – 9/11/1401 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 2631 مورخ 27/10/1401 با موضوع : « ماده 13 تعرفه عوارض محلی سالهای 1400 و 1401 شورای اسلامی شهر مرند تحت عنوان بهره برداری از معبر از تاریخ تصویب ابطال شد. »جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیر کل هیات عمومی و هیات تخصصی دیوان عدالت اداری – یدالله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه : 27/10/1401 شماره دادنامه: 2631 شماره پرونده : 0004368 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای ابوالقاسم قلیزاده موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 13 از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال‌های 1400 و 1401 شورای اسلامی شهر مرند تحت عنوان عوارض بهره‌برداری از معبر گردش کار: شاکی به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی ابطال ماده 13 از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال‌های 1400 و 1401 شورای اسلامی شهر مرند را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که : " با عنایت به اینکه مطابق تبصره1 بند 2 ماده 55 قانون شهرداری‌ها از جمله وظایف شهرداری‌ها جلوگیری و رفع موانع موجود و آزاد نمودن معابر و اماکن عمومی به‌وسیله مامورین شهرداری می‌باشد، متاسفانه شورای اسلامی شهر مرند به منظور ایجاد درآمد شهرداری مغایر با قانون اقدام به تصویب مصوبه مورد شکایت مبنی بر وضع عوارض به میزان 5 درصد به منظور بهره‌برداری از معابر عمومی نموده است لذا مصوبه خارج از حدود اختیارات شوراهای اسلامی بوده و ابطال آن از تاریخ تصویب مورد استدعاست. "متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است : " تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال‌های 1400 و 1401 شورای اسلامی شهر مرند ماده 13: بهره برداری از معبر مالکین یا سازندگان حق دپوی مصالح در معابر را ندارند و ملزمند بعد از ریختن مصالح و نخاله‌ها نسبت به جمع‌آوری آن‌ها اقدام نمایند در صورت عدم ایجاد مزاحمت و گزارش ماموران شهرداری بشرح زیر اقدام خواهد شد . چنانچه برای مالکین ساختمان‌های احداثی امکان جمع‌آوری مصالح وجود نداشته باشد و با رعایت مسائل ایمنی شهروندان بخواهند حداکثر از (یک سوم) عرض پیاده‌رو یا کوچه موجود برای دپوی مصالح استفاده نمایند و یا برای محافظت عابرین نسبت به احداث دیوار و یا فنس و یا هر حائلی که قسمتی از معابر را اشغال کنند یا چنانچه شرکتهای دولتی و سایر اشخاص حقوقی بخواهند از معابر و فضاهای عمومی شهر برای دپوی مصالح یا تجهیز کارگاه برای احداث ساختمان یا توسعه و واگذاری انشعابات و ... استفاده نمایند پرداخت عوارض با رعایت موارد زیر مجوز صادر خواهد شد . 1 عرض قابل بهره‌برداری از معابر شهر بر اساس مبحث مربوط در نظام مهندسی تعیین و طول معبر قابل استفاده حداکثر به اندازه بر ملک در نظر گرفته خواهد شد . 2 اراضی که پشت جبهه و فاقد بر باشند مساحت قابل بهره‌برداری از سوی شهرداری تعیین خواهد شد . 3 نصب علایم هشداردهنده و ایمنی همسایگان و عدم مزاحمت به سایرین و ترددکنندگان به عهده مالک یا پیمانکار بوده و در صورت قصور مالک یا پیمانکار، تعهدات ایجاد شده به عهده مالک یا پیمانکار خواهد شد . 4 نظارت بر اجرای این ماده به عهده معاونت یا واحد خدمات شهری شهرداری خواهد بود . 5 مجوز نصب پل رایگان با نظر معاونت خدمات شهری و محیط زیست برای هر پلاک مسکونی یک مورد و برحسب درب ایجاد شده خواهد بود و شهرداری در موارد فاقد مجوز نصب پل نسبت به صدور اخطار جهت جمع‌آوری پل اقدام و در صورت عدم اقدام موثر از سوی مالکین راسا نسبت به جمع‌آوری پل اقدام خواهد نمود . بدیهی است صدور مجوز نصب پل اضافی حتی با پرداخت وجه به شهرداری غیرقانونی می‌باشد . عوارض بهره‌برداری از معبر در املاک با پروانه ساختمانی و بدون پروانه ساختمانی 5 درصد عوارض زیربنای، زمان صدور پروانه در پایانکار و بدون پروانه در عدم خلافی اخذ گردد . تبصره1: عوارض این ماده شامل احداثی‌های قبل از سال 1386 نخواهد بود ." در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر مرند به موجب لایحه شماره 149 1401/2/24 توضیح داده است که : " وفق صراحت ماده 100 از قانون شهرداری‌ها و قانون شورای عالی شهرسازی و معماری مالکین املاک واقع در محدوده شهر و حریم آن بایستی قبل از هر اقدام عمرانی (اعم از تفکیک، تغییر کاربری، احداث بنا) از شهرداری‌ها مجوز لازمه را اخذ نمایند. توجها به این مهم بعد از صدور پروانه احداث به مالکین از ملزومات و اسباب اولیه ساخت و ساز، در راستای اعمال به مندرجات پروانه احداث استفاده از مواد اولیه ساخت و ساز بوده که انباشت آن در قسمتی از ملک یا معبر موجوده امری است اجتناب‌ناپذیر در صورت ایجاد مزاحمت بایستی نسبت به رفع مانع اقدام شده و عوارضی اخذ نمی‌گردد و در صورت مزاحمت به اشخاص ثالث و جلوگیری از تضررات آتی شهرداری عوارض موصوف اخذ خواهد شد (مزاحمتی موقت مد نظر است نه پایدار و دائمی که از ماده 55 قانون شهرداری‌ها خروج موضوعی دارد.) پس در صورت عدم استفاده مالک برای احداث بنا از معابر موجود شریعت وجودی پروانه زیر سوال خواهد رفت. به بیان دیگر هر مالکی که قصد احداث بنا با پروانه را داشته باشد الزاما قسمتی از معبر را نیز اشغال می‌کند که این مهم در تزاحم با حقوق شهروندان بوده در صورت ورود خسارت به هر نحوی به اشخاص ثالث شهرداری نیز پاسخ گوی آن خواهد بود. با این توصیف استفاده‌کننده از پروانه به صورت غیرمستقیم نیز محق بر استفاده از معبر بوده و بر نفع خود عمل می‌نماید، لذا به صورت استفاده موقت از معبر و مزاحمت به عموم و جهت دوری از تبعات آتی و جبران خسارت، عوارض بهره‌برداری از معبر در تعرفه‌های عوارض محلی سال‌های 1400 و 1401 لحاظ شده که این مهم در کلیات امر منصرف از عوارض مربوط به حق‌الارض مصطلح در آرای هیات عمومی دیوان عدالت اداری بوده و می‌باشد. علیهذا قیاس آن با حق‌الارض مصطلح و باطله در هیات عمومی، قیاس مع‌الفارق می‌باشد، لذا شکایت مقرون به صحت نبوده و فاقد وجاهت قانونی است. النهایه رد شکایت مورد استدعاست ." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1401/10/27 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی براساس تبصره1 بند 2 ماده 55 قانون شهرداری (اصلاحی مصوب 1345/11/27)، سد معابر عمومی و اشغال پیاده‌روها و استفاده غیرمجاز آن‌ها و میدانها و پارکها و باغهای عمومی برای کسب و یا سکنی و یا هر عنوان دیگری ممنوع است و شهرداری مکلّف است از آن جلوگیری و در رفع موانع موجود و آزاد نمودن معابر و اماکن مذکور به‌وسیله مامورین خود راسا اقدام نماید و هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز براساس آرای مختلف خود از جمله رای شماره 140009970905811307 مورخ 1400/5/5 و رای شماره 321 مورخ 1401/2/20 مصوبات شوراهای اسلامی شهر را در خصوص اخذ بهای خدمات استفاده از معابر عمومی خلاف قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال کرده است. بنا به مراتب فوق، ماده 13 تعرفه عوارض محلی سالهای 1400 و 1401 شهرداری مرند که تحت عنوان بهره‌برداری از معبر به تصویب شورای اسلامی این شهر رسیده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری