رای شماره 649 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع «تعرفه عوارض محلی با عنوان عوارض از دکل، آنتن، تاسیسات مخابراتی و ارتباطی در شهر (BTS) مربوط به سالهای 1399 و 1400 شورای اسلامی شهر دامنه، از تاریخ تصویب ابطال شد.»

تاریخ دادنامه: 14/4/1401 شماره دادنامه: 649 شماره پرونده: 0001846 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکیان: آقایان علی ناظریان جزی و علیرضا طغیانی خوراسگانی موضوع شکایت و خواسته : ابطال تعرفه عوارض محلی با عنوان عوارض از دکل، آنتن، تاسیسات مخابراتی و ارتباطی در شهر ( B.T.S ) مربوط به سال‌های 1399 و 1400 شورای اسلامی شهر دامنه گردش کار: شاکیان به موجب دادخواستی واحد ابطال تعرفه عوارض محلی با عنوان عوارض از دکل، آنتن، تاسیسات مخابراتی و ارتباطی در شهر ( B.T.S ) مربوط به سال‌های 1399 و 1400 شورای اسلامی شهر دامنه را خواستار شده‌اند و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده‌اند که: "هر چند شوراهای اسلامی شهر، بر اساس حکم کلی مقرر در بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخابات شهرداران از صلاحیت وضع عوارض شهری برخوردارند، ولی این صلاحیت را صرفا می‌توانند در خصوص فعالیت‌هایی که در ازای آن‌ها خدمتی به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم از سوی شهرداری ارائه می‌شود، اعمال کنند، که این ضابطه بر عوارض ماهیانه مربوط به دکل‌ها و آنتن‌های مخابراتی منطبق نیست، زیرا شهرداری‌ها در موضوع دکل‌ها و آنتن‌های مخابراتی، ارائه‌دهنده خدمتی به اپراتورها و شرکت‌های مخابراتی نیستند تا در ازای آن حق دریافت عوارض ماهانه را داشته باشند. دکل‌ها و آنتن‌های مخابراتی یا در ملک متعلق به مخابرات و اپراتورهای مخابراتی احداث می‌شوند و یا در ملک اشخاص خصوصی و یا شهرداری قرار می‌گیرند که در هر حال، بها و اجاره ملک به مالکین پرداخت می‌شود. از سوی دیگر شهرداری‌ها در راستای اجرای بندهای 14، 20 و 27 ماده 55 قانون شهرداری‌ها مبلغی را نیز به عنوان حق صدور مجوز و پروانه تاسیس دکل‌ها و تاسیسات مخابراتی دریافت می‌کنند که این حق به موجب دادنامه‌های شماره 2403 و 2404 1391/8/84 هیات عمومی دیوان عدالت اداری تایید شده است. در عین حال چنانچه احداث دکل‌ها و آنتن‌های مخابراتی به موجب ورود زیان و خسارت به معابر عمومی و .. نیز می‌شود، شهرداری‌ها در چارچوب مقررات ماده 103 قانون شهرداری‌ها حق دریافت زیان وارده را دارند. از این رو بدیهی است که شهرداری‌ها پس از دریافت مبالغ فوق، شامل بها یا اجاره محل استقرار دکل، مبالغ مربوط به حق صدور مجوز تاسیس دکل و همچنین زیان‌ها و خسارات ناشی از احداث دکل‌ها، دیگر حق دریافت عوارض یا بهای خدمات ماهانه یا سالیانه از دکل‌ها و آنتن‌های مخابراتی استقرار یافته در فضاهایی که خدمتی در قبال آن‌ها ارائه نمی‌کنند را ندارد. هیات عمومی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه‌های شماره 1437 1399/10/16 طبق ماده 91 قانون دیوان عدالت اداری و 1213 1396/12/24 مبنی بر مجاز بودن شورای اسلامی شهر کرمانشاه به اخذ عوارض از دکل‌ها و آنتن‌های مخابراتی را واجد ایراد قانونی دانسته است و دادنامه‌های مذکور را نقض کرده است و بنابراین وضع و یا اخذ عوارض از مالکین و اپراتورهای مخابراتی بهره بردار از دکل‌ها و آنتن‌های مخابراتی در قالب عناوینی از قبیل عوارض ماهانه یا سالیانه، حق بهره برداری از دکل‌ها و آنتن‌های مخابراتی جز در حد دریافت هزینه‌های متعارف برای صدور مجوز تاسیس دکل‌ها و آنتن‌های مخابراتی مبنای قانونی ندارد. به موجب ماده 38 قانون مالیات بر ارزش افزوده، نرخ عوارض شهرداری‌ها و دهیاری‌ها در رابطه با کالا و خدمات مشمول این قانون تعیین شده است و مطابق ماده 50 قانون مذکور برقراری هرگونه عوارض برای انواع کالاهای وارداتی و تولیدی و همچنین ارائه خدمات که در این قانون تکلیف مالیات و عوارض آن‌ها معین شده توسط شوراهای اسلامی و سایر مراجع ممنوع است و در ماده 52 این قانون نیز برقراری و دریافت هرگونه مالیات غیر مستقیم و عوارض دیگر از تولیدکنندگان و واردکنندگان و ارائه‌دهندگان خدمات ممنوع شده است و دکل‌ها و آنتن‌های مخابراتی جزئی از فرآیند تولید و عرضه خدمات نهایی مراجع مذکور هستند و در نهایت خدمت ارائه شده مشمول نرخ عوارض مصرح در ماده 28 قانون فوق الذکر خواهد بود، لذا وضع و اخذ عوارض در این خصوص توسط شوراهای اسلامی شهر دامنه با مواد 50 و 52 قانون مالیات بر ارزش افزوده نیز مغایرت دارد. وضع و یا اخذ عوارض از مالکین و اپراتورهای مخابراتی بهره بردار از دکل‌ها و آنتن‌های مخابراتی در قالب عناوینی از قبیل عوارض ماهانه یا سالیانه، حق بهره برداری از دکل‌ها و آنتن‌های مخابراتی جز در حد دریافت هزینه‌های متعارف برای صدور مجوز تاسیس دکل‌ها و آنتن‌های مخابراتی مبنای قانونی ندارد و این موضوع در آرای متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله رای شماره 210 1395/3/18 نیز ذکر شده است با این استدلال که « به موجب ماده 1 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1387، عرضه کالا و ارائه خدمات در ایران همچنین واردات و صادرات آن‌ها از تاریخ لازم الاجرا شدن قانون از ابتدای سال 1388 مشمول مقررات این قانون قرار گرفته است و در ماده 38 قانون یاد شده نرخ عوارض شهرداری‌ها و دهیاری‌ها در رابطه با کالا و خدمات مشمول قانون تعیین شده است و مطابق ماده 50 قانون مذکور، برقراری هرگونه عوارض برای انواع کالاهای وارداتی و تولیدی و همچنین ارائه خدمات که در این قانون تکلیف مالیات و عوارض آن‌ها معین شده توسط شوراهای اسلامی و سایر مراجع ممنوع است و در ماده 52 این قانون نیز برقراری و دریافت هرگونه مالیات غیرمستقیم و عوارض دیگر از تولیدکنندگان و واردکنندگان و ارائه‌دهندگان خدمات ممنوع شده است و دکل‌ها و آنتن‌های مخابراتی جزئی از فرآیند عرضه خدمات مخابراتی است و در نهایت این خدمت مشمول نرخ عوارض مصرح در ماده 38 قانون فوق الذکر می‌باشد». همچنین در آراء شماره 1796 الی 1805 و 1808 1399/10/29، 567 1396/6/14 و 887 1396/9/14 به صراحت به ممنوعیت اخذ عوارض برای آنتن‌ها و دکل‌های مخابراتی تاکید گردیده است. از طرفی در رای شماره 573 الی 574 1395/8/25 دیوان عدالت اداری با رسیدگی طبق ماده 92 قانون دیوان عدالت اداری، با توجه به اینکه شوراهای اسلامی شهر محمدشهر و هشتگرد مفاد رای 1796 الی 1805 و 1808 1393/10/29 را رعایت نکرده‌اند، مصوبات شوراهای اسلامی شهرهای مذکور در این خصوص را از تاریخ تصویب باطل کرده است." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: الف تعرفه عوارض محلی شهرداری دامنه (عوارض از دکل، آنتن، تاسیسات مخابراتی و ارتباطی در شهر B.T.S ) مربوط به سال 1399: ردیف نوع عوارض نحوه محاسبه عوارض مصوب قبلی نحوه محاسبه عوارض مصوب بهمن ماه سال 1398 منشا قانونی توضیحات 1 عوارض از دکل، آنتن، تاسیسات مخابراتی و ارتباطی در شهر ( B.T.S ) تلفن همراه ............ 1 T عوارض ماهیانه به ریال حداکثر ماهیانه پانصد هزار ریال 2 ضریب کاربری، کاربریهای مسکونی، اداری و بهداشتی 2 و کاربری‌های تجاری اداری و صنعتی 1/8 و سایر کاربریها 1/5 3 ارتفاع دکل 4 ارتفاع ساختمان (برای آنتن B.T.S و ... که در معابر و فضاهای عمومی شهر نصب می‌شود عدد ثابت 30 در نظر گرفته می‌شود 5 عرض معبر به شرط آن که 0/8 کوچکتر مساوی 16/5 باشد) 6 ارزش محاسباتی دکل‌ها عبارت است از انواع سازهای فلزی و غیرفلزی که بر روی پشت بام‌ها و با فضاهای شهری احداث گردیده است. ب تعرفه عوارض محلی شهرداری دامنه (عوارض از دکل، آنتن، تاسیسات مخابراتی و ارتباطی در شهر B.T.S ) مربوط به سال 1400: ردیف نوع عوارض نحوه محاسبه عوارض مصوب قبلی نحوه محاسبه عوارض مصوب بهمن ماه سال 1398 منشا قانونی توضیحات 1 عوارض از دکل، آنتن، تاسیسات مخابراتی و ارتباطی در شهر ( B.T.S ) تلفن همراه ............ ............ 1 T عوارض ماهیانه به ریال حداکثر ماهیانه پانصد هزار ریال 2 ضریب کاربری، کاربریهای مسکونی، اداری و بهداشتی 2 و کاربری‌های تجاری اداری و صنعتی 1/8 و سایر کاربریها 1/5 3 ارتفاع دکل 4 ارتفاع ساختمان (برای آنتن B.T.S و ... که در معابر و فضاهای عمومی شهر نصب می‌شود عدد ثابت 30 در نظر گرفته می‌شود 5 عرض معبر به شرط آن که 0/8 کوچکتر مساوی 16/5 باشد) 6 ارزش محاسباتی دکل‌ها عبارت است از انواع سازهای فلزی و غیرفلزی که بر روی پشت بام‌ها و با فضاهای شهری احداث گردیده است. علی رغم ابلاغ دادخواست و ضمائم آن به شورای اسلامی شهر دامنه، تا زمان رسیدگی به پرونده در جلسه هیات عمومی، پاسخی از طرف آن شورا واصل نشده است. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1401/4/14 به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی با توجه به اینکه براساس آرای متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله رای شماره 1437 16/10/1399 این هیات، اخذ عوارض سالیانه و ماهیانه از دکل‌ها و تاسیسات مخابراتی و ارتباطی، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال شده است، بنابراین با توجه به دلایل مندرج در آرای مذکور هیات عمومی دیوان عدالت اداری، تعرفه مربوط به اخذ عوارض از دکل، آنتن، تاسیسات مخابراتی و ارتباطی از تعرفه عوارض محلی سالهای 1399 و 1400 شهرداری دامنه، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مهدی دربین