رای شماره 1964 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال مصوبه 31062/ش الف س مورخ 1391/10/27 شورای اسلامی شهر شیراز در مورد معافیت یا تخفیف از عوارض صدور پروانه ساختمانی خانواده‌های شهدا، جانبازان، آزادگان و ایثارگران

شماره 9600866 – 16/11/1397 جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران با سلام یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 9709970905811964 مورخ 25/10/1397 با موضوع : « ابطال مصوبه 31062 / ش الف س مورخ 27/10/1391 شورای اسلامی شهر شیراز در مورد معافیت یا تخفیف از عوارض صدور پروانه ساختمانی خانواده‌های شهدا، جانبازان، آزادگان و ایثارگران » جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری – مهدی دربین تاریخ دادنامه : 1397/10/25 شماره دادنامه : 1964 شماره پرونده : 866 / 96 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : سازمان بازرسی کل کشور موضوع شکایت و خواسته : ابطال مصوبه 31062 / ش الف س مورخ 1391/10/27 شورای اسلامی شهر شیراز در مورد معافیت یا تخفیف از عوارض صدور پروانه ساختمانی خانواده‌های شهدا، جانبازان، آزادگان و ایثارگران گردش کار : شاکی به موجب درخواستی ابطال مصوبه 31062 / ش الف س مورخ 1391/10/27 شورای اسلامی شهر شیراز در مورد معافیت یا تخفیف از عوارض صدور پروانه ساختمانی خانواده‌های شهدا، جانبازان، آزادگان و ایثارگران را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که : « حضرت حجت‌الاسلام‌والمسلمین جناب آقای بهرامی رییس محترم دیوان عدالت اداری سلام علیکم احتراما مصوبه شماره 31062 / ش الف س مورخ 1391/10/27 شورای اسلامی شهر شیراز (« دستورالعمل حمایتی از خانواده معظم شهدا، جانبازان، ایثارگران و خانواده‌های تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی ( ره ) و بهزیستی » از لحاظ انطباق با قانون ) ، در این سازمان مورد بررسی قرار گرفت : 1 شورای اسلامی شهر شیراز در « دستورالعمل حمایتی از خانواده معظم شهدا، جانبازان، ایثارگران و خانواده‌های تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی ( ره ) و بهزیستی » تصویب نموده است : الف در مصوبه شماره 31062 / ش الف س مورخ 1391/10/27 شورای اسلامی شهر شیراز ( تحت عنوان؛ « دستورالعمل حمایتی از خانواده معظم شهدا، جانبازان، ایثارگران و خانواده‌های تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی ( ره ) و بهزیستی ») آمده است : « الف : افراد تحت شمول : 1 خانواده معظم شهداء : شامل پدر، مادر، همسر و فرزندان شهید با گواهی بنیاد شهید و امور ایثارگران . 2 جانبازان، صرفا شخص جانباز 25 % و بالاتر با گواهی بنیاد شهید و امور ایثارگران . 3 آزادگان : صرفا شخص آزاده با هر مدت زمان آزادگی با گواهی بنیادشهید و امور ایثارگران . 4 ایثارگران : کلیه رزمندگان بسیجی که به صورت داوطلبانه حداقل 6 ماه متوالی و یا 9 ماه متناوب با گواهی ناحیه مقاومت بسیج حضور در جبهه‌های هشت سال دفاع مقدس را دارند . 5 خانواده‌های تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی ( ره ): اشخاصی که به عنوان سرپرست خانواده تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی ( ره ) می‌باشد . 6 خانواده‌های تحت پوشش سازمان بهزیستی : اشخاصی که به عنوان سرپرست خانواده به دلیل داشتن معلولیتهای ذهنی و جسمی تحت پوشش سازمان بهزیستی می‌باشند . همچنین خانواده‌هایی که حداقل دو نفر از اعضای خانواده دارای معلولیت‌های ذهنی و جسمی بوده و تحت پوشش سازمان بهزیستی می‌باشند . ب : میزان معافیت : 1 خانواده شهدا، جانبازان و آزادگان از پرداخت کلیه عوارض صدور مجوز ساختمانی به تناسب یک واحد مسکونی به مساحت 150 مترمربع زیر بنای مسکونی تا حداکثر مبلغ پنجاه میلیون ریال برای یک مرتبه بر روی اراضی و املاکی که امکان صدور مجوز بر روی آن‌ها برای شهرداری میسر می‌باشد، معاف می‌باشند . 2 ایثارگران از پرداخت کلیه عوارض صدور مجوز ساختمانی به تناسب یک واحد مسکونی به مساحت 150 مترمربع زیر بنای مسکونی تا حداکثر مبلغ سی و پنج میلیون ریال برای یک مرتبه بر روی اراضی و املاکی که امکان صدور مجوز بر روی آن‌ها برای شهرداری میسر می‌باشد، معاف می‌باشند . 3 خانواده‌های تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی ( ره ) و بهزیستی از پرداخت کلیه عوارض صدور مجوز ساختمانی به تناسب یک واحد مسکونی به مساحت 50 مترمربع زیربنای مسکونی تا حداکثر مبلغ سی و پنج میلیون ریال برای یک مرتبه بر روی اراضی و املاکی که امکان صدور مجوز بر روی آن‌ها برای شهرداری میسر می‌باشد معاف می‌باشند . تبصره 1 : افراد مشمول صرفا به شرطی می‌توانند از مزایای مزبور استفاده کنند که مالکیت ملک به نام ایشان بوده و مجوز ساختمانی به نام ایشان صادر گردد . تبصره2 : افراد مشمول معافیت که قبلا به هر نحو و به هر میزان بر اساس قوانین و مصوبات مربوطه از امتیاز معافیت از پرداخت عوارض شهرداری استفاده نموده‌اند، حق استفاده مجدد از معافیت ذکر شده را ندارند . تبصره3 : واحد مسکونی با مالکیت جانبازان بالای 50 درصد و بالاتر واقع در بافت تاریخی فرهنگی تا هر زمانی که مالکیت واحد مسکونی متعلق به شخص جانباز می‌باشد، از پرداخت عوارض نوسازی معاف بوده و مبلغ عوارض این‌گونه موارد، از اعتبارات ردیف ماده 17 توسط شهرداری تامین خواهد شد . تبصره4 : با توجه به تورم‌های سالانه و امکان افزایش عوارض در هر سال مقرر گردید به‌ازای هر سال 15 درصد به سقف معافیت عوارض مندرج در این دستورالعمل اضافه شود . تبصره5 : کلیه مصوبات مغایر با این مصوبه از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این مصوبه، لغو می‌گردد .» 2 با توجه به زمان تصویب دستورالعمل مذکور، در ماده ( 39 ) قانون پنجساله توسعه اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشور تصریح شده است : « به منظور توانمند‌سازی افراد و گروه‌های نیازمند به ویژه زنان سرپرست خانوار و معلولان نیازمند با تاکید بر برنامه‌های اجتماعی محور و خانواده محور، با استفاده از منابع بودجه عمومی دولت و کمک‌های مردمی اقدامات زیر توسط دولت انجام می‌شود : الف طراحی نظام سطح‌بندی خدمات حمایتی و توانمند‌سازی متناسب با شرایط بومی، منطقه‌ای و گروه‌های هدف حداکثر تا پایان سال اول برنامه و فراهم نمودن ظرفیت‌های لازم برای استقرار نظام مذکور در طول برنامه . ب اجرای برنامه‌های توانمند‌سازی حداقل سالانه ده درصد ( 10 % خانوارهای تحت پوشش دستگاه‌های حمایتی به استثناء سالمندان و معلولین ذهنی، توانمند شده و خروج آنان از پوشش حمایت‌های مستقیم . ج تامین حق سرانه بیمه اجتماعی زنان سرپرست خانوار نیازمند، افراد بی‌سرپرست و معلولین نیازمند در طول سالهای اجرای برنامه . د معافیت افراد تحت پوشش سازمانها و نهادهای حمایتی از پرداخت هزینه‌های صدور پروانه ساختمانی، عوارض شهرداری و هزینه‌های انشعاب آب، فاضلاب، برق و گاز برای کلیه واحدهای مسکونی اختصاص یافته به آن‌ها فقط برای یک بار .» 3 در ماده 1 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران؛ « الف ایثارگر در این قانون به کسی اطلاق می‌گردد که برای استقرار و حفظ دستاوردهای انقلاب اسلامی و دفاع از کیان نظام جمهوری اسلامی ایران و استقلال و تمامیت ارضی کشور، مقابله با تهدیدات و تجاوزات دشمنان داخلی و خارجی انجام وظیفه نموده و شهید، مفقودالاثر، جانباز، اسیر، آزاده و رزمنده شناخته شود ». 4 در ماده 6 قانون جامع خدمات ایثارگران تصریح شده است؛ « مشمولان این قانون برای احداث یک واحد مسکونی با زیربنای مفید تا یکصد و بیست مترمربع و بیست مترمربع تجاری در شهر محل سکونت خود از پرداخت هزینه‌های عوارض صدور پروانه‌های ساختمانی، عوارض شهرداری و نوسازی برای یک بار با معرفی بنیاد معاف می‌باشند . مفاد این ماده در احداث مجتمع‌های مسکونی نیز اعمال و مازاد بر تراکم شامل ایثارگران نخواهد بود . تبصره مشمولان این قانون از پرداخت هر گونه هزینه انشعاب آب و فاضلاب، برق و گاز و پنجاه درصد ( 50 %) هزینه خدمات انشعاب آن‌ها برای یک بار معاف می‌باشند .» 5 با توجه به مطالب فوق، نظر به این که؛ اولا بر خلاف مفاد بند و ماده قانونی مذکور که هیچ‌گونه مبلغ ریالی جهت معافیت از پرداخت عوارض صدور پروانه ساختمانی قید نشده است، حداکثر مبلغ ریالی معافیت از پرداخت عوارض پروانه ساختمانی تعیین شده است . ثانیا با وجود تصریح ماده 6 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مورخ 1391/10/2 مجمع تشخیص مصلحت نظام حمایت از ایثارگران (« مشمولان این قانون برای احداث یک واحد مسکونی با زیربنای مفید تا یکصد و بیست مترمربع و بیست مترمربع تجاری در شهر محل سکونت خود از پرداخت هزینه‌های عوارض صدور پروانه‌های ساختمانی، عوارض شهرداری و نوسازی برای یک بار با معرفی بنیاد معاف می‌باشند . مفاد این ماده در احداث مجتمع‌های مسکونی نیز اعمال و مازاد بر تراکم شامل ایثارگران نخواهد بود .») در مصوبه شورای اسلامی شهر صرفا معافیت از پرداخت عوارض صدور مجوز ساختمانی به تناسب یک واحد مسکونی ذکر شده و هیچ‌گونه اشاره‌ای به معافیت از پرداخت هزینه‌های عوارض صدور پروانه‌های ساختمانی، عوارض شهرداری و نوسازی نگردیده است . ثالثا بر خلاف تصریح ماده 6 قانون مزبور، معافیت از پرداخت عوارض یک واحد مسکونی از 120 مترمربع به 150 مترمربع افزایش یافته است . بنا به مراتب مصوبه مذکور خلاف قانون بوده و ابطال آن مورد تقاضا است . موجب امتنان است از تصمیم متخذه این سازمان را مطلع فرمایند ." متن مصوبه مورد شکایت به قرار زیر است : « برادر گرامی جناب آقای جواد زرین کلاه فرماندار شهرستان شیراز با سلام احتراما، نامه شماره 914615779 / 11392 / 7 / 11 شهرداری مثبوت به شماره 29651 1391/7/12 دبیرخانه شورا مبنی بر بررسی پیشنهاد شهرداری در خصوص اصلاح مصوبه 16142 1389/4/1 شورای اسلامی شهر شیراز مبنی بر نحوه حمایت از خانواده شهداء ایثارگران و ..... در مورد عوارض و هزینه‌های صدور پروانه ساختمانی ارسالی از کمیسیون برنامه و بودجه شورا در دویست و هفتاد و هفتمین جلسه علنی مورخ 1391/10/24 شورای اسلامی شهر شیراز مطرح و مستند به ماده 76 ( 71 سابق ) اصلاحی قانون شوراها و ماده 9 آیین اجرایی نحوه وضع و وصول توسط شوراهای اسلامی شهر، بخش، شهرک مصوب 1378/7/7 هیات وزیران با لایحه اصلاحی در قالب دستورالعمل جهت حمایت از خانواده معظم شهدا، جانبازان، ایثارگران و خانواده‌های تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی ( ره ) و بهزیستی شامل پاراگراف الف و ب، 10 بند و 5 تبصره به شرح پیوست ممهور به مهر شورا موافقت گردید . خواهشمند است مستند به مواد 83 و 93 اصلاحی قانون تشکیلات وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی مصوب 1375/3/1 مصوبه مذکور را بررسی و نتیجه را به این شورا اعلام نمایند . (« دستورالعمل حمایتی از خانواده معظم شهدا، جانبازان، ایثارگران و خانواده‌های تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی ( ره ) و بهزیستی » از لحاظ انطباق با قانون ) ، در این سازمان مورد بررسی قرار گرفت؛ 1 شورای اسلامی شهر شیراز در « دستورالعمل حمایتی از خانواده معظم شهدا، جانبازان، ایثارگران و خانواده‌های تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی ( ره ) و بهزیستی » تصویب نموده است؛ الف در مصوبه شماره 31062 / ش الف س مورخ 1391/10/27 شورای اسلامی شهر شیراز ( تحت عنوان؛ « دستورالعمل حمایتی از خانواده معظم شهدا، جانبازان، ایثارگران و خانواده‌های تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی ( ره ) و بهزیستی ») آمده است : « الف : افراد تحت شمول : 1 خانواده معظم شهداء : شامل پدر، مادر، همسر و فرزندان شهید با گواهی بنیاد شهید و امور ایثارگران . 2 جانبازان، صرفا شخص جانباز25 % و بالاتر با گواهی بنیاد شهید و امور ایثارگران . 3 آزادگان : صرفا شخص آزاده با هر مدت زمان آزادگی با گواهی بنیاد شهید و امور ایثارگران . 4 ایثارگران : کلیه رزمندگان بسیجی که به صورت داوطلبانه حداقل 6 ماه متوالی و یا 9 ماه متناوب با گواهی ناحیه مقاومت بسیج حضور در جبهه‌های هشت سال دفاع مقدس را دارند . 5 خانواده‌های تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی ( ره ): اشخاصی که به عنوان سرپرست خانواده تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی ( ره ) می‌باشد . 6 خانواده‌های تحت پوشش سازمان بهزیستی : اشخاصی که به عنوان سرپرست خانواده به دلیل داشتن معلولیتهای ذهنی و جسمی تحت پوشش سازمان بهزیستی می‌باشند . همچنین خانواده‌هایی که حداقل دو نفر از اعضای خانواده دارای معلولیت‌های ذهنی و جسمی بوده و تحت پوشش سازمان بهزیستی می‌باشند . ب : میزان معافیت : 1 خانواده شهدا، جانبازان و آزادگان از پرداخت کلیه عوارض صدور مجوز ساختمانی به تناسب یک واحد مسکونی به مساحت 150 مترمربع زیر بنای مسکونی تا حداکثر مبلغ پنجاه میلیون ریال برای یک مرتبه بر روی اراضی و املاکی که امکان صدور مجوز بر روی آن‌ها برای شهرداری میسر می‌باشد، معاف می‌باشند . 2 ایثارگران از پرداخت کلیه عوارض صدور مجوز ساختمانی به تناسب یک واحد مسکونی به مساحت 150 مترمربع زیر بنای مسکونی تا حداکثر مبلغ سی و پنج میلیون ریال برای یک مرتبه بر روی اراضی و املاکی که امکان صدور مجوز بر روی آن‌ها برای شهرداری میسر می‌باشد، معاف می‌باشند . 3 خانواده‌های تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی ( ره ) و بهزیستی از پرداخت کلیه عوارض صدور مجوز ساختمانی به تناسب یک واحد مسکونی به مساحت 50 مترمربع زیربنای مسکونی تا حداکثر مبلغ سی و پنج میلیون ریال برای یک مرتبه بر روی اراضی و املاکی که امکان صدور مجوز بر روی آن‌ها برای شهرداری میسر می‌باشد معاف می‌باشند . تبصره 1 : افراد مشمول صرفا به شرطی می‌توانند از مزایای مزبور استفاده کنند که مالکیت ملک به نام ایشان بوده و مجوز ساختمانی به نام ایشان صادر گردد . تبصره2 : افراد مشمول معافیت که قبلا به هر نحو و به هر میزان بر اساس قوانین و مصوبات مربوطه از امتیاز معافیت از پرداخت عوارض شهرداری استفاده نموده‌اند، حق استفاده مجدد از معافیت ذکر شده را ندارند . تبصره3 : واحد مسکونی با مالکیت جانبازان بالای 50 درصد و بالاتر واقع در بافت تاریخی فرهنگی تا هر زمانی که مالکیت واحد مسکونی متعلق به شخص جانباز می‌باشد، از پرداخت عوارض نوسازی معاف بوده و مبلغ عوارض این‌گونه موارد، از اعتبارات ردیف ماده 17 توسط شهرداری تامین خواهد شد . تبصره4 : با توجه به تورم‌های سالانه و امکان افزایش عوارض در هر سال مقرر گردید به ازای هر سال 15 درصد به سقف معافیت عوارض مندرج در این دستورالعمل اضافه شود . تبصره5 : کلیه مصوبات مغایر با این مصوبه از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این مصوبه، لغو می‌گردد . رئیس شورای اسلامی شهر شیراز » در پاسخ به شکایت مذکور رییس شورای اسلامی شهر شیراز به موجب لایحه شماره 96 / 3760 / ص 1396/9/11 توضیح داده است که : « ریاست محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری با سلام با احترام، بازگشت ابلاغ پرونده شماره 9609980905800611 و کلاسه پرونده 866 / 96 موضوع درخواست سازمان بازرسی کل کشور در خصوص بر خلاف قانون بودن مصوبه شماره 31062 / ش الف س مورخ 91 / 10 / 27 شورای اسلامی شهر شیراز با موضوع حمایت از خانواده شهدا و ایثارگران و ... دفاعیات این شورا به شرح ذیل تقدیم می‌گردد . 1 سازمان در بند 2 درخواست ارسالی به ماده 39 قانون برنامه پنجم توسعه استناد کرده است حال آنکه با ابلاغ قانون برنامه ششم توسعه، برنامه پنجم قابلیت استناد ندارد مگر در مواردی که تنفیذ گردیده باشد و در خصوص ماده مذکور چنین نیست . در مواردی که قوانین لازم الاجراء با مصوبات شورا در تعارض هستند، یقینا قانون مقدم است و شهرداری و شورا قانون را رعایت می‌نمایند نه مصوبه را . 2 در بحث لزوم مصوبه شورای اسلامی شهر با عنایت بر اینکه مشکل عزیزان جانباز و خانواده شهدا بحث ساخت و ساز است و در اکثر موارد زیر بنا تا 150 مترمربع است، شورا بر اساس این نیاز، 120 متر مربع به 150 مترمربع است، شورا بر اساس این نیاز، 120 مترمربع را به 150 مترمربع افزایش داده‌اند تا بتوانند مشکلات این قشر از جامعه که برگردن همه ما حق دارند را مرتفع نمایند و اصولا چون عوارض نوسازی بسیار اندک است این موضوع قابل توجه نیست و شورای اسلامی شهر سعی نموده است مشکل اساسی آن‌ها را مرتفع نماید . النهایه با عنایت به مراتب فوق و جهت خدمات‌رسانی به خانواده شهداء و جانبازان تقاضای رد درخواست سازمان بازرسی را دارد .» هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1397/10/25 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی مطابق تبصره ماده 181 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1389 مقرر شده هر گونه تخفیف، بخشودگی حقوق و عوارض شهرداریها توسط دولت و قوانین مصوب به تامین آن از بودجه عمومی سالانه کشور منوط است، در غیراین صورت بخشودگی و تخفیف حقوق و عوارض شهرداریها ممنوع است . نظر به حکم مذکور، مصوبه شماره 31062 / ش الف س 1391/10/27 شورای اسلامی شهر شیراز متضمن معافیت از پرداخت عوارض شهرداریها به علت مغایرت با حکم قانون یاد شده به عنوان قانون حاکم در زمان تصویب مصوبه و خارج بودن از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمدکاظم بهرامی