رای شماره 2465 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال بندهای 4 و 5 اطلاعیه پذیرش دانشجوی پزشکی از مقطع کارشناسی سال 1400 - 1399 دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران

شماره 9900164 – 1/10/1400 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 14000997090581 24 65 مورخ 9/9/1400 با موضوع « بند 4 بخش مدارک موردنیاز دستورالعمل پذیرش دانشجوی پزشکی از مقطع کارشناسی مندرج در پایگاه اطلاع‌رسانی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران که متضمن الزام داوطلبان به ارائه مدرک معتبری است که نشان‌دهنده معدل مقطع کارشناسی رشته‌های مورد پذیرش باشد ابطال شد . بند 5 بخش مدارک موردنیاز دستورالعمل پذیرش دانشجوی پزشکی از مقطع کارشناسی مندرج در پایگاه اطلاع‌رسانی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران، در مواردی که ادامه تحصیلی در مقاطع بالاتر الزاما مستلزم طی آن از مقطع قبلی باشد باعث اعمال محدودیت بر حق آموزش می‌شود ابطال شد » جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری – یدالله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه : 9/9/1400 شماره دادنامه : 2465 شماره پرونده : 9900164 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقای علیرضا سلوکی موضوع شکایت و خواسته : ابطال بندهای 4 و 5 اطلاعیه پذیرش دانشجوی پزشکی از مقطع کارشناسی سال 1400 1399 دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران گردش کار : شاکی به موجب دادخواستی ابطال بندهای 4 و 5 اطلاعیه پذیرش دانشجوی پزشکی از مقطع کارشناسی سال 1400 1399 دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران را خواستار شده و در جهت تبیین خواست به‌طور خلاصه اعلام کرده است که : " 1 طبق اصل 20 قانون اساسی « همه افراد ملت اعم از زن و مرد یکسان در حمایت قانون قرار دارند و از همه حقوق انسانی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی با رعایت موازین اسلام برخوردارند ». به موجب بند 5 این آیین‌نامه داوطلبین زن در رشته‌هایی که فاقد طرح دوره انسانی می‌باشد می‌توانند پس از فارغ التحصیلی در آزمون مذکور شرکت نمایند اما داوطلبین مرد پس از فراغت از تحصیل تنها بعد از اتمام دوره خدمت سربازی مجاز به شرکت در آزمون مذکور هستند، بنابراین بند فوق الذکر با این اصل قانون اساسی مغایرت دارد . 2 مطابق تبصره 2 ماده 1 آیین‌نامه آموزش دوره پزشکی عمومی برای دانشجویانی که از طریق آزمون سراسری پذیرش می‌شوند جهت ارائه تاییدیه دوره متوسط مدت یک نیمسال تحصیلی و تاییدیه دوره پیش دانشگاهی یک سال پس از ثبت‌نام در دانشگاه زمان در نظر گرفته شده است . طبق نرخ مورد اعتراض ارائه مدرک پایان مقطع کارشناسی در زمان ثبت نام برای آزمون دکتری است که براین اساس با بند 9 اصل 3 مغایرت دارد . 3 بر اساس قانون خدمت وظیفه عمومی مصوب 22/8/1390 طبق ماده 35 تا زمانی که دانشجو وفق تبصره 1 ماده 33 به تحصیل اشتغال دارند، می‌توانند مشروط به اینکه دارای غیبت غیرموجه نباشند از معافیت تحصیلی استفاده نمایند . این معافیت برای هر مقطع فقط یک بار داده می‌شود . داوطلبین مرد مقطع کارشناسی، با شرکت در این آزمون وارد مقطع دکتری عمومی می‌شوند که مطابق با این قانون صدور معافیت تحصیلی برای این دسته از داوطلبین بلامانع است . لذا با عنایت به بند 4 و 5 این آیین‌نامه و معطوف نمودن توجه مجدد جنابعالی به بند 9 اصل 3 قانون اساسی، در جهت ادامه تحصیل علاقه مندان به این دوره تبعیضاتی نسبت به سایر دوره‌های برگزاری توسط وزارت علوم و بهداشت صورت می‌گیرد و همچنین داوطلبین را از تسهیلات مقرر شده در قانون خدمت وظیفه عمومی محروم می‌نماید . 4 دانشجویان سال آخر مقطع کارشناسی که تمایل به شرکت در این آزمون دارند و طبق دفترچه راهنمای شرکت در آزمون ورودی مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته رشته‌های گروه پزشکی مجاز به شرکت در آزمون کارشناسی ارشد و ادامه تحصیل هستند وفق بند 5 مندرج در بخش « ضوابط ورود به دوره » باید از ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد امتناع بورزند . از طرفی چون دانشجویان ورودی نیمسال اول دانشگاه‌ها در شهریور ماه فارغ التحصیل می‌شوند امکان ثبت نام در آزمون مذکور را در سال جاری ندارند زیرا ثبت نام برای این آزمون در بازه زمانی زمستان سال قبل انجام می‌شود و این دسته از دانشجویان در آن بازه زمانی هنوز فارغ التحصیل نشده‌اند . مع الوصف طبق بند 4 که لزوم مدرک فارغ التحصیلی را هنگام ثبت نام برای آزمون ایجاد می‌کند . داوطلبین باید تا آزمون سال آینده منتظر بمانند . این امر به ایجاد فاصله یک ساله در امر تحصیل برای داوطلب می‌گردد در حالی که داوطلب شرایط ادامه تحصیل را در این یک سال داراست . حسب الامر این موضوع سبب مغایرت با ماده 1 قانون تامین وسایل و امکانات تحصیل اطفال و جوانان ایرانی « کلیه اطفال و جوانان ایرانی که واجد شرایط تحصیل می‌باشند باید بدون هیچ‌گونه مانعی به تحصیل بپردازند و هیچ کس نمی‌تواند آنان را از تحصیل باز دارد، جز با مجوز قانونی » می‌گردد . بنابه مراتب که نشان‌دهنده مغایرت قانونی است و همچنین اصل 40 قانون اساسی : « هیچ کس نمی‌تواند اعمال حق خویش را وسیله اضرار به غیر یا تجاوز به منافع عمومی قرار دهد ». وفق ماده 35 قانون دیوان بدوا درخواست صدور دستور موقت مبنی بر توقف مورد شکایت تا رسیدگی به آن‌ها مورد استدعاست . 5 بر اساس تبصره 3 ماده 6 قانون تشکیل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی « کلیه ضوابط و مقررات آموزشی حاکم بر سایر دانشگاه‌های کشور و نیز ضوابط و مقررات آموزشی اعلام شده از شورای عالی انقلاب فرهنگی و وزارت فرهنگ و آموزش عالی در مورد دانشگاه‌های علوم پزشکی حاکم و مجری خواهد بود ». وفق صفحه 8 دفترچه شماره 1 راهنمای کارشناسی ارشد ناپیوسته سازمان سنجش آموزش کشور سال 1399 که برای بند ششم 4 تبصره ذکر گردیده است و طبق تبصره 1 همین بند دانشجویان سال آخر هنگام ثبت نام در آزمون کارشناسی ارشد معدل خود تا پایان ترم ششم را در سامانه نام نویسی ثبت می‌کنند لذا در دستورالعمل فوق الذکر صرفا تبصره چهارم این بند مورد قبول واقع گردیده است . " متن مقرره‌های مورد اعتراض به شرح زیر است : " اطلاعیه سیزدهمین دوره پذیرش دانشجوی پزشکی از مقطع کارشناسی سال تحصیلی 1400 1399 داوطلبان جهت ثبت نام می‌توانید از روز یکشنبه مورخ 1/10/1398 تا پایان وقت روز سه شنبه مورخ 1/11/1398 با مراجعه به سایت ثبت نام و اسکن مدارک مشروحه زیر نسبت به ثبت نام خود اقدام نمایند . بدیهی است هرگونه مغایرت مدارک ارائه شده با دستورالعمل موجب کان لم یکن تلقی شدن ثبت نام از طرف دانشگاه خواهد شد . .............. ............... 4 مدرک معتبر که نشان‌دهنده معدل مقطع کارشناسی رشته‌های مورد پذیرش باشد . 5 کارت پایان خدمت نظام وظیفه یا کارت معافیت دائم برای داوطلبان مرد . " در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست اداره کل حقوقی و تنظیم مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی معاونت حقوقی و امور مجلس به موجب لایحه شماره 438 /107 10/3/1399 توضیح داده است که : " متقاضی ابطال بندهای 4 و 5 بخش مدارک مورد نیاز اطلاعیه پذیرش دانشجوی پزشکی از مقطع کارشناسی مندرج در سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران می‌باشد . لکن دعوای خود را به طرفیت معاونت آموزشی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی طرح نموده است . در این خصوص اشاره می‌نماید : اولا مراحل اجرایی آزمون از جمله اطلاعیه مورد اعتراض توسط دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران تنظیم و اجرا شده است بر این اساس اطلاعیه مورد اعتراض ارتباطی با معاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ندارد . ثانیا : معاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی دارای شخصیت حقوقی مستقل از وزارت متبوع نبوده و نمی‌تواند مستقلا طرف دعوا قرار گیرد . بنابراین و نظر به عدم سمت معاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در دعوای حاضر صدور قرار رد شکایت مورد تقاضا است . مطابق مصوبه جلسه 421 19/3/1377 شورای عالی انقلاب فرهنگی، شورای عالی برنامه‌ریزی از شورای عالی انقلاب فرهنگی منفک و در هر وزارتخانه ( وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ) به‌طور مستقل تشکیل گردیده است . مطابق بند 20 مصوبات جلسات 429 و 430 21/7/1377 و 5/8/1377 شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره بازنگری مصوبات شورای عالی در خصوص آموزش عالی ( نامه شماره 3099 / دش 18/8/1377 ) مقرر گردیده است « در خصوص موضوعات مربوط به آموزش‌های دانشگاهی، شورای عالی برنامه‌ریزی دستگاه اجرایی تصمیم می‌گیرد، مگر دروس معارف اسلامی که در شورای عالی انقلاب فرهنگی بررسی می‌شود .» به استناد بند مذکور و نامه شماره 4229 / دش 25/11/1377 شورای عالی انقلاب فرهنگی و مواد 2 و 7 قانون تشکیل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مصوب سال 1364 بندهای 1، 4 و 16 ماده 1 قانون تشکیلات و وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مصوب 1367، شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی به منظور تحقق سیاستها و خط مشی‌ها و اجرای مصوبات شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی به منظور تحقق سیاستها و خط مشی‌ها و اجرای مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی در امر برنامه‌ریزی و تدوین و تصویب آیین‌نامه‌ها و مقررات آموزشی تشکیل گردیده است . وظایف شورای مزبور به شرح ذیل می‌باشد : « برنامه‌ریزی آموزشی و پژوهشی در سطح آموزش عالی گروه پزشکی در راستای خط مشی کلی و سیاستهای آموزشی و پژوهشی برنامه‌ریزی درسی در مقاطع تحصیلی و رشته‌های مختلف دانشگاهی و اصلاح، تغییر و بازنگری برنامه‌های مصوب و تصویب نهایی برنامه‌ریزی آموزشی، پژوهشی و درسی دوره‌های تخصصی علوم پزشکی، تهیه و تصویب آیین‌نامه‌های آموزشی و پژوهشی، تغییر و اصلاح آیین‌نامه‌ها، تدوین ضوابط بررسی صلاحیت علمی داوطلبان استخدام در هیات علمی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی پزشکی کشور و تصویب آیین‌نامه‌های آن، تعیین نوع مدرک تحصیلی، جنسیت قابل پذیرش و درصد آن، نوع و میزان نقص عضو موثر، مواد امتحانی و ضرایب آن، ضوابط گزینش علمی و شرایط اختصاصی در آزمونهای ورودی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی کشور، تعیین نوع عناوین رشته‌ها و مقاطع تحصیلی گروه پزشکی ( کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری عمومی و ph.D. ) ایجاد رشته‌ها و دوره‌های آموزشی و پژوهشی در سطح آموزش عالی و بررسی، حذف یا ادغام رشته‌ها و گرایش‌های تحصیلی در مقاطع مختلف دانشگاهی، تعیین ضوابط ارزیابی کار هر یک از دبیرخانه‌های شوراهای گروه پزشکی و تخصصی و ایجاد هماهنگی و تنظیم فعالیت آن‌ها بر اساس خط مشی آموزشی و پژوهشی مصوب شورای عالی برنامه‌ریزی، تدوین و تصویب ضوابط نظارت بر حسن اجرای مصوبات، بررسی و اظهار نظر پیرامون کلیه موارد ارجاعی از طرف شورای عالی انقلاب فرهنگی یا وزیر بهداشت، درمان و آموزشی پزشکی، بررسی و تصویب برنامه‌های آموزش پیشنهادی دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشی و همکاری با وزارتین فرهنگ و آموزش عالی و آموزش و پرورش در زمینه برنامه‌ریزی‌های مربوط حسب مورد، بررسی و تصویب کلیه برنامه‌های درسی و مقررات و ضوابط آموزشی و پژوهشی گروه پزشکی مربوط به وزارتخانه‌ها، سازمانها و موسسات و نهادهای انقلاب اسلامی و دانشگاه‌ها و موسسات غیر انتفاعی، تدوین و تصویب ضوابط مربوط به جشنواره‌های علمی، پژوهشی، تدوین ضوابط مربوط به درس نامه‌ها و منابع درسی، تدوین و تصویب ضوابط انتقال و ادامه تحصیل دانشجویان ایرانی مقیم خارج در مقطع مختلف تحصیلی تا مقطع دکترای تخصصی در داخل کشور، تدوین و تصویب ضوابط اعتبارگذاری موسسات آموزش عالی گروه پزشکی، تدوین و تصویب ضوابط ارزیابی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی مرتبط در کشور، تدوین ضوابط مربوط به کمیسیون بررسی موارد خاص . آیین‌نامه پذیرش دانشجوی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران از مقطع کارشناسی، مصوب شصت و ششمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 16/3/1396 می‌باشد . بنابراین اطلاعیه سیزدهمین دوره پذیرش دانشجوی پزشکی از مقطع کارشناسی سال تحصیلی 1400 1399 با توجه به مصوبه مذکور تنظیم شده است . برابر بند 1 5 آیین‌نامه مورد اشاره یکی از شروط شرکت در آزمون مذکور دارا بودن معدل مقطع کارشناسی 16 و بالاتر است . بر این اساس بند 4 قسمت مدارک مورد نیاز اطلاعیه سیزدهمین دوره پذیرش دانشجوی پزشکی از مقطع کارشناسی سال تحصیلی 1400 1399 دایر بر « ارائه مدرک معتبر که نشان‌دهنده معدل مقطع کارشناسی رشته‌های مورد پذیرش باشد .» با توجه به این بند از آیین‌نامه تنظیم شده است . در ارتباط با بند 5 اطلاعیه سیزدهمین دوره پذیرش دانشجوی پزشکی از مقطع کارشناسی سال تحصیلی 1400 1399 نیز اشاره می‌نماید برابر بندهای 1 1 شرایط ورود به دوره آیین‌نامه مذکور، متقاضیان لازم است شرایط عمومی تحصیل رایگان در جمهوری اسلامی را دارا باشند . وفق تبصره بند 3 1 مدت زمان سربازی و طرح نیروی انسانی به شرط حداکثر سن متقاضیان اضافه می‌شود . بر این اساس برابر مفاد آیین‌نامه متقاضی پس از انجام خدمات طرح نیروی انسانی ( در رشته‌هایی که مقطع کارشناسی آن دارای طرح نیروی انسانی است ) و خدمت سربازی مجاز به ثبت نام جهت شرکت در آزمون مقطع مذکور می‌باشند . مضافا به اینکه شرایط مربوط به نظام وظیفه تابع قوانین سازمان نظام وظیفه است . همچنین مطابق نامه شماره 101 / 52 /33 /99 31/2/1399 دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران، آن دانشگاه جهت اخذ معافیت تحصیلی این گروه از داوطلبان با سازمان نظام وظیفه مکاتباتی را انجام داده که سازمان مذکور با اعطای معافیت تحصیلی در مقطع کارشناسی به پزشکی موافقت ننموده است . برابر ماده 12 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حدود صلاحیت و وظایف هیات عمومی دیوان، رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از آیین‌نامه‌ها و سایر نظامات و مقررات دستگاه‌های دولتی در مواردی است که مقررات مذکور مغایر با شرع یا قانون باشند و یا مرجع صادر‌کننده از حدود اختیار مربوطه تجاوز و یا سوء استفاده نموده باشد در حالی که در پرونده حاضر تمامی اقدامات وفق ضوابط، مقررات و مصوبات مربوطه صورت گرفته و شاکی نیز دلیل و مستندی جهت اثبات ادعای مطروحه ارائه ننموده است . بر این اساس و با توجه به مراتب مذکور رد شکایت نامبرده مورد تقاضا می‌باشد . " هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 9/9/1400 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی الف اولا : با توجه به اینکه برمبنای ماده 1 قانون تامین وسایل و امکانات تحصیل اطفال و جوانان ایرانی مصوب سال 1353 : « کلّیه اطفال و جوانان ایرانی که واجد شرایط تحصیل می‌باشند باید بدون هیچ‌گونه مانعی به تحصیل بپردازند و هیچکس نمی‌تواند آنان را از تحصیل بازدارد، جز با مجوز قانونی .» ثانیا : الزام متقاضیان شرکت در آزمون پذیرش دانشجوی پزشکی از مقطع کارشناسی به ارائه مدرک معتبر که نشان‌دهنده معدل مقطع کارشناسی آن‌ها باشد، موجب اعمال محدودیت حق بر آموزش به عنوان یکی از حقوق بنیادین شهروندان است و با بند سوم اصل سوم و اصل سی‌ام قانون اساسی مغایرت دارد . ثالثا : دانشجویان سال آخر مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد در تمامی رشته‌ها وفق ضوابط، مجاز به شرکت در آزمونهای تحصیلات تکمیلی مربوطه هستند و از این رو الزام به فارغ التحصیلی داوطلبان شرکت در آزمون پذیرش دانشجوی پزشکی از مقطع کارشناسی و ارائه معدل قطعی مقطع کارشناسی و عدم امکان شرکت دانشجویان سال آخر در آزمون یادشده فاقد مبنای قانونی است . بنا به مراتب فوق، بند 4 بخش مدارک مورد نیاز دستورالعمل پذیرش دانشجوی پزشکی از مقطع کارشناسی مندرج در پایگاه اطلاع‌رسانی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران که متضمن الزام داوطلبان به ارائه مدرک معتبری است که نشان‌دهنده معدل مقطع کارشناسی رشته‌های مورد پذیرش باشد، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . ب با عنایت به اینکه به موجب تبصره 1 ماده 33 قانون خدمت وظیفه عمومی الحاقی سال 1390، حداکثر معافیت تحصیلی در هریک از مقاطع تحصیلی پیش‌بینی شده است و براساس قسمت ذیل ماده 35 قانون مذکور اصلاحی سال 1390 و ماده 6 آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی مصوب سال 1392 هیات وزیران، این معافیت در هر مقطع تحصیلی فقط یک بار صادر می‌شود، بنابراین اطلاق بند 5 بخش مدارک مورد نیاز دستورالعمل پذیرش دانشجوی پزشکی از مقطع کارشناسی مندرج در پایگاه اطلاع‌رسانی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران، در مواردی که ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر الزاما مستلزم طی آن از مقطع قبلی باشد باعث اعمال محدودیت بر حق آموزش می‌شود، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری