رای شماره 2448 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع اطلاق تبصره ماده 9 آیین‌نامه آموزشی دوره دکتری تخصصی مصوب جلسه شماره 871 مورخ 24/11/1394 شورای عالی برنامه‌ریزی آموزشی موضوع ابلاغیه شماره 27722 /2 مورخ 17/2/1395 معاون آموزشی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری)

شماره0002988 – 1/11/1401 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات‌مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140109970905812448 مورخ 1401/10/3 با موضوع : « اطلاق تبصره ماده 9 آیین‌نامه آموزشی دوره دکتری تخصصی مصوب جلسه شماره 871 مورخ 24/11/1394 شورای عالی برنامه‌ریزی آموزشی ( موضوع ابلاغیه شماره 2 / 27722 مورخ 17/2/1395 معاون آموزشی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری ) در حدی که متضمن اعطای صلاحیت به هیاتهای امنای دانشگاه‌ها برای تعیین شهریه برای سنوات مازاد بر 9 نیمسال بدون توجه به تفکیک بین عذر موجه و غیرموجه است، ابطال شد .» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یدالله اسمعیلی‌فرد تاریخ دادنامه : 3/10/1401 شماره دادنامه : 2448 شماره پرونده : 0002988 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقای مسلم شجاعیان فر موضوع شکایت و خواسته : ابطال تبصره ماده 9 آیین‌نامه آموزشی دوره دکتری تخصصی (Ph.D) مصوب جلسه شماره 871 24/11/1394 شورای عالی برنامه‌ریزی آموزشی ( موضوع ابلاغیه شماره 2 / 27722 17/2/1395 معاون آموزشی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری ) گردش کار : شاکی به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی ابطال تبصره ماده 9 آیین‌نامه آموزشی دوره دکتری تخصصی (Ph.D) مصوب جلسه شماره 871 24/11/1394 شورای عالی برنامه‌ریزی آموزشی ( موضوع ابلاغیه شماره 2 / 27722 1395/2/17 معاون آموزشی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری ) را به استناد مواد 12 و 13 قانون مجازات اسلامی خواستار شده و به‌طور خلاصه اعلام کرده است که : " به استحضار می‌رساند حکم مقرر در تبصره ماده 9 آیین‌نامه آموزشی دوره دکتری تخصصی بدون توجه به ماهیت رشته و زمان بر بودن پروژه تحصیلی دانشجو ناعادلانه می‌باشد چرا که امکان دارد دانشجوی ملزم به چاپ مقاله در مجلات بین‌المللی گردد و دریافت پذیرش چاپ مقاله در این مجلات نوعا زمان بر می‌باشد . ضمن اینکه ماهیت برخی رشته‌ها همچون علوم پایه به نحوی است که دست‌یابی به نتیجه آزمایشات و چاپ دستاوردهای آن به طول می‌انجامد . همچنین دسترسی به آزمایشگاه با توجه به تراکم دانشجویان سخت بوده و همین موارد منجر به افزایش طول دوره تحصیل در مقطع دکتری می‌شود که جریمه این افزایش مدت تحصیل معمولا جریمه و اخراج از دانشگاه می‌باشد . علی‌ایحال ابطال تبصره مورد شکایت را خواستارم . " متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است : " آیین‌نامه آموزشی دوره دکتری تخصصی ( ph.D ) مقدمه : به استناد بند 12 ماده 3 آیین‌نامه شورای عالی برنامه‌ریزی آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ( مصوب 1393/7/28 ) این آیین‌نامه تدوین و به اجرا گذاشته می‌شود . ......... ماده 9 : مدت تحصیل در دوره دکتری تخصصی، حداقل شش نیمسال تحصیلی و حداکثر هشت نیمسال تحصیلی است . تبصره : در صورتی که دانشجو در مدت مقرر دانش‌آموخته نشود، موسسه اختیار دارد به پیشنهاد استاد راهنما، مدت تحصیل را حداکثر تا دو نیمسال تحصیلی افزایش دهد . برای دانشجوی مشمول آموزش رایگان، تحصیل در نیمسال اول کماکان به صورت رایگان اما در نیمسال دوم منوط به پرداخت هزینه ثابت است که طبق تعرفه هیات امنا تعیین و طبق شیوه نامه مصوب موسسه دریافت می‌شود . چنانچه دانشجویی در این مدت دانش آموخته نشود پرونده وی برای تصمیم‌گیری در خصوص ادامه تحصیل به کمیسیون موارد خاص موسسه ارجاع می‌شود . ...... وزیر علوم تحقیقات و فناوری " علی‌رغم ابلاغ دادخواست وضمائم آن به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تا زمان رسیدگی به پرونده در جلسه هیات عمومی، پاسخی از طرف آن مرجع واصل نشده است . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 3/10/1401 به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی تعیین شهریه برای سنوات مازاد تحصیلی مفادا از مصادیق امور مالی بوده و لذا با توجه به حکم مقرر در بند « ب » ماده 20 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1389 و ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب سال 1395 که اختیارات هیاتهای امنا در تصویب امور مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی و تشکیلاتی را بدون متابعت از قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاههای دولتی مورد تایید قرار داده و همچنین با عنایت به مفاد آرای متعدد صادره از هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله آرای شماره 945 مورخ 28/9/1396 و شماره 2623 مورخ 5/9/1398 این هیات، وضع مقرره مورد شکایت به دلیل آنکه شورای عالی برنامه‌ریزی آموزشی به عنوان مرجع تصویب‌کننده آن راسا به تعیین شهریه اقدام نکرده و تعیین آن را به هیاتهای امنا احاله کرده است، خارج از حدود اختیار نیست . ولی با توجه به اینکه مصوبه مورد اعتراض برخلاف ملاک مقرر در رای شماره 140009970905810313 مورخ 4/3/1400 هیات عمومی دیوان عدالت اداری درخصوص وجود تمایز میان معاذیر موجه و غیرموجه در تمدید سنوات، در مورد اخذ شهریه برای سنوات مازاد بر 9 نیمسال تفکیکی میان عذر موجه و غیرموجه قائل نشده و به صورت مطلق اخذ شهریه را برای تمدید سنوات دانشجویان تجویز نموده است و این در حالی است که حتی سنوات بالاتر از 10 نیمسال نیز با موافقت کمیسیون موارد خاص دانشگاه به دانشجو اعطا می‌شود و همین امر قرینه‌ای بر پذیرش وجود عذر موجه در عدم فارغ‌التحصیلی است، لذا اطلاق تبصره ماده 9 آیین‌نامه آموزشی دوره دکتری تخصصی (Ph.D) مصوب جلسه شماره 871 مورخ 24/11/1394 شورای عالی برنامه‌ریزی آموزشی ( موضوع ابلاغیه شماره 2 / 27722 مورخ 17/2/1395 معاون آموزشی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری ) در حدی که متضمن اعطای صلاحیت به هیاتهای امنای دانشگاهها برای تعیین شهریه برای سنوات مازاد بر 9 نیمسال بدون توجه به تفکیک بین عذر موجه و غیرموجه است، خارج از حدود اختیار شورای عالی برنامه‌ریزی آموزشی بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مهدی دربین