رای وحدت رویه شماره 691 مورخ 1385/7/11 دیوان عالی کشور در خصوص تعیین دیه جداگانه چندین استخوان از یک عضو

شماره 5608 / ه - 1385/8/28 رای وحدت رویه شماره 691 مورخ 1385/7/11 دیوان عالی کشور در خصوص تعیین دیه مقدر جداگانه چندین استخوان از یک عضو بدن پرونده وحدت رویه ردیف: 83 /5 هیات عمومیحضرت آیت‌الله مفید دامت برکاته ریاست محترم هیات عمومی دیوان عالی کشوربا سلام و تحیت - به استحضار می‌رساند: مسئول اجرای احکام دادسرای عمومی و انقلاب همدان با ارسال نامه‌ای به ضمیمه چند فقره دادنامه صادره از شعب مختلف دادگاه عمومی همدان که حاوی آرای متفاوتی در موضوع واحدی می‌باشند تقاضای طرح در هیات‌عمومی دیوان‌عالی کشور را نموده است، از آنجا که پس از بررسی موضوع قابل طرح تشخیص داده شد، ابتدا خلاصه‌ای از جریان دو پرونده موردنظر معروض، سپس اظهارنظر می‌نماید: 1- در پرونده کلاسه 82 /75 /105 آقای محمدحسن کرم‌داد علیه آقای حسن شاهرخ شکایتی به عنوان ایراد ضرب غیرعمدی بر اثر بی‌احتیاطی در رانندگی تقدیم شعبه 105 دادگاه عمومی همدان نموده، دادگاه مزبور پس از رسیدگی طی دادنامه شماره 335 - 1382/6/10 به استناد موادی از قانون مجازات اسلامی از جمله ماده 442 مشتکی‌عنه را بابت شکستگی انتهای تحتانی استخوان‌های درشت نی و نازک نی ساق پای راست به پرداخت چهار پنجم از یک پنجم نصف دیه کامل مرد مسلمان محکوم نموده است. 2- در پرونده کلاسه 81 /1452 /4 آقای محمدعلی قربانی علیه آقای روح‌ا... رحیمی شکایتی مبنی بر ایراد صدمه بدنی بر اثر بی‌احتیاطی در رانندگی تقدیم شعبه 4 دادگاه عمومی همدان نموده، دادگاه مزبور پس از رسیدگی به موجب دادنامه شماره 383 - 1382/4/7 به استناد موادی از قانون مجازات اسلامی از جمله ماده 442 مشتکی‌عنه را به پرداخت چهارپنجم از یک پنجم از یک دوم دیه کامل مرد مسلمان بابت شکستگی استخوان نازک نی پای چپ و چهار پنجم از یک پنجم از یک دوم دیه کامل برای شکستگی استخوان درشت نی پای چپ که هر دو بدون عیب جوش خورده‌اند محکوم نموده است و به همین ترتیب در چند فقره پرونده دیگر ارسالی در این خصوص آرای متفاوتی از دادگاه‌ها اصدار یافته است. نظریه: همانگونه که ملاحظه می‌فرمایید در خصوص شکستگی دو استخوان نازک نی و درشت نی یک پا در حادثه رانندگی از دو شعبه دادگاه دو رای متفاوت صادر گردیده، یکی از شعب به استناد ماده 442 متهم را به پرداخت فقط یک دیه (یعنی چهار پنجم از یک پنجم از یک دوم دیه کامل) برای دو شکستگی و شعبه دیگر با استناد به همان ماده 442 متهم را به پرداخت دو دیه یکی برای شکستگی درشت نی و دیگری برای شکستگی نازک نی محکوم نموده است و بدین ترتیب با استنباط از یک قانون دو رای متفاوت در یک موضوع صادر شده است، لذا در اجرای ماده 270 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری، خواهشمند است مقرر فرمایید به منظور ایجاد وحدت رویه قضایی موضوع در دستور کار هیات‌عمومی محترم دیوان‌عالی کشور قرار گیرد. به تاریخ روز سه‌شنبه 1385/7/11 جلسه وحدت‌رویه هیات‌عمومی دیوان‌عالی کشور، به ریاست حضرت آیت‌الله مفید رییس دیوان‌عالی کشور و با حضور حضرت آیت‌الله دری‌نجف‌آبادی دادستان کل کشور و جنابان آقایان روسا و مستشاران و اعضاء معاون شعب حقوقی و کیفری دیوان‌عالی کشور، تشکیل گردید. پس از طرح موضوع و قرائت گزارش و بررسی اوراق پرونده مبنی بر: «..... احتراما؛ در خصوص پرونده وحدت‌رویه قضایی ردیف 83 /5 هیات‌عمومی دیوان‌عالی کشور موضوع اختلاف نظر بین شعب چهارم و یکصد و پنجم دادگاه عمومی همدان در خصوص شکستگی دو استخوان نازک نی و درشت نی یک پا در حادثه رانندگی با لحاظ مفاد گزارش تنظیمی به شرح آتی اظهارنظر می‌گردد: اصل وجود دیه مقدر به کسر ساعد یا ساق در میان فقهای عظام محل اختلاف و بحث و نظر است و بدین جهت برخی فتاوی در تخصیص دیه در موارد مذکور قائل به احتیاط بوده و برخی دیگر نظر به جمع دیه و ارش به اعتبار ماهیت استخوان درشت نی و نازک نی پا داده‌اند. مستنبط از بیان ماده 442 قانون مجازات اسلامی هم این است که برای شکستن استخوان هر عضوی که برای آن دیه معینی مقرر شده دیه مربوط پرداخت شود. ظاهر عبارت ماده 442 دلالت بر شکستن یک استخوان از عضو معین دارد و منصرف از استخوان‌های متعدد آن عضو می‌باشد و بلکه درصورت شکستن بیش از یک استخوان مراد شارع تعیین دیه بر هر شکستگی استخوان است زیرا بعضی از اعضای بدن بیش از یک استخوان دارد که درصورت شکستن آن‌ها لازم است برای هر یک دیه مستقل علیحده تعیین شود لذا تعیین دیه برای شکستن هر یک از استخوان‌های زنداعلی و زنداسفل در ساعد و استخوان درشت نی و نازک نی در ساق از لحاظ تعدد مجازات انطباق آن با اصول و موازین اقرب به نظر می‌رسد و اصل نیز عدم تداخل مسببات است و ملاک تعدد جنایات است و هر کدام یک استخوان است و یک دیه دارد. بدین جهت رای شعبه چهارم دادگاه عمومی همدان که با لحاظ این مراتب برای استخوان نازک نی پای چپ و دشت نی همان پا دو فقره دیه معین نموده است طبق مقررات و موازین به نظر می‌رسد و مورد تایید می‌باشد. ردیف: 83 /5 رای شماره: 691 - 1385/7/11 رای وحدت رویه هیات‌عمومی دیوان‌عالی کشور با توجه به ماده 442 قانون مجازات اسلامی که مقرر داشته: «دیه شکستن استخوان هر عضوی که برای آن عضو دیه معینی است خمس آن می‌باشد...» بنابراین چنانچه دو استخوان از یک عضو نیز شکسته شود برای هر استخوان طبق ماده مذکور بایستی دیه جداگانه تعیین شود علیهذا به نظر اکثریت اعضاء هیات‌عمومی وحدت رویه دیوان‌عالی کشور رای شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان همدان که با این نظر منطبق است قانونی تشخیص و مورد تایید است. این رای به استناد ماده 270 از قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری در موارد مشابه برای شعب دیوان‌عالی کشور و دادگاه‌های عمومی لازم الاتباع خواهد بود.