رای شماره 1477 و 1478 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال مواد 1، 4، 5 و 6 پیوست شماره 3 آیین‌نامه و شیوه نامه اجرایی یکپارچه آموزشی تمام مقاطع تحصیل (ویژه ورودی‌های 1400 و بعد از آن) مصوب 1399/08/10 دانشگاه پیام نور درخصوص ضوابط معادل‌سازی دانشجویان اخراجی، انصرافی و تغییر رشته

شماره0004360 - 3/11/1401 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه‌های 140109970905811477 و 140109970905811478مورخ 1/9/1401 با موضوع: «1 ماده 1 پیوست شماره 3 آیین‌نامه و شیوه نامه اجرایی یکپارچه آموزش تمام مقاطع تحصیلی (ویژه ورودی‌های 1400 و بعد از آن) مصوب 10/8/1399 شورای آموزشی دانشگاه پیام نور صرفا تقاضای معادل‌سازی دانشجویان اخراجی، انصرافی و تغییر رشته که دروس را در همان دوره رسمی مورد تایید وزارتین گذرانده باشند، قابل بررسی بوده و به فارغ‌التحصیلان دیگر رشته‌ها اشاره‌ای نشده است. ابطال شد. 2 ماده 4 پیوست شماره 3 شیوه نامه مذکور که حداکثر 50 درصد از واحدهای گذرانده شده را قابل معادل‌سازی اعلام کرده و ماده 6 آن نیز که دروس عملی و نظری عملی را قابل معادل‌سازی تشخیص نداده، ابطال شد. 3 اطلاق ماده 5 پیوست شماره 3 شیوه نامه مورد اعتراض که کلیه دروس که بیش از 5 سال از زمان گذرانده آن‌ها گذشته باشد را به‌طور مطلق قابل معادل‌سازی تشخیص نداده در حدی که متضمن عدم قابلیت معادل‌سازی دروس شده است که بیش از 5 سال از گذراندن آن‌ها سپری گردیده اما محتوای آن در این مدت تغییر نکرده است، ابطال شد.» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یدالله اسمعیلی‌فرد تاریخ دادنامه: 1/9/1401 شماره دادنامه: 1478 1477 شماره پرونده: 0100008 0004360 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکیان: آقایان وحید جاودان و خانم معصومه عدالتی سروستانی موضوع شکایت و خواسته: ابطال مواد 1، 4، 5 و 6 پیوست شماره 3 آیین‌نامه و شیوه نامه اجرایی یکپارچه آموزشی تمام مقاطع تحصیل (ویژه ورودی‌های 1400 و بعد از آن) مصوب 10/8/1399 دانشگاه پیام نور گردش کار: شاکیان به موجب دادخواست‌ها و لوایح جداگانه، ابطال مواد 1، 2، 4، 5 و 6 پیوست شماره 3 آیین‌نامه و شیوه‌نامه اجرایی یکپارچه آموزشی تمام مقاطع تحصیل (ویژه ورودی‌های 1400 و بعد از آن) مصوب 10/8/1399 دانشگاه پیام نور را به استناد ماده 4 قانون مدنی، بندهای 9، 10 اصل سوم و اصول 3، 159 و 170 قانون اساسی و آرای وحدت رویه هیات عمومی دیوان عالی کشور به شماره‌های 516 7/1/1368 و 71 4/9/1353خواستار شده‌اند و اعلام کرده‌اند که محدودیت‌های مقرر در مواد مورد شکایت از آیین‌نامه دانشگاه پیام نور در رابطه با شرایط معادل‌سازی دروس و واحدهای گذرانده شده، عادلانه نیست و علاوه بر تحمیل هزینه‌های اضافی به دانشجویان، موجب تضییع حقوق ایشان می‌شود؛ چرا که دانشگاه‌ها با استناد به آیین‌نامه مورد اعتراض از معادل‌سازی برخی از دروس و واحدهای گذرانده شده توسط دانشجویان، اجتناب می‌نمایند. متن مواد مورد شکایت به شرح زیر است: "شیوه نامه اجرایی مربوط به آیین‌نامه یکپارچه آموزشی پیوست 3: معادل‌سازی 1 صرفا بررسی تقاضای معادل‌سازی دانشجویان اخراجی و انصرافی و تغییر رشته که دروسی را در همان دوره رسمی مورد تایید وزارتین گذرانده باشند مقدور است. ........... 4 حداکثر 50 درصد کل واحدهای گذرانده شده قابل معادل‌سازی است. 5 دروسی که بیش از 5 سال از زمان گذراندن آن‌ها گذشته باشد، قابل معادل‌سازی نیستند. 6 دروس عملی و نظری عملی قابل معادل‌سازی نیستند. .............. " علی‌رغم ابلاغ دادخواست و ضمائم آن به دانشگاه پیام نور، تا زمان رسیدگی به پرونده در جلسه هیات عمومی، پاسخی از طرف آن دانشگاه واصل نشده است. در اجرای ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 موضوع به هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری ارجاع شد و این هیات به موجب دادنامه شماره 140109970906010488 30/7/1401 بند 2 پیوست شماره 3 آیین‌نامه و شیوه نامه اجرایی یکپارچه آموزشی تمام مقاطع تحصیلی (ویژه ورودی‌های 1400 و بعد از آن) مصوب 10/8/1399 دانشگاه پیام نور را قابل ابطال تشخیص نداد و به رد شکایت رای صادر کرد. رای مذکور به علت عدم اعتراض از سوی رئیس دیوان عدالت اداری یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت. رسیدگی به تقاضای ابطال بندهای 1، 4، 5 و 6 پیوست شماره 3 آیین‌نامه و شیوه نامه اجرایی یکپارچه آموزشی تمام مقاطع تحصیلی (ویژه ورودی‌های 1400 و بعد از آن) مصوب 10/8/1399دانشگاه پیام نور در دستورکار جلسه هیات عمومی قرار گرفت. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1/9/1401 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی الف نظر به اینکه براساس ماده 1 پیوست شماره 3 آیین‌نامه و شیوه نامه اجرایی یکپارچه آموزشی تمام مقاطع تحصیلی (ویژه ورودیهای 1400 و بعد از آن) مصوب 10/8/1399 شورای آموزشی دانشگاه پیام نور صرفا تقاضای معادل‌سازی دانشجویان اخراجی، انصرافی و تغییر رشته که دروسی را در همان دوره رسمی مورد تایید وزارتین گذرانده باشند، قابل بررسی بوده و به فارغ‌التحصیلان دیگر رشته‌ها اشاره‌ای نشده است، لذا مقرره مذکور از حیث خارج نمودن بدون دلیل دانش‌آموختگان از فهرست اشخاصی که می‌توانند معادل‌سازی دروس مشابه گذرانده شده را تقاضا نمایند، متضمن اعمال تبعیض ناروا میان این اشخاص و دانشجویان اخراجی، انصرافی و تغییر رشته بوده و با بند 9 اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مغایرت دارد و از سوی دیگر اجبار دانش آموختگان سابق به اخذ مجدد دروس مشابه که در رشته‌ای دیگر گذرانده‌اند، منجر به تحمیل هزینه اضافی می‌شود که اخذ آن برمبنای حکم مقرر در ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال 1380 و ماده 60 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2) مصوب سال 1393، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و لذا ماده 1 پیوست شماره 3 آیین‌نامه و شیوه نامه اجرایی یکپارچه آموزشی تمام مقاطع تحصیلی (ویژه ورودیهای 1400 و بعد از آن) مصوب 10/8/1399 شورای آموزشی دانشگاه پیام نور برمبنای دلایل مزبور و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. ب. با توجه به اینکه در ماده 4 پیوست شماره 3 شیوه نامه مورد شکایت حداکثر 50 درصد از واحدهای گذرانده شده قابل معادل‌سازی اعلام شده و در ماده 6 پیوست شماره 3 شیوه نامه نیز دروس عملی و نظری عملی را قابل معادل‌سازی تشخیص نداده و این در حالی است که ایجاد چنین محدودیتی مستند و مبنای قانونی ندارد و از سوی دیگر تکلیف دانشجویان به اخذ مجدد دروس مشابه مازاد بر 50 درصد مقرر در ماده 4 و همچنین دروس عملی و نظری عملی، منجر به تحمیل هزینه اضافی می‌شود که اخذ آن برمبنای حکم مندرج در ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال 1380 و ماده 60 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2) مصوب سال 1393 خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و لذا مواد 4 و 6 پیوست شماره 3 آیین‌نامه و شیوه نامه اجرایی یکپارچه آموزشی تمام مقاطع تحصیلی (ویژه ورودیهای 1400 و بعد از آن) مصوب 10/8/1399 شورای آموزشی دانشگاه پیام نور برمبنای دلایل یاد شده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. ج. با عنایت به اینکه ماده 5 پیوست شماره 3 شیوه نامه مورد اعتراض کلّیه دروسی را که بیش از 5 سال از زمان گذراندن آن‌ها گذشته باشد، به‌طور مطلق قابل معادل‌سازی تشخیص نداده و این در حالی است که امکان عدم تغییر محتوای این دروس در بازه زمانی 5 ساله و حتی بیش از آن وجود دارد، لذا اطلاق ماده 5 پیوست شماره 3 آیین‌نامه و شیوه نامه اجرایی یکپارچه آموزشی تمام مقاطع تحصیلی (ویژه ورودیهای 1400 و بعد از آن) مصوب 10/8/1399 شورای آموزشی دانشگاه پیام نور در حدی که متضمن عدم قابلیت معادل‌سازی دروس مشابه گذرانده شده‌ای است که بیش از 5 سال از گذراندن آن‌ها سپری گردیده و محتوای آن نیز در این مدت تغییر نکرده است، از این حیث که منجر به تحمیل هزینه اضافی شده و اخذ آن برمبنای حکم مندرج در ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال 1380 و ماده 60 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2) مصوب سال 1393 خلاف قانون است، مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری