رای شماره 177 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال صورتجلسه مورخ 18/4/1393 کمیته بدوی تشخیص مشاغل سخت و زیان‌آور استان گیلان

شماره ه/643/93 - 1396/3/23 بسمه تعالی جناب آقای جاسبی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران با سلام یک نسخه از رای هیات‌عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 177 مورخ 1396/3/2 با موضوع: «ابطال صورتجلسه مورخ 1393/4/18 کمیته بدوی تشخیص مشاغل سخت و زیان‌آور استان گیلان.» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات‌عمومی و سرپرست هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری مهدی دربین تاریخ دادنامه: 1396/3/2 شماره دادنامه: 177 کلاسه پرونده: 643/93 مرجع رسیدگی: هیات‌عمومی دیوان عدالت اداری. شاکی: آقای محب روحانی موضوع شکایت و خواسته: ابطال صورتجلسه مورخ 1393/4/18 کمیته بدوی مشاغل سخت و زیان‌آور استان گیلان گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال صورتجلسه مورخ 1393/4/18 کمیته بدوی مشاغل سخت و زیان‌آور استان گیلان را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: «ریاست محترم دیوان عدالت اداری با احترام وسلام به استحضار می‌رساند کمیته بدوی مشاغل سخت و زیان‌آور استان گیلان طی صورتجلسه مورخ 1393/4/18 خود از پذیرش درخواست متقاضیانی که با مقررات دیگری از جمله بازنشستگی در مشاغل عادی و یا ماده (10) صنایع به افتخار بازنشستگی نائل شده‌اند و بعدا متوجه شده‌اند که می‌توانستند به استناد تبصره (2) ماده 76 قانون تامین اجتماعی و یا به استناد قانون تفسیر جزء (1) بند ب تبصره (2) ماده 76 قانون تامین اجتماعی اصلاحی مصوب 1379 که سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و زیان‌آور به هر میزان، قبل یا بعد از اشتغال در مشاغل عادی به ازاء هر سال سابقه کار 1/5 سال محاسبه خواهد شد مصوب 1390/6/29 مجلس شورای اسلامی (تلفیق سابقه کار عادی و سخت و زیان آور) بازنشسته شوند. استحضار دارند که به استناد بند (5) جزء (ب) ماده 76 قانون تامین اجتماعی مصوب 1354/4/3 مقرر گردید که آیین‌نامه اجرایی تشخیص مشاغل سخت و زیان‌آور و نحوه احراز توالی و تناوب اشتغال، نحوه تشخیص فرسایش جسمی و روحی و سایر موارد مطروحه در این تبصره به موجب آیین‌نامه‌ای خواهد بود که حداکثر مدت (4) ماه توسط سازمان تامین اجتماعی و وزارتخانه‌های کار و امور اجتماعی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید. در این راستا تصویب نامه شماره 15365/ت36005ه 1386/2/5 هیات‌وزیران در جلسه 1385/12/26 تحت عنوان آیین‌نامه اجرایی بند (5) جزء (ب) ماده واحده قانون اصلاح تبصره (2) الحاقی ماده (76) قانون اصلاح مواد (72) و (77) و تبصره ماده (76) قانون تامین اجتماعی مصوب 1354 و الحاقی (2) تبصره به ماده 76 مصوب 1371 مصوب 1380 توسط کارگروه فوق الاشاره در 16 ماده تدوین و به تصویب رسید و در حال حاضر قابلیت اجرایی دارد. در تصویب نامه فوق بعدا اصلاحاتی به شرح زیر ایجاد گردید. 1 تصویب نامه شماره 207258/ت38737ه 1387/11/1 با موضوع اضافه شدن معاون اداره کل مطبوعات و خبرگزاریهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای تعیین مصادیق خبرنگاری و مباحث مرتبط با این حرفه تحت عنوان بند (6) ماده (8) به تصویب نامه اصلی. 2 تصویب نامه شماره 124610/ت44547ک 1389/6/6 به عنوان تبصره (1) ماده (3) به تصویب نامه اصلی با این متن: اصلاح آیین‌نامه اجرایی بند (5) جزء ب ماده واحده قانون اصلاح تبصره (2) الحاقی ماده (76) قانون اصلاح مواد 72 و 77 و تبصره ماده76 قانون تامین اجتماعی. 3 تصویب نامه شماره 90863/ت49316ه 1392/4/18 هیات‌وزیران با اصلاح و اضافه نمودن بند (4) به ماده (11) به تصویب نامه اصلی و با موضوع مشاغل مرتب با انرژی اتمی اقدام کمیته بدوی مشاغل سخت و زیان‌آور استان گیلان در رتبه و تدوین صورتجلسه مورخ 1393/4/18 به دلایل زیر غیر قانونی است. اولا: همان طوری که فوقا اعلام گردید، تدوین آیین‌نامه اجرایی تشخیص مشاغل سخت و زیان‌آور و نحوه احراز توالی و تناوب اشتغال، نحوه تشخیص فرسایش جسمی و روحی و سایر موارد مطروحه در این تبصره به‌طور مشترک به سازمان تامین اجتماعی و وزارتخانه‌های کار و امور اجتماعی وقت (وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی فعلی) و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و تصویب هیات‌وزیران محول گردیده است بنابراین کمیته بدوی مشاغل سخت و زیان‌آور استان گیلان اختیاری در تدوین این صورتجلسه نداشته است. ثانیا: برابر دادنامه‌های صادره شماره 4 1388/1/16 و 225 1389/6/22 از هیات‌عمومی دیوان عدالت اداری، بازنشستگی بیمه شدگان در مشاغل عادی و یا ماده (10) صنایع مانع از بازنشستگی بیمه شدگان در مشاغل سخت و زیان‌آور نخواهد بود در تحقق این موضوع لازم است بدوا شغل بیمه شده در کمیته بدوی مشاغل سخت و زیان‌آور مورد بررسی قرار گیرد. ثالثا: صورتجلسه مورخ 1393/4/18 منحصرا نظر کمیته بدوی مشاغل سخت و زیان‌آور استان مد نظر گرفته است در حالی که ممکن است نظر کمیته تجدیدنظر استانی و یا نظر شورای عالی حفاظت فنی مساعد و موافق به بررسی پرونده متقاضیانی که قبلا در مشاغل عادی و یا ماده (10) صنایع به افتخار بازنشستگی نایل آمده‌اند باشد. رابعا: اعضای کمیته بدوی مشاغل سخت و زیان‌آور به جای اجرای قانون و تصویب نامه‌های هیات وزیران به منظور دور زدن بند (1) ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 و با آگاهی از حدود صلاحیت و اختیارات هیات عمومی دیوان عدالت اداری در ابطال آیین‌نامه‌ها و دستورالعملها با ترفندی جدید مبادرت به تدوین صورتجلسه مورخ 1393/4/18 نموده‌اند تا در مواقع ضروری بتوانند عنوان نمایند که این یک صورتجلسه عادی و داخلی بوده و ابطال آن در صلاحیت هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیست تا بدین‌وسیله جلوی اجرای قانون را سد نمایند. لذا با عنایت به موارد مطروحه و مدارک و اسناد پیوست 1 کپی صورتجلسه مورخ 1393/4/18 کمیته بدوی مشاغل سخت و زیان‌آور استان گیلان 2 کپی تصویب نامه شماره 90863/ت49316ه 1393/4/18 هیات وزیران 3 کپی قانون تفسیر جزء (1) بند (ب) تبصره (2) ماده (76) قانون تامین اجتماعی اصلاحی مصوب 1379 مصوب 1390/6/29 4 کپی تصویب نامه شماره 124610/ت44547ک 1389/6/6 کارگروه هیات وزیران 5 کپی تصویب نامه شماره 207258 ت38737ه 1387/11/1 هیات وزیران 6 کپی تصویب نامه شماره 15365/ت36005ه 1386/12/5 هیات‌وزیران لذا با عنایت به مدارک و مستندات پیوست و موارد مطروحه خواهان ابطال صورتجلسه مورخ 1393/4/18 کمیته بدوی مشاغل سخت و زیان‌آور به دلایل زیر: مغایرت با ردیف 5 بند ب ماده 76 قانون تامین اجتماعی و خارج از حدود وظایف کمیته بدوی مشاغل سخت و زیان‌آور استان گیلان در وضع مقررات دولتی را دارم.» متن صورتجلسه مورخ 1393/4/18 که مورد اعتراض قرار گرفته به شرح زیر است: «به موجب آیین‌نامه اجرایی (موضوع جزء 5 بند ب تبصره 2 الحاقی ماده 76 قانون تامین اجتماعی) مصوب 1381/52/26 هیات‌وزیران با توجه به اینکه تایید مشاغل سخت و زیان‌آور از جهت لزوم اصلاح محیط کار و حق بیمه مربوط به این مشاغل برای کارفرمایان نیز تکالیفی ایجاد می‌نماید لذا صلاحیت رسیدگی کمیته بررسی مشاغل یاد شده محدود به شاغلین یا افرادی می‌باشد که متقاضی بازنشستگی می‌باشند لذا در این خصوص افراد مستمری بگیر بازنشسته با توجه به مقررات مربوطه بررسی تقاضا خارج از صلاحیت کمیته می‌باشد.» در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان گیلان به موجب لایحه شماره 22323 1393/9/17 توضیح داده است: «مدیریت محترم دفتر هیات‌عمومی دیوان عدالت اداری سلام علیکم احتراما بازگشت به اخطاریه شماره پرونده 09309980900055509 1393/7/30 در خصوص شکایت آقای محب روحانی برعلیه کمیته مشاغل سخت و زیان‌آور گیلان موضوع کلاسه پرونده 643/93 به استحضار می‌رساند براساس جزء 1 بند ب تبصره 2 ماده 76 قانون تامین اجتماعی بیمه شدگانی که دارای 20 سال متوالی یا 25 سال متناوب سابقه کار و بیمه‌پردازی در مشاغل سخت و زیان‌آور باشند، حق درخواست بازنشستگی دارند و در خصوص آقای محب روحانی براساس بررسیهای به عمل آمده نامبرده در تاریخ 1383/12/26 بازنشسته گردیده است. لذا با توجه به مفهوم و تعریف بیمه شده و بازنشسته وجه تمایز آن‌ها واضح می‌باشد و قانون‌گذار برای فردی که قبلا بازنشسته شده‌است حق ارائه درخواست بازنشستگی پیش‌بینی ننموده است. با عنایت به موارد فوق تقاضای صدور رای شایسته را دارد.» هیات‌عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1396/3/2 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات‌عمومی مطابق آراء هیات‌عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه‌های 4 1388/1/16 و 225 1389/6/22، بازنشستگی عادی اشخاص که در مشاغل سخت و زیان‌آور کار می‌کرده‌اند مانع بهره مندی آنان از حقوق مکتسب و بازنشستگی ناشی از اشتغال در مشاغل سخت و زیان‌آور نخواهد بود. نظر به اینکه در صورتجلسه 1393/4/18 کمیته بدوی تشخیص مشاغل سخت و زیان‌آور استان گیلان، استفاده از مزایای اشتغال در مشاغل سخت و زیان‌آور محدود به دوران اشتغال شده و در آیین‌نامه اجرایی بند 5 جزء ب ماده واحده قانون اصلاح تبصره 2 الحاقی ماده 76 قانون اصلاح مواد 77 و 72 و تبصره ماده 76 قانون تامین اجتماعی مصوب 1354 و الحاق دو تبصره به ماده 76 مصوب 1371 مصوب سال 1385 وظایف کمیته‌های بدوی و تجدیدنظر استانی تشخیص مشاغل سخت و زیان‌آور ذکر شده و وضع قاعده به شرح مصوبه مورد اعتراض از جمله موارد مذکور در آیین‌نامه مذکور نیست، بنابراین صورتجلسه مورد اعتراض مغایر آراء هیات عمومی و خارج از حدود اختیارات مرجع مصوب آن می‌باشد و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. رئیس هیات‌عمومی دیوان عدالت اداری محمدکاظم بهرامی