رای شماره 1568 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع با اعمال حکم مقرر در ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به رای شماره 1408 مورخ 1397/6/20 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، رای مذکور صرفا در حدی که متضمن ابطال کدهای 902025 و 902026 موضوع تصویب‌نامه شماره 70358/ت54240ه مورخ 1396/6/9 هیات وزیران است، نقض می‌شود و حکم به اعتبار حقوقی کدهای مذکور صادر می‌گردد

شماره 9902351 – 18/7/1400 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 14000997090 5 81 156 8 مورخ 30/6/1400 با موضوع « با اعمال حکم مقرر در ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به رای شماره 1408 مورخ 20/6/1397 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، رای مذکور صرفا در حدی که متضمن ابطال کدهای 902025 و 902026 موضوع تصویب نامه شماره 70358 / ت 54240 ه مورخ 9/6/1396 هیات وزیران است، نقض می‌شود و حکم به اعتبار حقوقی کدهای مذکور صادر می‌گردد .» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری – یدالله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه : 30/6/1400 شماره دادنامه : 1568 شماره پرونده : 9902351 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : رئیس دیوان عدالت اداری موضوع شکایت و خواسته : ابطال مقررات ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه شماره 1408 20/6/1397 هیات عمومی دیوان عدالت اداری گردش کار : 1 رئیس انجمن متخصصین داروسازی بالینی ایران به موجب نامه شماره 543 / ص /99 / 70020 1 5/8/1399 به رئیس دیوان عدالت اداری به‌طور خلاصه اعلام کرده است که : " 1 هیات عمومی دیوان در دادنامه شماره 1408 20/6/1397 رایی را مبنی بر ابطال کدهای 902015، 902020، 902021، 902022، 909025، 902026 از کتاب ارزش‌های نسبی خدمات سلامت، که مربوط به خدمات داروسازی بودند را صادر نمود . در رای صادره به تفاوت ماهیت خدماتی که از سوی متخصصین داروسازی بالینی ( فارماکوتراپی ) که در بخش‌های بالینی مراکز بیمارستانی مستقر بوده و پا به پای پزشکان معالج در امر مدیریت دارویی بیماران همراهی می‌نمایند توجه نشده و به‌طور همزمان و احتمالا ناخواسته کدهای 902025 و 902026 نیز که مربوط به خدماتی هست که توسط متخصصین به بیماران بستری در بیمارستان ارائه می‌شود در کنار سایر کدها ابطال گردید . 2 متخصصین داروسازی بالینی پس از 10 تحصیلات دانشگاهی ( 6 سال دکتری عمومی و 4 سال دوره تخصصی در بیمارستان‌ها ) در واقع خبرگان دارویی هستند که در کنار پزشکان در امر بهبودی مشارکت مستقیم دارند . این متخصصین با مشاوره‌های تخصصی در انتخاب داروی مناسب برای بیمار، مدیریت تداخلات دارویی، تنظیم دوز داروهای بیماران دارای اختلال عملکرد ارگان‌های حیاتی و با شناسایی، پیشگیری و مدیریت عوارض داروها نقش بسیار موثری در ارتقای خدمات دارویی، بهبودی سریعتر بیماران، افزایش رضایت مندی ایشان، کاهش زمان بستری و ارائه خدمات دارویی هزینه اثربخش دارند . 3 به این ترتیب ابطال و نادیده گرفتن خدمات متخصصین داروسازی بالینی نه تنها یک عقب گرد و نادیده گرفتن ارزش مادی و معنوی این خدمات هست بلکه با کمال تاسف به طریق اولی در واقع محروم کردن بیماران بستری از دریافت خدماتی است که استحقاق دریافت آن‌ها را دارند و ابطال این خدمات به ویژه می‌تواند سبب تهدید سلامت بیماران بستری گردد . " 2 متن رای شماره 1408 20/6/1397 هیات عمومی دیوان عدالت اداری به قرار زیر است : " نظر به اینکه در مواد 7 و 8 قانون بیمه همگانی خدمات درمانی کشور مصوب سال 1373 و بند ( الف ) ماده 9 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب سال 1395، هیات وزیران صرفا برای تعیین تعرفه و ارزش نسبی خدمات در حوزه خدمات تشخیصی، درمانی واجد اختیارات است و تعیین تعرفه و ارزش نسبی خدمات در حوزه خدمات دارویی خارج از صلاحیت هیات وزیران است و هیات عمومی دیوان عدالت اداری در موارد مشابه به شرح دادنامه شماره 44 28/1/1397 رای به ابطال مصوبه مشابه صادر کرده است، بنابراین کدهای مورد شکایت مغایر قانون و خارج از حدود اختیار مرجع تصویب تشخیص شد و به استناد بند 1 ماده 12 و مواد 88 و 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود . " 3 معاونت نظارت و بازرسی دیوان عدالت اداری به موجب گزارش شماره 200 / 471137 / 9000 2/9/1399 اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین داردسی دیوان عدالت اداری نسبت به رای مذکور به رئیس دیوان عدالت اداری پیشنهاد می‌کند . استدلال مصرح در نامه معاونت نظارت و بازرسی به‌طور خلاصه به قرار زیر است : " 1 نظر به این که کتاب ارزش نسبی خدمات سلامت مستند به بند ( الف ) ماده 9 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور به پیشنهاد مشترک وزارتخانه‌های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تعاون کار و رفاه اجتماعی و سازمان برنامه و بودجه پس از تایید شورای عالی بیمه سلامت کشور به تایید هیات وزیران می‌رسد که هر سال قبل از شروع سال جدید نسب به بازنگری آن و تعیین تعرفه خدمات سلامت برای کلیه ارائه‌دهندگان خدمات بهداشت، درمان جهت تصویب به هیات وزیران ارائه می‌گردد . 2 با توجه به این که متخصصین در امر داروسازی بالینی با مشاوره‌های تخصصی در انتخاب داروهای مناسب برای بیمار، تنظیم دوز داروی بیماران دارای اختلال عملکرد ارگان‌های حیاتی و پیشگیری و مدیریت عوارض داروها ایفای نقش دارند و در ارتقای خدمات دارویی و بهبودی بیماران و کاهش زمان بستری بسیار موثر می‌باشند . همچنین متخصصین داروسازی بالینی با حضور در بالین بیمار به درخواست پزشک معالج در ارتقای تجویز و مصرف صحیح داروها نظارت بر مصرف صحیح دارو و جلوگیری از مسمومیت‌ها کمک شایانی ارائه می‌دهند . 3 بنابراین با توجه به مراتب فوق متخصصین داروسازی بالینی با حضور بر بالین بیمار و ارائه خدمات لازم مستقیما با بیمار سروکار دارند لذا خدمات آن‌ها در مورد خدمات داروهای ترکیبی و مدیریت درمان دارویی به درخواست پزشک معالج از مصادیق امور بالینی و امور تشخیص درمانی تلقی می‌شود و ابطال کدهای 902025 و 902026 و مصوبه هیات وزیران موجب تضییع حقوق این اشخاص گردیده و پیشنهاد اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مورد پیشنهاد است . " 4 رئیس دیوان عدالت اداری پس از ملاحظه گزارش معاون نظارت و بازرسی دیوان عدالت اداری موضوع را در اجرای ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری جهت بررسی به هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی ارجاع می‌کند . 5 رئیس دیوان عدالت اداری پس از ملاحظه نظریه هیات تخصصی مربوطه و در هامش گزارش مورخ 8/6/1400 معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و هیاتهای تخصصی در اجرای ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 موضوع را به هیات عمومی ارجاع می‌کند . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 30/6/1400 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی اولا : به موجب بند « الف » ماده 9 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب سال 1395 : « شورای عالی بیمه سلامت کشور مکلّف است هر ساله قبل از تصویب بودجه سال بعد در هیات وزیران نسبت به بازنگری ارزش نسبی و تعیین تعرفه خدمات سلامت برای کلّیه ارائه‌دهندگان خدمات بهداشت، درمان و تشخیص در کشور اعم از دولتی و غیردولتی و خصوصی با رعایت اصل تعادل منابع و مصارف و قیمت واقعی در جهت تقویت رفتارهای مناسب بهداشتی، درمانی و مبانی محاسباتی واحد و یکسان با حق فنی واقعی یکسان برای بخش دولتی و غیردولتی در شرایط رقابتی و براساس بند ( 8 ) ماده ( 1 ) و مواد ( 8 ) و ( 9 ) قانون بیمه همگانی خدمات درمانی کشور مصوب 3/8/1373 اقدام و مراتب را پس از تایید سازمان برنامه و بودجه کشور، قبل از پایان هر سال برای سال بعد جهت تصویب به هیات وزیران ارائه کند .» ثانیا : متخصصین در امر داروسازی بالینی با بررسی تاریخچه دارویی بیمار و ارائه مشاوره‌های تخصصی در انتخاب داروهای مناسب برای وی و همچنین تنظیم مقدار مصرف داروی بیماران دارای اختلال عملکرد ارگانهای حیاتی در پیشگیری و مدیریت عوارض جانبی داروها ایفای نقش کرده و در ارتقای خدمات دارویی و بهبودی بیماران و کاهش زمان بستری موثر هستند و افزون بر آن متخصصین داروسازی بالینی با حضور بر بالین بیمار به درخواست پزشک معالج و با کمک ارتقای تجویز و مصرف صحیح و منطقی داروها، نظارت بر تغییر مقادیر مصرف دارو و جلوگیری از مسمومیتهای دارویی به بهبود نتایج و پیامدهای درمانی کمک می‌کنند . ثالثا : هیات عمومی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 44 28/1/1397 و با استناد به اینکه خدمات دارویی مربوط به داروهای ترکیبی از مصادیق تعیین تعرفه و ارزش نسبی در حوزه خدمات بهداشتی، تشخیصی و درمانی است، رای به عدم ابطال کدهای مربوط به خدمات مزبور صادر کرده است . بنا به مراتب فوق و با توجه به اینکه متخصصین داروسازی بالینی به عنوان آخرین حلقه زنجیره درمانی با ارائه خدمات لازم از جمله خدمات داروهای ترکیبی و مدیریت درمان دارویی به درخواست پزشک معالج و از طریق حضور بر بالین بیماران به امور تشخیصی درمانی مبادرت می‌کنند و ابطال کدهای 902025 و 902026 موضوع تصویب نامه شماره 70358 / ت 54240 ه 9/6/1396 هیات وزیران موجب تضییع حقوق آنان شده و مغایر با ماده 9 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب سال 1395 است، لذا ضمن اعمال حکم مقرر در ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 نسبت به رای شماره 1408 مورخ 20/6/1397 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، رای مذکور صرفا در حدی که متضمن ابطال کدهای 902025 و 902026 موضوع تصویب نامه شماره 70358 / ت 54240 ه 9/6/1396 هیات وزیران است، نقض می‌شود و حکم به اعتبار حقوقی کدهای مذکور صادر می‌گردد . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری