رای شماره 3263 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع 1 ابطال ماده 6 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال‌های 1394 الی 1396 شورای اسلامی شهر قم 2 ابطال تعرفه شماره 19 از تعرفه عوارض سال‌های 1395 و 1396 شورای اسلامی شهر خورزوق

شماره 0001005 – 17/1/1401 جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140009970905813263 مورخ 17/12/1400 با موضوع: «ماده 6 تعرفه عوارض و بهای خدمات سالهای 1394 الی 1396 شهرداری قم و تعرفه شماره 19 از تعرفه عوارض سالهای 1395 و 1396 شهرداری خورزوق که در رابطه با عوارض توسعه فضای و عوارض فضای سبز به تصویب شوراهای اسلامی ایرن شهرها رسیده از تاریخ تصویب ابطال شد . » جهت درح در روزنامه رسمی به یوست ارسال می‌گردد . مدیر کل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری – یدالله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه : 1400/12/17 شماره دادنامه : 3263 شماره پرونده : 0001005 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکیان : آقایان علی ناظریان جزی و علیرضا طغیانی خوراسگانی موضوع شکایت و خواسته : 1 ابطال ماده 6 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال‌های 1394 الی 1396 شورای اسلامی شهر قم 2 ابطال تعرفه شماره 19 از تعرفه عوارض سال‌های 1395 و 1396 شورای اسلامی شهر خورزوق گردش کار: شاکیان به موجب دادخواستی ابطال ماده 6 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال‌های 1394 الی 1396 شورای اسلامی شهر قم و ابطال تعرفه شماره 19 از تعرفه عوارض سال‌های 1395 و 1396 شورای اسلامی شهر خورزوق را خواستار شده‌اند و درجهت تبیین خواسته به‌طور خلاصه اعلام کرده‌اند که : " به استحضار می‌رساند: به موجب دادنامه هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 587 - 1383/11/25- و 199 -1390/5/10 و همچنین رای شماره 786 - 1396/8/9- (در مقام اعمال ماده 91 قانون دیوان عدالت اداری نسبت به رای شماره 242 1395/4/1- ) وضع و اخذ عوارض علاوه بر جرایم تعیین شده از سوی کمیسیون ماده صد قانون شهرداری‌ها به عنوان دیون دیوانی مغایر قانون تشخیص داده نشده است اما در حدود اختیارات از جمله قانون گسترش فضای سبز و اصلاحیه‌های بعدی آن عوارضی تحت‌عنوان فضای سبز پیش‌بینی نشده است، بنابراین شوراهای اسلامی شهر قم و خورزوق خارج از حدود اختیارات قانونی و برخلاف مفاد آرای مذکور اقدام به تصویب مصوبات معترض عنه نموده است و با وجود مغایرت آشکار مصوبه معترض عنه با اصول 51 قانون اساسی و ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت و تبصره 3 ماده 62 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران و بند (الف) ماده 174 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1389 به منظور جلوگیری از تضییع حقوق اشخاص بر اساس بند 1 ماده 12 و ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری ابطال موضوع عوارض توسعه فضای سبز مصوب در ماده 6 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1394 الی 1396 شهرداری قم مصوب شورای اسلامی شهر قم و ابطال موضوع عوارض توسعه فضای سبز مصوب در تعرفه شماره 19 تعرفه عوارض و فضای سبز سال 1395 و 1396 شهرداری خورزوق مصوب شورای اسلامی شهر خورزوق به لحاظ مغایرت با قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی را از تاریخ تصویب درخواست می‌نماید . " متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است : " ماده6: عوارض آتش نشانی و ایمنی و توسعه فضای سبز (تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1394 شورای اسلامی شهر قم): * 5 % از عوارض صدور پروانه‌های ساختمانی (پذیره و زیربنا) زمان صدور یا تمدید پروانه یا گواهی عدم خلاف و پایانکار و بناهای ساخته شده بدون پروانه در صورت ابقاء بنا دریافت می‌گردد . * 5 % از عوارض صدور پروانه‌های ساختمانی (پذیره و زیربنا) زمان صدور یا تمدید پروانه یا گواهی عدم خلاف و پایان کار و بناهای ساخته شده بدون پروانه در صورت ابقاء بنا بابت توسعه فضای سبز دریافت می‌گردد . (2 % از 5 % عوارض وصولی، به فعالیت‌های فرهنگی اختصاص می‌یابد) ماده6: عوارض آتش‌نشانی و ایمنی و توسعه فضای سبز (تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1395 شورای اسلامی شهر قم): * 5 % از عوارض صدور پروانه‌های ساختمانی (پذیره و زیربنا) زمان صدور یا تمدید پروانه یا گواهی عدم خلاف و پایانکار و بناهای ساخته شده بدون پروانه در صورت ابقاء بنا دریافت می‌گردد . * 5 % از عوارض صدور پروانه‌های ساختمانی (پذیره و زیربنا) زمان صدور یا تمدید پروانه یا گواهی عدم خلاف و پایان کار و بناهای ساخته شده بدون پروانه در صورت ابقاء بنا بابت توسعه فضای سبز دریافت می‌گردد . (2 % از 5 % عوارض وصولی، به فعالیت‌های فرهنگی اختصاص می‌یابد). ماده6: عوارض آتش‌نشانی و ایمنی و توسعه فضای سبز (تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1396 شورای اسلامی شهر قم): * 5 % از عوارض صدور پروانه‌های ساختمانی (پذیره و زیربنا) زمان صدور یا تمدید پروانه یا گواهی عدم خلاف و پایانکار و بناهای ساخته شده بدون پروانه در صورت ابقاء بنا دریافت می‌گردد . * 5 % از عوارض صدور پروانه‌های ساختمانی (پذیره و زیربنا) زمان صدور یا تمدید پروانه یا گواهی عدم خلاف و پایان کار و بناهای ساخته شده بدون پروانه در صورت ابقاء بنا بابت توسعه فضای سبز دریافت می‌گردد . (2 % از 5 % عوارض وصولی، به فعالیت‌های فرهنگی اختصاص می‌یابد) . تعرفه شماره 19 تعرفه عوارض آتش‌نشانی و فضای سبز سال 1395 شهرداری خورزوق مصوب شورای اسلامی شهر خورزوق نوع عوارض نحوه محاسبه عوارض توضیحات عوارض آتش‌نشانی و فضای سبز تبصره1: عوارض آتش‌نشانی هنگام صدور پروانه ساختمانی توسط شهرداری محاسبه و به حساب شهرداری توسط مودی واریز می‌گردد . تبصره2: آن دسته از ساختمانهای دارای تخلف در صورت ابقاء توسط کمیسیون ماده صد عوارض سهم آتش‌نشانی محاسبه و وصول می‌گردد . تبصره3 : عوارض و فضای سبز هنگام صدور پروانه ساختمانی توسط شهرداری محاسبه و برای یکبار قابل وصول می‌باشد . آتش‌نشانی 5 % عوارض پذیره یا زیر بناء + نیم درصد عوارض مازاد تراکم توسعه فضای سبز 5 % عوارض پذیره یا زیر بناء + نیم درصد عوارض مازاد تراکم شهردار شورای اسلامی شهر استانداری اصفهان تعرفه شماره 19 تعرفه عوارض آتش‌نشانی و فضای سبز سال 1396 شهرداری خورزوق مصوب شورای اسلامی شهر خورزوق نوع عوارض نحوه محاسبه عوارض توضیحات عوارض آتش‌نشانی و فضای سبز تبصره1: عوارض آتش‌نشانی و فضای سبز هنگام صدور پروانه ساختمانی توسط شهرداری محاسبه و به حساب شهرداری توسط مودی واریز می‌گردد . تبصره2: آن دسته از ساختمانهای دارای تخلف در صورت ابقاء توسط کمیسیون ماده صد عوارض سهم آتش‌نشانی محاسبه و وصول می‌گردد . عوارض مصوب سال 1394 عوارض پیشنهاد سال 1396 آتش‌نشانی 5 % عوارض پذیره یا زیر بناء + نیم درصد عوارض مازاد تراکم 5 % عوارض پذیره یا زیر بناء + نیم درصد عوارض مازاد تراکم توسعه فضای سبز 5 % عوارض پذیره یا زیر بناء + نیم درصد عوارض مازاد تراکم 5 % عوارض پذیره یا زیر بناء + نیم درصد عوارض مازاد تراکم شهردار شورای اسلامی شهر استانداری اصفهان در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر قم به موجب لایحه شماره 2745 - 1400/5/3- توضیح داده است که : " 1 همان گونه که مستحضرید طبق بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی وضع و برقراری عوارض از اختیارات شورای اسلامی شهر می‌باشد که عوارض موضوع شکایت نیز به تجویز اختیارات حاصله از مقرره قانونی وضع گردیده و پس از جری تشریفات قانونی لازم‌الاجرا گردیده است . 2 شکات در بند 1 دادخواست تقدیمی خود به بند ) الف ( ماده 174 قانون برنامه پنجساله توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1389 و سیاست کلی مقرر در این قانون در خصوص کاهش نرخ عوارض صدور پروانه ساختمانی اشاره کرده‌اند که صرف نظر از اینکه مدت اعتبار قانون مذکور خاتمه یافته است اساسا عوارض موصوف همان گونه که از نام آن پیداست جهت نگهداری و توسعه فضای سبز تصویب گردیده است . 3 در مقررات مختلف ایجاد، حفظ و نگهداری فضای سبز به عهده شهرداری قرار گرفته است از جمله : الف به موجب بند 1ماده 55 قانون شهرداریها ایجاد باغ‌های عمومی (پارک‌ها و فضای سبز) از وظایف شهرداری‌ها است . ب به موجب بند 21 ماده 55 قانون شهرداری‌ها احداث باغ کودکان (بوستان‌های موضوعی کودکان) از وظایف شهرداری‌ها است . ج به موجب ماده 1 قانون نوسازی و عمران شهری، حفظ و نگهداری پارک‌ها و باغ‌های عمومی موجود از وظایف اساسی شهرداری‌ها است . د به موجب ماده 4 آیین‌نامه قانون اصلاح حفظ و گسترش فضای سبز مصوب 1389/2/15 کاشت، آبیاری درختان و فضای سبز میادین، معابر، بزرگراه‌ها و بوستان‌های عمومی واقع در داخل محدوده شهرها از وظایف شهرداری‌ها است . نظر به اینکه شهرداری از حیث تامین منابع مالی خودکفا و متکی به عوارض ماخوذه از شهروندان می‌باشند لذا شورای اسلامی شهر قم طبق مقررات نسبت به وضع عوارض موضوع شکایت جهت تامین منابع مالی لازم شهرداری در حدود اختیارات قانونی اقدام نموده است . 4 آنچه در بند3 دادخواست شکات در خصوص عدم پیش‌بینی عوارض فضای سبز در قوانین ذکر شده دلیلی بر فقدان اختیار شورای اسلامی شهر قم در وضع عوارض با این عنوان نمی‌باشد . زیرا در بند 16 ماده 80 قانون شوراها به‌طور مطلق اختیارات وضع عوارض با رعایت سیاست‌های کلی به شوراها تفویض شده و شوراها می‌توانند عوارض محلی را به تصویب رسانند و وضع هر آیتم عوارضی منوط به اختیار ویژه قانونی در مورد آن عوارض نمی‌باشد . علیهذا با عنایت به مراتب مذکور رد شکایت شکات مورد تقاضاست ." علی‌رغم ابلاغ دادخواست و ضمائم آن به شورای اسلامی شهر خورزوق، تا زمان رسیدگی به پرونده در جلسه هیات عمومی دیوان عدالت اداری لایحه‌ای از طرف آن شورا در پاسخ به ماهیت دعوا واصل نشده است . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1400/12/17 به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی هرچند در بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال 1375 با اصلاحات بعدی، تعیین نرخ و میزان عوارض از اختیارات شوراهای اسلامی شهر ذکر شده است، ولی با توجه به اینکه در قوانین مرتبط با فضای سبز از جمله قانون گسترش فضای سبز شهرها و اصلاحیه‌های بعدی آن، عوارض فضای سبز شهری پیش‌بینی نشده است و در آرای مختلف هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله رای شماره 1153 1396/11/10 این هیات، وضع عوارض برای فضای سبز مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال شده است، بنابراین ماده 6 تعرفه عوارض و بهای خدمات سالهای 1394 الی 1396 شهرداری قم و تعرفه شماره 19 از تعرفه عوارض سالهای 1395 و 1396 شهرداری خورزوق که در رابطه با عوارض توسعه فضای سبز و عوارض فضای سبز به تصویب شوراهای اسلامی این شهرها رسیده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود . هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مهدی دربین