رای شماره‌های 1424 الی 1436 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب بدوی 26، 25، 42 و 36 دیوان عدالت اداری در خصوص مفهوم موظّف و داوطلبانه بودن مستخدم، در مناطق محروم و دورافتاده و مناطق جنگی طبق محل خدمت مندرج در احکام کارگزینی نسبت به پرداخت حق مرخصی و فوق‌العاده جذب مناطق محروم

شماره 9900277 - 4/12/1399 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه‌های 9909970905811424 الی 9709970905811436 مورخ 16/10/1399 جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری - مهدی دربین تاریخ دادنامه : 1399/10/16 شماره دادنامه : 1424 الی 1436 شماره پرونده : 9901337، 9901328، 9901315، 9900905، 9900890، 9900278، 9900277 ، 9902543، 9902541، 9902539، 9902536، 9902535، 9901443 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری اعلام‌کننده تعارض : آقایان حمزه باولی، عبدالرضا فتحی ظلم‌آبادی، نجات حدیدی، کیوان دیبادین، یداله کامران‌پور، شیداله عابدی ورکی، اکبر قربانی ورکی، حسین اخوتیان، علی امینی و خانم‌ها معصومه باولی، طوبی کیانی‌زاده و اداره کل میراث فرهنگی، سازمان گردشگری و صنایع دستی استان ایلام موضوع : اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری گردش‌کار : در خصوص دادخواست اشخاص، شعب دیوان عدالت اداری در خصوص مفهوم موظّف و داوطلبانه بودن مستخدم، در مناطق محروم و دورافتاده و مناطق جنگی طبق محل خدمت مندرج در احکام کارگزینی نسبت به پرداخت حق مرخصی و فوق‌العاده جذب مناطق محروم، استنباط‌های متفاوتی داشته‌اند که منجر به صدور آراء متعارض گردیده است . گردش‌کار پرونده‌ها و مشروح آراء به قرار زیر است : شعبه 26 بدوی دیوان عدالت اداری در مورد دادخواست‌های آقا و خانم حمزه و معصومه باولی به‌موجب دادنامه‌های شماره 9709970900101601 و 9709970900101600 1397/9/26 به شرح زیر با این استدلال رای صادر کرده است : به موجب ماده 4 قانون جذب نیروی انسانی به مناطق محروم و دورافتاده و مناطق جنگی و ایضا بند 3 مصوبه شماره 23247 / ت215 1373/6/12 مزایای پرداخت حق مرخصی و فوق‌العاده جذب در قانون صدرالذکر صرفا به مستخدمین رسمی و پیمانی که به صورت داوطلبانه در مناطق مورد نظر قانون‌گذار مشغول خدمت بوده‌اند خواهد شد . با توجه به اینکه در تبصره 4 ماده 45 قانون مدیریت خدمات کشوری، قانون‌گذار نیز تعیین محل خدمت کارمندان رسمی و پیمانی را به عهده دستگاه اجرایی و پیمان‌نامه منعقده فیمابین طرفین گذاشته است بنابراین اثبات این امر که کارمند پس از تعیین محل خدمت خود توسط دستگاه اجرایی مربوطه در منطقه غیرمحروم و غیرجنگی با اظهار تمایل و به صورت داوطلبانه در مناطق محروم و جنگی مشغول خدمت بوده نیاز به دلیل و مدرک دارد که از ناحیه شاکی ارائه نگردیده علیهذا شکایت غیر وارد است . رای شماره 9709970900101601 1397/9/26 در شعبه 24 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری مورد تایید قرار گرفته است . اما رای شماره 9709970900101600 13987 / 9 / 26 در شعبه 29 تجدیدنظر با اضافه کردن توضیحاتی مورد تایید قرار گرفته است : با توجه به تصویر احکام کارگزینی وی که پیوست پرونده می‌باشد . نظر به اینکه نامبرده به عنوان بهورز برای خدمت در خانه بهداشت روستای چمه شهرستان صحنه به استخدام درآمده است و وضعیت استخدامی وی مشمول ماده 4 قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم دورافتاده و ... مصوب 1367/12/7 بوده و در واقع خدمت وی در آن محل داوطلبانه نبوده بلکه برای خدمت در محل مذکور استخدام شده است تجدیدنظرخواهی غیر وارد تشخیص می‌شود به استناد مواد 71 و 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری ناظر به ماده 349 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی و دادنامه شماره 113 1370/8/21 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، ضمن رد تجدیدنظرخواهی به عمل آمده، دادنامه تجدیدنظر خواسته را نتیجا تایید و ابرام می‌نماید . رای صادره قطعی است . در ضمن دادنامه‌های 9809970902202205 1398/9/18، 9809970902201056 1398/5/9، 42 بدوی دیوان عدالت اداری به ترتیب در شعب 30 و 25 تجدیدنظر به موجب دادنامه‌های شماره 9909970955800337 1399/1/10 و 9909970960000407 1399/2/14 تایید شده است . همچنین شعبه 25 بدوی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 9309970902702239 1393/10/28 با این استدلال که : مستفاد از ماده 1 قانون جذب نیروی انسانی به مناطق محروم و دورافتاده مصوب 1367/12/7 مجلس شورای اسلامی و بند 3 مصوبه شماره 23347 / ت215ه 1373/6/12 هیات وزیران اولا : در دهستان‌های محروم خدمت نمایند . ثانیا : به صورت داوطلبانه در منطقه محروم مشغول خدمت باشند رای به رد شکایت صادر کرده است و به تایید شعبه 27 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به دلیل اعتراض در خارج از مهلت قانونی رسیده است . شعبه 42 بدوی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 9809970902202183 1398/9/18 بااین استدلال که : طبق ماده 4 قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم دورافتاده مصوب 1367/12/7 کسانی که طبق قوانین موضوعه کشور موظف به انجام وظیفه در این مناطق هستند از شمول فوق‌العاده‌های مرخصی استحقاقی و پاداش مستثنی هستند رای به رد شکایت صادر کرده و به تایید شعبه 28 تجدیدنظر به دلیل اعتراض در خارج از مهلت قانونی رسیده است . شعبه 36 بدوی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 9709970957002707 1397/9/18 با این استدلال که : به موجب حکم مقرر در ماده نخست قانون جذب و نگهداری نیروی انسانی به نقاط محروم و دورافتاده مناطق جنگی مصوب 1367، به مستخدمین در حال خدمت فوق‌العاده‌ای تحت عنوان فوق‌العاده جذب و نگهداری پرداخت و استفاده از یک ماه مرخصی استحقاقی پیش‌بینی شده است رای به ورود شکایت صادر کرده است اما در شعبه 29 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 9809970959902369 1398/7/1 با این استدلال که : چون به عنوان بهورز برای خدمت در مرکز بهداشتی و درمانی بیستون شهرستان کرمانشاه به استخدام درآمده است و وضعیت استخدامی وی مشمول ماده 4 قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم و دورافتاده و ... مصوب سال 1367 بوده و در واقع خدمت وی داوطلبانه نبوده، بلکه برای خدمت در محل استخدام شده است، ضمن نقض رای شعبه بدوی، رای به رد شکایت صادر کرده است . شعبه 27 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری در مورد دادخواست‌های آقایان تیمور نوری و جهاندار مهرابی به موجب دادنامه‌های شماره 9809970956000615 1398/2/22 و 9809970956000062 1398/1/20 ضمن نقض دادنامه‌های شماره 9709970900101643 1397/9/26 و 9709970900101590 1397/9/25 شعبه 26 بدوی دیوان عدالت اداری با استدلال زیر چنین رای صادر کرده است : حکم مقرر در ماده 4 قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم و دورافتاده و مناطق جنگی مصوب سال 1367 مبنی بر استثناء کارمندان موظف به خدمت در مناطق یاد شده از مزایای قانون مورد اشاره مستلزم آنست تا کارمند طبق قانون خاص موظف به خدمت در مناطق مرقوم باشد که این امر البته با ارائه مدارک و دلایل قانونی توسط اداره متبوع مستخدم قابل اثبات است و چون مدرکی دال بر موظف بودن اشتغال تجدیدنظرخواه در مناطق مذکور توسط تجدیدنظرخوانده ارائه نگردیده لذا حسب احکام کارگزینی استحقاق برخورداری از موضوع خواسته را به دلیل خدمت در مناطق مورد ادعا دارا بوده در نتیجه با احراز مغایرت دادنامه معترض عنه با موازین قانونی مستندا به ماده 71 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 و مواد 1 و 2 قانون صدرالذکر ضمن نقض آن حکم به ورود شکایت صادر و اعلام می‌شود . این رای قطعی است . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1399/10/16 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی الف تعارض در آراء محرز است . ب با توجه به اینکه اولا : در قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم و دور افتاده و مناطق جنگی مصوب 1367/12/7 از واژه « داوطلبانه » استفاده نشده است و قید « داوطلبانه » فقط در مصوبه شماره 23347ت215ه 1373/6/12 هیات وزیران آمده و همان گونه که در رای وحدت رویه شماره 35 و 36 1392/1/26 هیات عمومی دیوان عدالت اداری ذکر شده است این مصوبه مربوط به « پاداش مناطق محروم » است و « پاداش مناطق محروم » ارتباطی با قانون جذب ندارد . ثانیا : تنها استثناء مذکور در قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم و دور افتاده و مناطق جنگی، ماده 4 آن است که به موجب آن مقرر شده است : « کسانی که طبق قوانین موضوعه کشور موظف به انجام وظیفه در مناطق محروم و دورافتاده و مناطق جنگی می‌باشند از شمول این قانون مستثنی هستند .» ثالثا : به موجب ماده 1 قانون خدمت پزشکان و پیراپزشکان مصوب 1367/1/30 ( اصلاحی1370/5/13 ) کلیه فارغ‌التحصیلان مراکز آموزش عالی گروه پزشکی مکلفند حداکثر مدت 5 سال اول پس از فراغت از تحصیل خود را در داخل کشور و در مناطق مجاز به ترتیبی خدمت نمایند که در هر حال سه پنجم آن در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و تشکیلات تابعه آن انجام پذیرد . همچنین به موجب ماده 1 قانون مربوط به خدمت پزشکان و پیراپزشکان مصوب 1375/2/12 کلیه افراد ایرانی با تحصیلات فوق دیپلم و بالاتر که پس از تاریخ 1367/4/1 از مراکز آموزش عالی گروه پزشکی در داخل و یا خارج از‌کشور فارغ التحصیل شده یا می‌شوند و خدمت آنان از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مورد نیاز اعلام می‌گردد، مکلفند حداکثر مدت24 ماه اول پس از فراغت از تحصیل خود را در داخل کشور و در مناطق مورد نیاز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و تشکیلات تابعه آن خدمت نمایند . رابعا : با توجه به این که استثناء مذکور در ماده 4 قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم و دور افتاده و مناطق جنگی منحصر به کسانی است که « طبق قوانین موضوعه موظف به انجام وظیفه در مناطق محروم و دورافتاده » هستند و در پرونده‌های مورد تعارض دلیلی بر اینکه شاکیان به موجب قانون متعهد به خدمت در محل خاصی باشند وجود ندارد و تکلیف مقرر در قانون خدمت پزشکان و پیراپزشکان نیز تکلیفی ناظر بر خدمت در نقاط محروم و دورافتاده ندارد بلکه صرفا تکلیف به خدمت است ( خواه در مناطق محروم باشد و خواه در مناطق غیر محروم ) و شاکیان پرونده‌ها از مشمولین ماده 14 قانون خدمت پزشکان و پیراپزشکان مصوب 1375/2/12 و ماده 3 قانون برقراری عدالت آموزشی در پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی و تخصصی مصوب 1389/1/29 نمی‌باشند و قانون‌گذار نیز پرداخت مزایای قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم و دور افتاده و مناطق جنگی را منوط به خدمت « داوطلبانه » در مناطق محروم نکرده است، بنابراین رای به وارد دانستن شکایت به‌شرح مندرج در گردش‌کار صحیح و موافق مقررات است . این رای به استناد بند 2 ماده12 و ماده 89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم‌الاتباع است . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمدکاظم بهرامی