رای شماره 2112954 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری با موضوع: عدم ابطال فراز پایانی ماده 23 آیین‌نامه کاردانی، کارشناسی پیوسته و کارشناسی ناپیوسته مصوب بیست و ششمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی 1383/3/23

هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی * شماره پرونده: ه ت/ 0200200 شماره دادنامه سیلور: 140331390002112954 - تاریخ: 1403/09/03 * شاکی: خانم نگین ایلخانی پور * طرف شکایت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی * موضوع شکایت و خواسته: ابطال فراز پایانی ماده 23 آیین‌نامه کاردانی، کارشناسی پیوسته و کارشناسی ناپیوسته مصوب بیست و ششمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی 1383/3/23 * شاکی دادخواستی به طرفیت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد: با توجه به اینکه بر اساس ماده 23 آیین‌نامه آموزشی مقاطع کاردانی، کارشناسی پیوسته و ناپیوسته مصوب بیست و ششمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مصوب 1383/3/23 که مقرر داشته است "نمرات کلیه دروس اعم از قبولی و ردی در کارنامه دانشجو ثبت و در محاسبه میانگین نیمسال مربوطه و میانگین کل منظور می‌شود" نمرات مردودی دانشجویان رشته‌های تحت پوشش وزارت بهداشت از جمله رشته اعضای مصنوعی در میانگین کل آن‌ها محاسبه شده و با توجه به تاثیر بیست درصدی معدل مقطع کارشناسی در نمره کل آزمون ورودی کارشناسی ارشد و رقابت فی مابین دانشجویان و دانش آموختگان دانشگاه‌های متبوع وزارت علوم و وزارت بهداشت این امر موجب تضییع حقوق دانشجویان و دانش آموختگان دانشگاه‌های متبوع وزارت بهداشت می‌گردد چرا که بر اساس رای شماره 2710 مورخ 1401/11/25 هیات عمومی دیوان، محاسبات نمرات مردودی در میانگین کل دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی تحت پوشش وزارت علوم (به‌طور خاص دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی) ابطال شده است و نمرات مردودی در میانگین کل دانشجویان و دانش آموختگان دانشگاه‌های متبوع وزارت علوم محاسبه نمی‌شود و این در حالی است که برای دانشجویان و دانش آموختگان دانشگاه‌های متبوع وزارت بهداشت محاسبه می‌گردد و این امر موجب تضییع حقوق دانش آموختگان دانشگاه‌های متبوع وزارت بهداشت می‌گردد. *دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: 1) رای شماره 2710 مورخ 1401/11/25 هیات عمومی دیوان در خصوص شرایط مشابه این مصوبه با مقرره مورد شکایت 2) در راستای برقراری عدالت آموزشی و عدم تضییع حقوق دانش جویان و دانش آموختگان متبوع وزارت بهداشت در مقایسه با دانش جویان و دانش آموختگان دانشگاه‌های متبوع وزارت علوم. * در پاسخ به شکایت مذکور ، اداره کل حقوقی و تنظیم مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به موجب لایحه شماره 107/621 مورخ1402/3/20 به‌طور خلاصه توضیح داده است که: الف) دفاع شکلی: بر اساس ماده واحده «خروج تصمیمات و آرای صادره از هیات‌ها و کمیته‌های تخصصی وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراکز آموزشی و پژوهشی در خصوص امور و شئون علمی، آموزشی و پژوهشی از شمول صلاحیت دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی مصوب ششصد و سی امین جلسه مورخ 1387/6/12 شورای عالی انقلاب فرهنگی» آن دسته از تصمیمات و آراء نهائی و قطعی صادره در هیات‌ها و کمیته‌های تخصصی فعال در وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دانشگاهها و سایر مراکز آموزشی و پژوهشی مصوب، از جمله تصمیمات و آراء نهائی هیاتهای امناء، ممیزه و انتظامی اساتید و کمیته انضباطی دانشجویان و همچنین تصمیمات و آراء نهائی در خصوص بازنشستگی، ارتقا، ارزیابی و پذیرش علمی، بورس دانشجویان و فرصت مطالعاتی که صرفا در رابطه با امور و شئون تخصصی علمی، آموزشی و پژوهشی صادر شده باشد، قابل شکایت و رسیدگی در دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضائی نخواهد بود. بر این اساس و با توجه به اینکه شکایت مطروحه دارای جنبه علمی و آموزشی است، اتخاذ تصمیم شایسته مورد تقاضا می‌باشد. ضمنا در این ارتباط توجه آن مقام محترم را به صورتجلسه مربوط به اولین کارگروه تخصصی مشترک اداره کل حقوقی و تنظیم مقررات وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و دیوان عدالت اداری مورخ 1401/9/17 که در بند 3 آن به صلاحیت هیات عالی تجدید نظر وزارت بهداشت در پرونده‌های دارای شئون علمی آموزشی و پژوهشی موضوع مصوبه ماده واحده خروج تصمیمات و آراء صادره از هیاتها و کمیته‌های تخصصی وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت درمان و آموزش پزشکی ... مصوب جلسه 630 شورای عالی انقلاب فرهنگی تاکید شده است جلب می‌نماید. ب) دفاع در ماهیت: 1)مصوبه مورد شکایت جزء اختیارات و وظایف قانونی شورا بوده است و وظایف شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی بوده است. 2 در ارتباط با خواسته شاکی شایان ذکر است چنانچه نمره مردودی در میانگین کل محاسبه نشود این امر با عدالت آموزشی در تباین بوده و موجب تضییع حقوق برخی از دانشجویان می‌شود زیرا در مواردی میانگین کل دانشجویی که نمره مردودی نداشته است از میانگین کل دانشجویی که دارای نمره مردودی بوده کمتر خواهد شد، به‌طور مثال دانشجوی که نمره 11 اخذ نموده و قبول شده نسبت به دانشجویی که در نوبت اول نمره 9 کسب نموده و مجددا در آزمون شرکت نموده و در نوبت دوم نمره 12 کسب نموده در صورت حذف نمره 9 مردودی کمتر خواهد شده و این امر از عدالت آموزشی خارج است زیرا به دانشجویی که در نوبت اول مردود شده، یک فرصت دیگر برای مطالعه درس و یک فرصت برای شرکت در آزمون جدید با سوالات متفاوت پیدا نموده است. بنابراین عدم احتساب نمره مردودی بی‌عدالتی در حق دانشجویی است که در نوبت اول قبول شده است، همچنین چناچه نمرات مردودی در میانگن کل محاسبه نشود دانشجویان با امید حذف نمره مردودی تلاش لازم را جهت کسب نمره بالا نخواهند داشت و این امر به کیفیت آموزش لطمه خواهد زد. 3 با توجه به اینکه در مواردی ممکن است دانشجو به علت مشکلات خارج از اختیار و یا بیماری موفق به کسب نمره قبولی نشود، جهت جلوگیری از کاهش میانگین کل این گروه از دانشجویان شورای معین شورای عالی برنامه‌ریزی آموزشی در جلسه 27 مورخ 1388/2/13 تصویب نموده است: نمره مردودی دانشجو در صورتی که در نوبت بعدی آزمون، نمره 16 و بالاتر اخذ نماید حذف خواهد شد و در میانگین نیمسال کل محاسبه نخواهد شد، تعداد مجاز استفاده از این مصوبه جهت دانشجویان کاردانی و کارشناسی ناپیوسته یک بار، کارشناسی پیوسته دو بار و دکتری عمومی (پزشکی، داروسازی و دندان‌پزشکی) سه بار است. 4 در ارتباط با دادنامه مورد استناد شاکی در دادخواست برخلاف ادعای شاکی در دادنامه مزبور اصل و ماهیت موضوع از سوی دیوان مورد ابطال واقع نشده بلکه با توجه به اینکه تصویب چنین مصوبه‌ای دراختیار شورای عالی برنامه‌ریزی وزارت علوم است و شورای دانشگاه خواجه نصیر چنین اختیاری نداشته است مصوبه دانشگاه خواجه نصیر به جهت خارج از حدود اختیار بودن از سوی هیات عمومی دیوان ابطال شده است. کما اینکه چنانچه این موضوع به تصویب شورای عالی برنامه‌ریزی وزارت علوم برسد ممکن است در صورت درخواست ابطال از سوی شاکی مورد ابطال هیات عمومی واقع نگردد بنابراین استناد شاکی که رای هیات عمومی برای ابطال مصوبه شورای عالی برنامه‌ریزی وزارت بهداشت به جهت حدود اختیارات شورا فاقد وجاهت است. 5 آیین‌نامه یاد شده فاقد هرگونه حکمی دایر بر محاسبه نمرات مردودی در میانگین کل نمرات است لذا آن قسمت از بند 3 ماده 12 آیین‌نامه اجرایی آموزش در مقاطع کارشناسی به شماره 1 98 مصوب سال 1398 شورای دانشگاه خواجه نصیر که متضمن محاسبه نمرات مردودی دانشجویان در میانگین کل نمرات است خارج از حدود اختیار بوده از تاریخ تصویب ابطال شده است. 6 مصوبه مورد شکایت از سال 1383 لازم الاجرا بوده و تاکنون هیچ ادعایی دایر به اینکه مصوبه این وزارتخانه تاکنون موجب رقابت بین دانشجویان فارغ التحصیل از وزارت علوم و وزارت بهداشت برای شرکت در رشته‌های مشترک می‌گردد وجود نداشته است. بنابراین نظر به اینکه تمامی تصمیمات و اقدامات در حدود اختیارات شورای عالی برنامه‌ریزی وزارت بهداشت بوده و حتی برای موارد مردودی خارج از اراده دانشجویان نیز ضوابط و مقررات تسهیل‌کننده تا حد حذف نمره مردودی با لحاظ شرایط پیشگفت نیز به تصویب رسیده است فلذا صدور رای به رد شکایت شاکی مورد تقاضا است. پرونده شماره ه ت/0200200 مبنی بر درخواست ابطال فراز پایانی ماده (23) آیین‌نامه آموزشی دوره‌های کاردانی، کارشناسی پیوسته و کارشناسی ناپیوسته مصوب بیست و ششمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 1383/3/23 در جلسه هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی مورد رسیدگی قرار گرفت و آن قسمت از مقرره مورد شکایت که در خصوص «محاسبه نمرات ردّی دانشجو در میانگین کل» می‌باشد جهت اتخاذ تصمیم به هیات عمومی ارسال گردید و راجع به «محاسبه نمرات ردّی دانشجو در میانگین نیمسال تحصیلی»، اعضاء به اتفاق آراء به شرح ذیل مبادرت به صدور رای نمودند: رای هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی براساس بند (1) از ماده (1) قانون تشکیلات و وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مصوب سال 1367، تدوین و ارائه سیاست‌ها، تعیین خط مشی‌ها و نیز برنامه‌ریزی برای فعالیت‌های مربوط به تربیت نیروی انسانی گروه پزشکی از ماموریت‌های اصلی و در حدود اختیارات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در زمینه اداره امور دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی تحت پوشش وزارتخانه یادشده می‌باشد و در راستای ایفای ماموریت‌ها و اختیارات فوق، آیین‌نامه آموزشی دوره‌های کاردانی، کارشناسی پیوسته و کارشناسی ناپیوسته در جلسه شماره 26 مورخ 1383/3/23 به تصویب شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی رسیده است. نظر به اینکه مطابق قسمت اخیر ماده (22) آیین‌نامه مزبور: «... نمرات دانشجو در هر درس به صورت عددی بین صفر تا بیست مشخص می‌گردد.» و به موجب فراز نخست ماده (23) همان آیین‌نامه: «حداقل نمره قبولی در هر درس نظری و آزمایشگاهی 10 و کارآموزی و کارآموزی در عرصه 12 می‌باشد.» و برابر ماده (28) آیین‌نامه اخیرالذکر: «میانگین نمرات دانشجو در هیچ نیمسال تحصیلی نباید کمتر از 12 باشد در غیر این صورت نام نویسی دانشجو در نیمسال بعد، به صورت مشروط خواهد بود.» و با توجه به اینکه میانگین نیمسال در مشروطی یا عدم مشروطی دانشجو موثر بوده و در صورت عدم احتساب برخی از نمرات دروس اخذ شده در ترم از جمله نمرات ردّی در میانگین نیمسال، احراز این امر را ناممکن می‌سازد، لذا آن قسمت از فراز پایانی ماده (23) آیین‌نامه آموزشی دوره‌های کاردانی، کارشناسی پیوسته و کارشناسی ناپیوسته مصوب بیست و ششمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 1383/3/23 که متضمن محاسبه نمرات مردودی دانشجویان در میانگین نیمسال تحصیلی می‌باشد، در حدود اختیارات مرجع مصوّب آن بوده و مغایرتی با قوانین و مقررات نداشته و قابل ابطال نمی‌باشد. این رای به استناد بند «ب» ماده (84) قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/2/10) ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض بوده و پس از قطعیت، براساس ماده (93) قانون مذکور در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است. رئیس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری مهدی فرد محمدیان