رای شماره 2316 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند 1 بخشنامه شماره 13/5/355/407 مورخ 1396/6/30 و بند 1 و 2 دستورالعمل شماره 13/5/355/990 مورخ 1397/12/18 فرمانده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران

شماره 0326 - 29/8/1400 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140009970905812316 مورخ 1400/8/11 با موضوع : « بندهای 1 از بخشنامه‌های شماره 13 / 5 / 355 / 407 01396 / 6 / 30 و 13 / 5 / 355 / 990 1397/12/18 نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران که با تعیین ملاک فاصله سه متری به وضع قاعده و معیار برای تشخیص راننده و سرنشین خودرو با توجه به شرایط متغیرفصول سال، شرایط آب و هوا و ساعات شبانه‌روز اقدام کرده، ابطال می‌شود . قسمت آخر بند 2 دستورالعمل شماره 13 / 5 / 355 / 990 1397/12/18 نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران که متضمن الزام به رفع اثر شیشه دودی است ابطال شد .» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری یدالله اسمعیلی‌فرد تاریخ دادنامه : 1400/8/11 شماره دادنامه : 2316 شماره پرونده : 0000326 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقای بهنام کرباسی دهوجی موضوع شکایت و خواسته : ابطال بند 1 بخشنامه شماره 13 / 5 / 355 / 407 مورخ 30 / 1396 / 6 و بند 1 و 2 دستورالعمل شماره 13 / 5 / 355 / 990 مورخ 1397/12/18 فرمانده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران گردش کار : شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند 1 بخشنامه شماره 13 / 5 / 355 / 407 مورخ 1396/6/30 و بند 1 و 2 دستورالعمل شماره 13 / 5 / 355 / 990 مورخ 1397/12/18 فرمانده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که : " در این بخشنامه‌ها شرایط اعمال جریمه برای خودروهای دارای شیشه دودی ذکر شده است در حالی که : 1 برابر اصل یکصد و سی هشتم قانون اساسی فقط هیات وزیران یا وزرای دارای صلاحیت در موضوعات تفویض شده صلاحیت دارند؛ 2 مطابق بند 4 ماده 18 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت فقط هیات وزیران صلاحیت اعلام نظر و تفسیر قوانین راهنمایی و رانندگی را دارد؛ 3 بر مبنای ماده 21 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی فقط هیات وزیران صلاحیت وضع قانون در موضوع جرایم راهنمایی و رانندگی را دارد؛ 4 مستندا به ماده 207 آیین‌نامه راهور نصب هر نوع شی بر روی بدنه و شیشه‌های خودرو به‌طور مطلق ممنوع است مگر بر اساس ضوابط هیات وزیران . بنابراین ناجا فاقد صلاحیت در این امر بوده تقاضای ابطال بند 8 بخشنامه‌های شماره 13 / 5 / 355 / 407 1396/6/30 و بندهای 1 و 2 شماره 13 / 5 / 355 / 990 1397/12/18 را دارم . " متن بخشنامه‌های مورد شکایت به شرح زیر است : الف بخشنامه شماره 13 / 5 / 355 / 407 1396/6/30 : " از : نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران به : گیرندگان ردیف چهارم موضوع : تخلف استفاده از شیشه دودی در خودروها 1 مامورین مجاز پلیس راهور و راه استان‌ها، نسبت به اعمال قانون کد 2114 در مورد رانندگان وسایل نقلیه‌ای که به تشخیص ایشان از فاصله تقریبی 3 متری، راننده و سرنشین داخل آن دیده نمی‌شوند با هر میزان غلظت به صورت جدی اقدام و آمار آن را مطابق رویه جاری به موقع گزارش نمایند . فرمانده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران ب بخشنامه شماره 13 / 5 / 355 / 990 1397/12/18 : از : نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران به : گیرندگان ردیف چهارم موضوع : کنترل تخلف استفاده از شیشه دودی در خودروها 1 معیار مجاز بودن شیشه دودی، تشخیص راننده و سرنشین خودرو از فاصله 3 متری طرفین خودرو توسط افسر کارشناس می‌باشد . 2 در صورتی که مطابق نظر افسر کارشناس، راننده و سرنشین از فاصله 3 متری قابل تشخیص نباشند میزان غلظت شیشه دودی غیرمجاز محسوب شده و ضمن صدور قبض جریمه ( کد تخلف 2114 ) راننده ملزم به رفع اثر شیشه دودی گردد . فرمانده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران " در پاسخ به شکایت مذکور، معاون حقوقی و امور مجلس ناجا به موجب لایحه شماره 34 / 4 / 401 / 15 / 400 1400/3/25 توضیح داده است که : " 1 ادعای شاکی که اظهار نموده تقاضای ابطال بند 8 بخشنامه شماره 13 / 5 / 355 / 407 1396/6/30 ناجا را به استناد مواد 10 و 80 قانون دیوان عدالت اداری دارم به دلیل زیر وارد نیست . این بند هیچ مغایرتی با ماده 80 قانون دیوان عدالت اداری به ویژه بند ( ت ) این ماده که مقرر می‌دارد : « ت مغایرت مصوبه با شرع یا قانون اساسی یا سایر قوانین یا خروج از اختیارات مرجع تصویب‌کننده .» ندارد تا موجبی برای ابطال آن باشد . در ثانی ناجا در این خصوص مصوبه‌ای نداشته است بلکه تاکید بر نظارت بر اجرای مقررات توسط کارکنان نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران می‌نماید . 2 ادعای شاکی که اظهار نموده است بند 1 و 2 بخشنامه شماره 13 / 5 / 355 / 990 1397/12/18 ناجا ( پلیس راهور ) مغایر قانون است . چرا که بر اساس ماده 21 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی، وضع قوانین در مورد جرایم راهنمایی و رانندگی ( بند 3 دادخواست شاکی ) همچنین نصب هر نوع شی بر روی بدنه و شیشه خودروها مستند به ماده 207 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی، در صلاحیت هیات وزیران می‌باشد نه در صلاحیت ناجا ( بند 4 دادخواست شاکی ) به دلایل زیر وارد نیست . الف به استناد ماده 21 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی ( مصوب 1389 ) جریمه‌های تخلفات مربوط به حمل‌ونقل و عبور و مرور در کلیه نقاط کشور طبق جداولی که به پیشنهاد وزارتخانه‌های کشور، دادگستری و راه و ترابری به تصویب هیات وزیران خواهد رسید به اجرا گذارده می‌شود . ب بر اساس بند 2114 جدول جریمه‌های تخلفات رانندگی مصوب هیات وزیران ( تصویب‌نامه شماره 169432 / ت46748 1390/8/28 ) استفاده از شیشه دودی به نحوی که راننده و سرنشین قابل تشخیص نباشد ممنوع بوده و برابر ردیفهای مندرج در مقابل این تخلف توسط مامورین ذی‌صلاح اعمال قانون انجام می‌شود . پ به استناد ماده 2 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی ( مصوب 1389 ) به افسران کادر و پیمانی مورد وثوق راهنمایی و رانندگی ناجا که برای تشخیص تخلفات مربوط، حمل‌ونقل و عبور و مرور تعیین شده و آموزش دیده‌اند اجازه داده می‌شود، تخلفات مربوط را وفق قانون تشخیص و قبض جریمه صادر نمایند . بنابراین اعمال قانون ( صدور قبض جریمه در مورد تخلف مزبور ) توسط افسران پلیس کاملا منطبق با قانون و مصوبه هیات وزیران است . ث ماده 207 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی که شاکی به آن استناد نموده مقرر می‌دارد « نصب هر نوع علایم و پلاکهای متفرقه و همچنین الصاق یا نصب یا نقش هرگونه آگهی، نوشته، عکس و نوشتن عبارات و ترسیم نقوش روی شیشه‌ها یا بدنه دورنی یا بیرونی وسایل نقلیه به منظور تجارت، تبلیغ، نمایش و مانند آن ممنوع است، مگر بر اساس ضوابطی که به پیشنهاد شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور به تصویب وزیر کشور خواهد رسد . در مورد جاده‌ها با تصویب وزارت راه و ترابری اقدام می‌شود » ، در مقام بیان ممنوعیت نصب علائم و الصاق آگهی‌ها و تبلیغات تجاری از سوی شرکتها و تولیدکنندگان کالاها بر روی بدنه درونی و بیرونی و شیشه‌های وسایل نقلیه می‌باشد که تخلف شیشه دودی از شمول آن خارج است . بنابراین استناد شاکی به ماده 207 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی موضوعیت ندارد ." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1400/8/11 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی الف اولا : به موجب ماده 21 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی مصوب سال 1389 : « جریمه‌های تخلفات مربوط به حمل‌ونقل و عبور و مرور در کلیه نقاط کشور و مناطق آزاد تجاری صنعتی، با توجه به مکان و زمان وقوع و نوع تخلفات و میزان تاثیر آن در آلودگی محیط زیست و ایمنی عبور و مرور و سایر عوامل موثر مندرج در ردیفهای 1 تا 6 جدول موضوع ماده 7 این قانون از یکصدهزار ریال تا یک میلیون ریال و در سایر موارد از سی هزار ریال الی پانصد هزار ریال می‌باشد و طبق جداولی که به پیشنهاد وزارتخانه‌های کشور، دادگستری و راه و ترابری ( راه و شهرسازی ) به تصویب هیات وزیران خواهد رسید، به اجرا گذارده می‌شود .» ثانیا : بر مبنای مواد 2 و 4 قانون مذکور، معیار تشخیص تخلفات رانندگی نظر افسران پلیس راهنمایی و رانندگی است و تعیین معیار ثابت و مشخصی که جایگزین معیار فوق شود، مبنای قانونی ندارد . بنا به مراتب فوق، بندهای 1 از بخشنامه‌های شماره 13 / 5 / 355 / 407 1396/6/30 و 13 / 5 / 355 / 990 1397/12/18 نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران که با تعیین ملاک فاصله سه متری به وضع قاعده و معیار برای تشخیص راننده و سرنشین خودرو با توجه به شرایط متغیر فصول سال، اوضاع آب و هوا و ساعات شبانه روز اقدام کرده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . ب با توجه به اینکه اولا : الزام رانندگان به رفع اثر شیشه دودی در حیطه اختیارات و صلاحیتهای مامورین تشخیص تخلفات رانندگی نیست، ثانیا : بر مبنای مواد 2، 4، 6، 7، 10، 13 و 14 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی مصوب سال 1389، قانون‌گذار به تعیین ضمانت اجراهای مترتب بر تخلفات رانندگی اقدام نموده و بر اساس ضمانت اجراهای فوق، مامورین تشخیص تخلفات رانندگی از حق توقف خودرو و صدور قبض جریمه، جلوگیری از حرکت خودرو و دستور انتقال به توقفگاه یا مقر نیروی انتظامی و یا تعمیرگاه، ضبط گواهی‌نامه و جابه جایی خودرو به منظور رفع سد معبر برخوردار هستند الزام راننده به رفع اثر شیشه دودی بعد از صدور قبض جریمه، الزام به فعلی است که در قانون برای آن تعیین تکلیف نشده است، و ثالثا : هیات وزیران در راستای اجرای حکم مقرر در ماده 21 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی به وضع تصویب نامه شماره 169432 / ت46748ک 1390/8/28 اقدام کرده و بر مبنای کد تخلف 2114 برای استفاده از شیشه دودی به نحوی که راننده و سرنشین قابل تشخیص نباشد، جرایم نقدی مشخصی را در کلان‌شهرها و سایر شهرها تعیین نموده است، لذا قسمت آخر بند 2 دستورالعمل شماره 13 / 5 / 355 / 990 1397/12/18 نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران که متضمن الزام به رفع اثر شیشه دودی است، مغایر با قانون و نوعی اعمال مجازات مضاعف است که وضع آن خارج از حدود اختیار مرجع تصویب‌کننده مقرره مذکور بوده و لذا مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری