رای شماره 556 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع اطلاق مصوبات شوراهای شهرهای مورد شکایت تحت عنوان هزینه و بهای خدمات آماده‌سازی معابر و شوراع در غیر از مواردی که ورود به محدوده صورت می‌گیرد

شماره 9803625 – 6/5/1399 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 9909970905810556 مورخ 17/4/1399 با موضوع : « اطلاق مصوب شوراهای شهرهای مورد شکایت تحت عنوان هزینه و بهای خدمات و آماده‌سازی معابر و شوارع در غیر از مواردی که ورود به محدوده صورت می‌گیرد » جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیر کل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت ادرای – مهدی دربین شماره دادنامه : 556 تاریخ دادنامه : 1399/4/17 شماره پرونده : 9803625 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : سازمان بازرسی کل کشور موضوع شکایت و خواسته : ابطال 1 - ماده 2 فصل سوم تعرفه عوارض و بهای خدمات شورای اسلامی شهر آرادان 2 - ماده 10 تعرفه عوارض آماده‌سازی شورای اسلامی شهر ایوانکی 3 - ماده 14 بخش چهارم تعرفه عوارض بهای خدمات شورای اسلامی شهر امیریه 4 - ماده 9 فصل اول تعرفه عوارض آماده‌سازی شورای اسلامی شهر بسطام 5 - صفحه 17 تعرفه عوارض هزینه آماده‌سازی شورای اسلامی شهر بیارجمند 6 - ماده 2 تعرفه بهای خدمات آماده‌سازی شورای اسلامی شهر دامغان 7 - ماده 21 بخش چهارم بهای خدمات شورای اسلامی شهر دیباج 8 - ماده 18 تعرفه عوارض هزینه آماده‌سازی شورای اسلامی شهر رودیان 9 - ماده 42 تعرفه عوارض شورای اسلامی شهر سمنان 10 - صفحه 60 دفترچه آماده‌سازی شورای اسلامی شهر شهمیرزاد 11 - بهای خدمات آماده‌سازی شورای اسلامی شهر کلاته خیج 12 - ماده 2 بخش سوم تعرفه شورای اسلامی شهر کلاته رودبار 13 - ماده 3 فصل چهارم تعرفه شورای اسلامی شهر کهن آباد 14 - ماده 22 تعرفه عوارض شورای اسلامی شهر گرمسار 15 - ماده 12 تعرفه عوارض شورای اسلامی شهر مهدیشهر 16 - عوارض آماده‌سازی تعرفه شورای اسلامی شهر میامی ( صفحه 43 تعرفه ) گردش کار : سرپرست معاونت حقوقی و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره 230357؍300 - 20؍9؍1398 اعلام کرده است که : " طبق بند 1 ماده 55 قانون شهرداری، ایجاد خیابان‌ها، کوچه‌ها، میدان‌ها، باغ‌های عمومی و مجاری آب و توسعه معابر در حدود مقررات موضوع از وظایف شهرداری‌ها است و در قوانین موضوعه فقط در تبصره 4 ماده واحده قانون تعیین وضعیت اراضی و املاک واقع در طرح‌های دولتی و شهرداری‌ها در هنگام تقاضای ورود به محدوده و استفاده از امکانات شهری، هزینه آماده‌سازی به عهده مالکین گذاشته شده است، بنابراین اخذ وجه تحت عنوان هزینه آماده‌سازی معابر مغایر با قانون و خارج از حدود صلاحیت شوراهای اسلامی شهر می‌باشد و هیات عمومی دیوان عدالت اداری در موارد مشابه از جمله رای شماره 1151 - 10؍11؍1396 اخذ وجه تحت عنوان هزینه آماده‌سازی معابر را ابطال نموده است . علیهذا با عنایت به مراتب مذکور، ابطال مصوبات مورد شکایت مورد استدعاست . " متن مقرره‌های مورد شکایت به شرح زیر است : " 1 - شهرداری آرادان؛ ماده 2 فصل سوم تعرفه عوارض : بهای خدمات حاصل از آماده‌سازی معابر و شوارع : « الف : به هنگام صدور پروانه ساختمانی برای زمینهایی که بدون رعایت تشریفات قانونی تفکیک شده باشند و یا در اجرای ماده 147 و 148 قانون ثبت سند دریافت نموده باشند هزینه خدمات آماده‌سازی به نرخ روز محاسبه و دریافت خواهد شد . ب : کلیه مالکین که از تاریخ تصویب این قانون نسبت به تفکیک، افراز و یا تقسیم اراضی و املاک خود اقدام نمایند موظف به پرداخت هزینه‌های آماده‌سازی ملک خود شامل هزینه‌های زیرسازی–جدول‌گذاری و قیرپاشی و آسفالت معابر مجاور ملک خود به نسبت سهم می‌باشند که به شرح ذیل محاسبه و دریافت خواهد شد . جدول نهر از قرار هر متر طول 000؍950 ریال جدول تک از قرار هر متر طول 000؍500 ریال جدول کانیوو از قرار هر متر طول 000؍850 ریال آسفالت از قرار هر مترمربع 000؍400 ریال زیرسازی از قرار هر مترمربع 000؍100 ریال قیرپاشی از قرار هر مترمربع 000؍32 ریال روکش آسفالت از قرار هر مترمربع 000؍200 ریال تبصره 1 : هزینه روکش آسفالت برای اشخاص حقیقی محاسبه نگردد ." 2 - شهرداری ایوانکی؛ ماده 10 سایر عناوین تعرفه عوارض : آماده‌سازی : « الف : آماده‌سازی سال هر متر طول جدول ( ریال ) هر متر مربع زیر‌سازی و آسفالت ( ریال ) قبل از سال66 25000 25000 از سال67تا69 50000 50000 از سال70تا75 82500 82500 از سال76تا80 120000 120000 از سال81تا85 155000 155000 ازسال86 تا92 170000 170000 از سال 93 تا95 250000 250000 سال 96 تا 97 400000 350000 سال 98 تک جدول کانیوو 000؍500 000؍000؍1 000؍650 ب - حفاری‌ها ( متر طول ) نوع حفاری قیمت هر متر طول ( ریال ) نوع حفاری قیمت هر متر طول ( ریال ) حفاری بزرگراه 000؍750 ریال حفاری پازل 000؍000؍1ریال حفاری بلوارها 000؍700 ریال حفاری موزائیک 000؍500ریال حفاری سواره رو 000؍600ریال حفاری در پارکها 000؍750 ریال حفاری پیاده رو آسفالت 000؍500ریال حفاریهای نوار فضای سبز 000؍600 ریال حفاری پیاده رو خاکی 000؍200ریال حفاری پازل 000؍000؍1ریال حفاری موزائیک 000؍500 ریال تبصره1 : توضیح اینکه ملاک و مبنای محاسبه تاریخ صدور پروانه ساختمانی می‌باشد . تبصره2 : همچنین در توافقات ( املاک در مسیر توسعه و تعریض ) هزینه آماده‌سازی به نرخ روز محاسبه می‌شود . تبصره3 : املاکی که فاقد پروانه ساخت یا گواهی پایانکار می‌باشند ملاک و مبنای محاسبه تاریخ دریافت سند مالکیت یا ارائه اسناد مالکیت مرتبط می‌باشد . در خصوص مودیانی که مراجعه نموده و تقاضای پرداخت هزینه آماده‌سازی در آینده ( در زمان نقل و انتقال به غیر و یا در هنگام دریافت شناسنامه ساختمانی ) را دارند، هزینه آماده‌سازی به قیمت روز محاسبه و قابل وصول می‌باشد .» 3 - شهرداری امیریه؛ ماده 14 بخش چهارم تعرفه عوارض : بهای خدمات تامین هزینه‌های خدمات عمومی شهری : « .... 8 - هزینه آماده‌سازی در زمان تفکیک املاک و یا صدور پاسخ استعلام مراجع ذیربط خدمات آماده‌سازی محاسبه و وصول می‌گردد . 9 - کلیه مالکینی که املاک آن‌ها در محدوده خدماتی واقع می‌گردند مشمول پرداخت هزینه آماده‌سازی معابر می‌گردند لذا موظفند هزینه‌های مذکور را به شرح ذیل پرداخت نمایند ( هزینه آماده‌سازی شامل هزینه خاکبرداری - زیرسازی - جدول‌گذاری و آسفالت می‌باشد ) قیمت هزینه آماده‌سازی به شرح ذیل * طول دهانه مشرف به معبر * یک دوم عرض معبر = هزینه آماده‌سازی 10 - شرح هزینه آماده‌سازی : با عنایت به اینکه هزینه آماده‌سازی طبق فرمول فوق اعم از زیرسازی آسفالت - جدول‌گذاری و خاکبرداری به عهده متقاضی و بدهکار و مالک می‌باشد و هزینه‌های فوق سنگین می‌باشد پیشنهاد می‌گردد بابت کمک و مساعدت و ایجاد رغبت بین شهروندان جهت ساخت و ساز به ازای هر مترمربع آسفالت مبلغ 000؍30 ریال و بابت هزینه زیرسازی هر مترمربع 000؍150 ریال و جدول‌گذاری تک به ازای هر مترطول 250 ، 000 ریال و خاکبرداری بازای هر مترمکعب 000؍50 ریال از متقاضیان و مالکان املاک بدهکار وصول گردد ضمنا بابت پیاده روسازی هر مترمربع مبلغ 000؍200 ریال وصول گردد . 11 - آماده‌سازی املاکی که در سنوات قبل انجام و هزینه آن پرداخت نگردیده بر مبنای تعرفه روز محاسبه و اخذ می‌گردد ......» 4 - شهرداری بسطام؛ ماده 9 فصل اول تعرفه عوارض : آماده‌سازی : « بهای خدمات آماده‌سازی : مالکینی که املاک آن‌ها در محدوده خدمات قانونی و حریم شهر و لکه‌های خدماتی واقع می‌گردند ( کوه بریده تا سه راهی ابرسج ) فقط برای یکبار از طریق شهرداری مشمول پرداخت هزینه آماده‌سازی معابر می‌گردند موظفند هزینه‌های مذکور را به شرح ذیل پرداخت نمایند : ( هزینه آماده‌سازی شامل : هزینه خاکبرداری زیرسازی جدول‌گذاری و آسفالت می‌باشد ) هزینه آماده‌سازی در زمان تفکیک املاک با صدور پروانه ساختمانی فقط برای یک بار قابل وصول خواهد بود . تبصره 1 : برای املاک واقع در کوچه‌های تا عرض 8 متر به ازای طول دهنه مشرف ملک از فرمول ذیل استفاده می‌شود . عوارض آماده‌سازی = ( 70 ، 000 ) * ( طول دهانه مشرف به معبر ) * ( عرض معبر ) * ( 50 %) تبصره 2 : برای املاک واقع در خیابان‌های بالاتر از عرض 8 متر به ازای طول دهنه مشرف ملک از فرمول ذیل استفاده می‌گردد . عوارض آماده‌سازی = ( 000؍95 ) * ( طول دهانه مشرف به معبر ) * ( عرض معبر ) * ( 50 %) در خصوص آماده‌سازی بر بلوار امام خمینی ( ره ) و داوود میرباقری بر اساس 50 درصد عرض هر لاین آسفالت بزرگراه محاسبه می‌شود . چنانچه ملک مورد نظر دارای پروانه یا پایانکار و یا بنای قدیمی قبل از سال 1374 باشد عوارض آماده‌سازی اخذ نمی‌گردد . هزینه آماده‌سازی شرکت‌ها و دستگاه‌های خدماتی دولتی براساس آخرین فهرست بها تعیین می‌گردد .» 5 - شهرداری بیارجمند؛ صفحه 17 تعرفه عوارض : هزینه آماده‌سازی مسکونی - تجاری : ردیف موضوع مبلغ توضیح 1 خیابان‌هایی با بر 12 متر و بیشتر هر مترطول بر 000؍420 بند ( 1 ): عملیات زیرسازی شامل جدولگذاری زیر‌سازی قیر پاشی و آسفالت می‌باشد . بند ( 2 ): جداولی که بر اثر تصادف و یا بی‌احتیاطی و یا عمد تخریب گردد هزینه بازسازی آن مطابق هزینه‌های فوق الذکر به اضافه پانزده درصد دریافت خواهد شد . 2 خیابان‌هایی با بر 10 متر هر مترطول بر 000؍345 3 خیابان‌هایی با بر 8 متر هر متر طول بر 000؍300 4 خیابان‌هایی با بر 6 متر و کمتر هر متر طول بر 000؍230 « تبصره : هزینه آماده‌سازی ادارات دولتی–مراکز فرهنگی - هنری–بهداشتی درمانی - صنعتی و ... بر اساس فهرست بهای سال که از طرف سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان ابلاغ می‌شود محاسبه و وصول می‌گردد .» 6 - شهرداری دامغان؛ ماده 2 تعرفه بهای خدمات : بهای خدمات آماده‌سازی : « مطابق ماده 21، 22، 23 و 24 آیین‌نامه اجرایی زمین شهری مصوب 24؍3؍1371 کلیه دستگاه‌ها و بنیادها و نهادها و اشخاص حقیقی و حقوقی و کلیه مالکین اراضی بایر و دایر که طبق ماده 14 و 15 قانون زمین شهری مجوز تبدیل - تغییر کاربری زمین خود را اخذ و قصد تفکیک یا افراز و تقسیم اراضی خود را دارند می‌بایست نسبت به اجرای طرح‌های آماده‌سازی مطابق مواد 22 و23 فصل چهارم آیین‌نامه اجرائی قانون زمین شهری اقدام نمایند و در صورت عدم اجرای طرح آماده‌سازی از سوی مالکین می‌بایست هزینه‌های تمام شده اجرای طرح آماده‌سازی را به قیمت روز پرداخت نمایند . 1 - کلیه مالکین که از تاریخ تصویب این قانون نسبت به تفکیک - افراز و یا تقسیم اراضی و املاک خود نموده‌اند موظف به پرداخت هزینه‌های آماده‌سازی ملک خود شامل هزینه خاک برداری - شن‌ریزی - زیرسازی - جدول‌بندی و آسفالت معابر مجاور ملک خود به نسبت سهم می‌باشند ..... نحوه محاسبه : بهاء خدمات آماده‌سازی براساس فرمول و جدول ذیل محاسبه می‌گردد : ردیف عرض معبر هزینه هر متر مربع زیرسازی و آسفالت ( ریال ) هزینه هر متر طول جدول ( ریال ) هزینه هر متر طول فضای سبز ( ریال ) 1 هزینه آماده‌سازی معابر باعرض کمتر از 10 متر 000؍410 000؍370 - 2 هزینه آماده‌سازی معابر با عرض 10 تا 11 متر 000؍410 000؍190؍1 - 3 هزینه آماده‌سازی معابر با عرض 12 تا 15 متر 000؍410 000؍410؍1 - 4 هزینه آماده‌سازی معابر با عرض 15 تا 18 متر 000؍410 000؍980؍1 000؍500؍1 5 هزینه آماده‌سازی معابر با عرض بیشتراز 18 متر 000؍410 000؍900؍2 000؍500؍1 هزینه آسفالت = 2؍ ( عرض معبر × بر ملک × نرخ هر مترمربع آسفالت ) هزینه جدول = 2؍ ( بر ملک × نرخ هر متر جدول ) هزینه فضای سبز = 2؍ ( بر ملک × نرخ هر متر طول فضای سبز ) ..............» 7 - شهرداری دیباج؛ماده 21 بخش چهارم : بهای خدمات تامین هزینه‌های خدمات عمومی شهری : « هزینه مذکور به هنگام تقاضای صدور پروانه ساخت یا عدم خلاف یا پایان کار و غیره براساس قیمت تمام شده یک مترمربع آسفالت و یک متر طول جدول در اول سال توسط حوزه معاونت فنی و عمران شهرداری تعیین می‌شود به شرح ذیل وصول گردد . S×P 1 S = در فرمول فوق متراژ بر ملک منتهی به معابر می‌باشد . P 1 = در فرمول فوق عدد ثابت 000؍320 ریال می‌باشد تبصره 1 : برای املاک تعاونیهای مسکن که متقاضی تفکیک و آماده‌سازی زمین می‌باشند در خصوص تعیین بر و کف–تسطیح ( زیرسازی و جدول‌گذاری ) آسفالت معابر با شهرداری به توافق برسند برابر فرمول فوق عمل خواهد شد . تبصره 2 : از هر ملک فقط یک بار هزینه مذکور دریافت می‌گردد .» 8 - شهرداری رودیان؛ ماده 18 تعرفه عوارض : هزینه آماده‌سازی : « مالکینی که املاک آن‌ها در محدوده خدمات قانونی و حریم شهر واقع می‌گردند فقط برای یکبار از طریق شهرداری مشمول پرداخت هزینه آماده‌سازی معابر می‌گردند و موظفند هزینه‌های مذکور را به شرح ذیل پرداخت نمایند : ( هزینه آماده‌سازی شامل : هزینه خاکبرداری، زیرسازی، جدول‌گذاری و آسفالت می‌باشد ) هزینه آماده‌سازی در زمان تفکیک املاک یا صدور پروانه ساختمانی فقط برای یک بار قابل وصول خواهد بود . هزینه آماده‌سازی به ازای هر متر از عرض مشرف به معبر زمین به ریال : ( 50 %) * ( عرض معبر ) * ( طول دهانه مشرف به معبر ) * ( 000؍60 )» 9 - شهرداری سمنان؛ ماده 42 تعرفه عوارض آماده‌سازی : « مالکینی که املاک آن‌ها در محدوده خدمات قانونی و حریم شهر واقع می‌گردند مشمول پرداخت هزینه آماده‌سازی معابر می‌گردند لذا موظفند هزینه‌های مذکور را به شرح ذیل پرداخت نمایند : ( هزینه آماده‌سازی شامل : هزینه خاک برداری، زیرسازی، جدول‌گذاری و آسفالت می‌باشد .) هزینه آماده‌سازی به ازای هر متر از عرض مشرف به معبر زمین به ریال : 000؍500؍1 * طول دهانه مشرف به معبر * عرض معبر * 50 % تبصره 1 : هزینه آماده‌سازی در زمان صدور پروانه احداث بنا، نقل و انتقال فقط برای یک بار قابل وصول خواهد بود . تبصره 2 : هزینه آماده‌سازی مشمول کلیه برهای مشرف به خیابان می‌گردد . تبصره 3 : در زمان نقل و انتقال اراضی خارج از محدوده، هزینه آماده‌سازی تفهیم و در زمان صدور پروانه به روز محاسبه و وصول خواهد شد . قبل از سال 90 بعد از سال 90 50 % هزینه آماده‌سازی به صورت کامل تبصره 4 : الف : آماده‌سازی املاکی که در سنوات قبل انجام و هزینه آن پرداخت نگردیده به شرح ذیل وصول می‌گردد . ب : در صورت ارائه مستندات از سوی مالکین مبنی بر انجام آماده‌سازی در سنوات گذشته توسط مالکین یا مسکن و شهرسازی و غیره به غیر از شهرداری که مورد تایید شهرداری واقع گردد، شهرداری حق دریافت هیچ‌گونه هزینه آماده‌سازی را ندارد اما آماده‌سازی املاکی که در سنوات قبل توسط شهرداری سمنان انجام و هزینه آن در یافت نگردیده در زمان مراجعه بر مبنای تعرفه روز محاسبه و اخذ گردد ......» 10 - شهرداری شهمیرزاد؛ صفحه 60 دفترچه عوارض آماده‌سازی : « با توجه به اینکه براساس فصل چهارم نحوه آماده‌سازی و عمران و واگذاری زمین‌ها آیین‌نامه اجرایی قانون زمین شهری مصوب 24؍3؍1391 هیات وزیران، کلیه اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی موظف به انجام آماده‌سازی در زمان تفکیک و یا پروانه ساختمانی می‌باشند و شهرداری هیچ‌گونه تعهدی در این خصوص ندارد لیکن به دلیل عدم وجود امکانات و شرایط جهت انجام آماده‌سازی، شهرداری نسبت به انجام آماده‌سازی اقدام نموده است لذا مالک موظف می‌باشد هزینه آماده‌سازی را به هنگام صدور پروانه ساختمانی و تفکیک عرصه به قطعات به نرخ روز پرداخت نماید . کلیه املاک، اراضی که دارای سند مالکیت اعم از 147 و 148 اصلاحی قانون ثبت و ماده 101 قانون شهرداری‌ها و جزء اراضی تفکیکی سازمان مسکن و شهرسازی و غیره می‌باشند مشمول پرداخت هزینه آماده‌سازی در هنگام صدور پروانه ساختمانی خواهند بود ( داخل محدوده و حریم شهر ) به جز شهرک کلاهدوز ( به دلیل انجام آماده‌سازی توسط مالکین ) کلیه املاک و اراضی که مشاعی می‌باشند و فاقد بنا با کاربری باغات، می‌توانند آماده‌سازی را در زمان صدور پروانه به نرخ روز پرداخت نمایند . نرخ تعرفه آماده‌سازی و حفاری براساس فهرست بهای ابنیه سال 1397 با اعمال کلیه ضرایب مربوطه به شرح ذیل است . 1 - اجرای آسفالت نرخ روز و طبق استعلام هر مترمربع 125؍963 ریال 2 - زیرسازی هرمترمربع 477؍205 ریال 3 - جدول کاری هر متر طول 084؍960 ریال 4 - پیاده رو‌سازی هرمترمربع 138؍470 ریال 5 - اجرای دیوار سنگی حائل هرمترمربع 000؍200؍3 ریال تبصره 1 ) شهرداری موظف است در مناطقی به جز اراضی سازمان مسکن و شهرسازی ( در صورتی که توسط مسکن و شهرسازی آماده‌سازی از مالک اخذ نگردیده باشد، شهرداری می‌تواند آماده‌سازی را اخذ نماید ) و یا در اراضی منابع طبیعی قرار دارد ضمن توافق با دستگاه‌های فوق الذکر و اخذ مجوز از شورای اسلامی شهر نسبت به آماده‌سازی اراضی و دریافت هزینه‌های انجام شده براساس فهرست بهای سال 1398 اقدام نماید . تبصره 2 ) حفاری‌های بزرگ دستگاه‌های خدماتی، عوارض اخذ مجوز از کمیته حفاری در خصوص نحوه محاسبه هزینه حفاری و توافق شهرداری با دستگاه‌های خدمات رسان بر اساس فهرست بهای ابلاغی و اخذ مجوز از شورای اسلامی شهر قابل اجرا می‌باشد .» 11 - شهرداری کلاته خیج؛ بهای خدمات آماده‌سازی : « بهای خدمات آماده‌سازی شامل هزینه خاکبرداری، زیرسازی، جدول‌گذاری و آسفالت می‌باشد . هزینه آماده‌سازی در زمان تفکیک املاک یا صدور پروانه ساختمانی فقط برای یک بار قابل وصول خواهد بود . برای کوچه‌های با عرض گذر 6 تا 12 متر مبلغ 000؍240؍6 ریال و برای کوچه‌های با عرض گذر 12 متر و بالاتر با احتساب 10 % افزایش، مبلغ 000؍864؍6 ریال . تبصره 1 : املاک واقع در شهرک که پروانه ساختمانی اخذ نموده‌اند ولی در زمان صدور پروانه هزینه آماده‌سازی را پرداخت ننموده‌اند می‌بایست 50 % عوارض سال 1398 را پرداخت نمایند . تبصره 2 : املاک مزایده‌ای 80 قواره‌ای واقع در شهرک امام مربوط به سالیان گذشته فقط نسبت به پرداخت هزینه آسفالت طبق فرمول فوق مکلف می‌باشند . تبصره 3 : هزینه آماده‌سازی املاک مسکن مهر و قطعاتی که در سال 1398 واگذار می‌گردد و هزینه آن از طرف بنیاد مسکن پرداخت نگردد بیست میلیون ریال خواهد بود . تبصره 4 : هزینه آماده‌سازی فوق برای قطعات شهرک امام و پردیس 1 با مساحت 200 و 300 مترمربع با بر 10 متر به خیابان می‌باشد . چنانچه ملکی اعم از تجاری، آموزشی، مسکونی، اداری و غیره با بر بیش از 10 متر به خیابان مشرف باشد به تناسب، هزینه آماده‌سازی محاسبه و قابل وصول خواهد بود . » 12 - شهرداری کلاته رودبار؛ ماده 2 بخش سوم تعرفه؛ بهای خدمات آماده‌سازی : « مطابق مواد 21 الی 24 آیین‌نامه اجرایی زمین شهری مصوب 24؍3؍7131کلیه دستگاه‌ها و بنیادها و نهادها و اشخاص حقیقی و حقوقی و کلیه مالکین اراضی بایر و دایر که طبق مواد 14 و 15 قانون زمین شهری مجوز تبدیل - تغییر کاربری زمین خود را اخذ و قصد تفکیک یا افراز و تقسیم اراضی خود را دارند می‌بایست نسبت به اجرای طرح‌های آماده‌سازی مطابق مواد 22 و23 فصل چهارم آیین‌نامه اجرائی قانون زمین شهری اقدام نمایند و در صورت عدم اجرای طرح آماده‌سازی از سوی مالکین می‌بایست هزینه‌های تمام شده اجرای طرح آماده‌سازی را به قیمت روز پرداخت نمایند . 1 - کلیه مالکین که از تاریخ تصویب این قانون نسبت به تفکیک - افراز و یا تقسیم اراضی و املاک خود اقدام نموده‌اند موظف به پرداخت هزینه‌های آماده‌سازی ملک خود شامل هزینه خاک برداری - شن‌ریزی - زیرسازی - جدول‌بندی و آسفالت معابر مجاور ملک خود به نسبت سهم می‌باشند . .... نحوه محاسبه : بهاء خدمات آماده‌سازی براساس فرمول و جدول ذیل محاسبه می‌گردد : ردیف عرض معبر هزینه هر متر مربع زیرسازی و آسفالت ( ریال ) هزینه هر متر طول جدول ( ریال ) هزینه هر متر طول فضای سبز ( ریال ) 1 هزینه آماده‌سازی معابر باعرض کمتر از 10 متر 000؍410 000؍370 - 2 هزینه آماده‌سازی معابر با عرض 10 تا 11 متر 000؍410 000؍190؍1 - 3 هزینه آماده‌سازی معابر با عرض 12 تا 15 متر 000؍410 000؍410؍1 - 4 هزینه آماده‌سازی معابر با عرض 15 تا 18 متر 000؍410 000؍980؍1 000؍500؍1 5 هزینه آماده‌سازی معابر با عرض بیشتراز 18 متر 000؍410 000؍900؍2 000؍500؍1 هزینه آسفالت = 2؍ ( عرض معبر × بر ملک × نرخ هر مترمربع آسفالت ) هزینه جدول = 2؍ ( بر ملک × نرخ هر متر جدول ) هزینه فضای سبز = 2؍ ( بر ملک × نرخ هر متر طول فضای سبز ) ..............» 13 - شهرداری کهن‌آباد؛ ماده 3 فصل چهارم دفترچه عوارض؛بهای خدمات آماده‌سازی : « هزینه آماده‌سازی به شرح ذیل محاسبه و وصول خواهد شد : تهیه و نصب جدول نهر از قرار هر متر طول 000؍700 ریال تهیه و نصب جدول تک از قرار هر متر طول 000؍400 ریال جدول کانیو از قرار هر متر طول 000؍500 ریال آسفالت از قرار هر مترمربع 000؍200 ریال زیرسازی از قرار هر مترمربع 000؍50 ریال قیرپاشی از قرار هر مترمربع 000؍30 ریال تبصره یک : زیر‌سازی و قیرپاشی و آسفالت ترانشه‌ها براساس فهرست بهای ترمیم ترانشه‌های سال مورد عمل محاسبه و دریافت خواهد شد و در صورت عدم فهرست بها مطابق این ماده عمل می‌شود . تبصره دو : در صورتی که بهای فروش محصولات مذکور ( جدول بتنی و آسفالت ) دستخوش تغییر قیمت عوامل موثر بر آن شود با اعمال حداکثر نرخ رشد تورم برای سال 1397 محاسبه و دریافت خواهد شد . تبصره سه : جداولی که بر اثر تصادف و یا بی‌احتیاطی راننده و یا عمد تخریب گردد، هزینه بازسازی آن مطابق هزینه‌های فوق الذکر به اضافه پانزده درصد ( 15 %) دریافت خواهد شد .» 14 - شهرداری گرمسار؛ ماده 22تعرفه عوارض؛ عوارض حاصل از خدمات آماده‌سازی : « هزینه آماده‌سازی به شرح ذیل محاسبه و دریافت خواهد شد . جدول نهر از قرار هر متر طول 000؍720 ریال جدول تک از قرار هر متر طول 000؍400 ریال جدول کانیوو از قرار هر متر طول 000؍600 ریال آسفالت از قرار هر مترمربع 000؍250 ریال زیرسازی از قرار هر مترمربع 000؍84 ریال قیرپاشی از قرار هر مترمربع 000؍30 ریال تبصره 1 : زیرسازی و قیرپاشی و آسفالت ترانشه‌ها براساس فهرست بهای ترمیم ترانشه‌های سال مورد عمل محاسبه و دریافت خواهد شد . تبصره 2 : درصورتی که بهای فروش محصولات مذکور ( جدول بتنی و آسفالت ) دستخوش تغییر قیمت و عوامل موثر بر آن شود، با اعمال حداکثر نرخ رشد تورم برای سال 1398 محاسبه و دریافت خواهد شد . تبصره 3 : جداولی که بر اثر تصادف و یا بی‌احتیاطی و یا عمد تخریب گردد هزینه بازسازی آن مطابق هزینه‌های فوق الذکر به اضافه 15 % دریافت خواهد شد .» 15 - شهرداری مهدیشهر؛ ماده 12 دفترچه عوارض، بهای خدمات آماده‌سازی؛ « مالکینی که املاک آن‌ها در محدوده خدمات قانونی و حریم شهر واقع می‌گردند مشروط بر اینکه مشمول پرداخت هزینه آماده‌سازی معابر گردند موظفند هزینه‌های مذکور را به شرح ذیل پرداخت نمایند : ( هزینه آماده‌سازی شامل : هزینه خاک برداری، زیرسازی، جدول‌گذاری و آسفالت و کانال‌های مسیل گذر و دیوار ساحلی می‌باشد که نباید از فهرست بهای همان سال کمتر باشد .) هزینه آماده‌سازی در زمان تفکیک املاک یا صدور پروانه ساختمانی فقط برای یک بار قابل وصول خواهد بود . هزینه آماده‌سازی به ازای هر متر از عرض مشرف به معبر زمین به ریال : هزینه آسفالت، زیرسازی، جدول * طول دهانه مشرف به معبر * عرض معبر * 50 %» 16 - شهرداری میامی؛ دریافت عوارض آماده‌سازی ( صفحه 43 تعرفه ): ردیف موضوع مبلغ ( ریال ) توضیحات 1 جدول نهر از قرار هر مترطول 345 ، 000 با توجه به اختیارات ناشی از بند 16 ماده 71 و ماده 77 قانون تشکیلات، وظایف و اختیارات شوراهای اسلامی کشور 2 جدول تک از قرار هر مترطول 345 ، 000 3 جدول کانیو از قرار هر مترطول 230 ، 000 4 آسفالت زیرسازی و قیر پاشی 290 ، 000 « تبصره 1 : جداولی که بر اثر تصادف و یا بی‌احتیاطی و یا عمد تخریب گردد هزینه بازسازی آن مطابق هزینه‌های فوق به اضافه پانزده درصد دریافت خواهد شد . تبصره 2 : منازل مسکونی که سرنبش قرار دارند 000؍000؍10 ریال به هزینه آماده‌سازی آن افزوده می‌شود .»" در پاسخ به شکایت مذکور، شوراهای اسلامی شهرهای میامی، دامغان، گرمسار، ایوانکی به موجب لوایح شماره 781 - 15؍11؍1398، 239؍318؍م - 15؍11؍1398، 976 - 28؍11؍1398 و 2112 - 28؍11؍1398 توضیح داده‌اند که : الف - شورای اسلامی شهر میامی : " با عنایت به بند 16 ماده 71 و 77 قانون تشکیلات، وظایف و اختیارات شوراهای اسلامی که تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهری و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاست عمومی دولت که از سوی وزارت کشور اعلام می‌شود بوده و همچنین کلیه مصوبات شوراها پس از طرح و تصویب در کمیته انطباق قابلیت اجرا پیدا می‌کند مصوبه فوق الذکر از مصادیق بند 16 ماده 711 و 77 قانون شوراها می‌باشد که تقاضا دارم نسبت به رد دادخواست سازمان بازرسی کل کشور اقدامات لازم به عمل آورند ." ب - شورای اسلامی شهرستان دامغان : " 1 - عوارض ابطال شده در خصوص تبصره 4 ماده واحده قانون تعیین وضعیت اراضی و املاک واقع در طرح‌های دولتی و شهرداری‌ها و منع وصول آماده‌سازی در هنگام اخذ 20 درصد زمین به عنوان اجازه ورود به محدوده خدماتی کاربرد دارد و صرفا از سوی هیات عمومی دیوان عدالت اداری وصول آماده‌سازی در این مرحله منع گردیده و عوارض فوق الذکر ابطال شده است . 2 - قانون‌گذار در بند ( ب ) ماده 174 قانون برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب 1390 صراحتا تعیین سهم شهروندان در تامین هزینه‌های خدمات عمومی و شهری، نگهداری، نوسازی و عمران شهری را تجویز نموده و بر همین اساس شورای اسلامی شهر دامغان بهای خدمات آماده‌سازی را وضع نموده است . 3 - شهرداری دامغان بهای خدمات آماده‌سازی را صرفا در زمان تفکیک و ایجاد معابر جدید محاسبه و اخذ می‌نماید و در زمان صدور پروانه ساختمانی و یا ورود اراضی به داخل محدوده خدماتی هیچ هزینه‌ای تحت عنوان آماده‌سازی دریافت نمی‌نماید . 4 - مطابق مواد 24 و 21 آیین‌نامه اجرایی قانون زمین شهری مصوب 1371 کلیه دستگاه‌ها و اشخاص حقیقی و حقوقی و کلیه اراضی بایر و دایر که طبق مواد 14 و 15 قانون زمین شهری مجوز تبدیل یا تغییر کاربری زمین خود را اخذ و قصد تفکیک یا افراز و تقسیم اراضی خود را دارند باید نسبت به اجرای طرح‌های آماده‌سازی مطابق مواد 23 و 22 فصل چهارم آیین‌نامه اجرایی قانون زمین شهری اقدام نمایند ." ج - شورای اسلامی شهر گرمسار : " با توجه به ماده 77 اصلاحی از قانون شهرداری‌ها مصوب 11؍3؍1392 در آن به صراحت عنوان شده شهرداری مجاز است در مورد عوارض و بهای خدمات ارائه شده توسط شهرداری و سازمان‌های وابسته به آن را از مودی دریافت نماید لذا انجام آماده‌سازی از قبیل جداول نهر، تک، کانیو، آسفالت، زیرسازی و قیرپاشی که خدمات به حساب می‌آید مطابق مقررات بهای آن را از شهروندان دریافت نماید و به طریق اولی برای دریافت بهای این خدمات لازم است که حتما در قالب چهارچوب مشخص و تعرفه خاص عمل گردد تا از بروز هرگونه اعمال سلیقه خودداری شود لذا از نظر این شورا مصوبه مذکور مغایر و مخالف شرع مقدس و قوانین نبوده در خاتمه تقاضای صدور رای به رد شکایت سازمان بازرسی مورد استدعا می‌باشد . " د - شورای اسلامی شهر ایوانکی : " طبق بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال 1375 و اصلاحات بعدی « تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاست‌های عمومی دولت که از سوی وزارت کشور اعلام می‌شود » از وظایف شوراهای اسلامی شهر می‌باشد . بر اساس قانون فهرست نهادها و موسسات عمومی غیر دولتی مصوب 29؍4؍1373 شهرداری‌ها نهادهای عمومی غیر دولتی می‌باشند . در حال حاضر بودجه شهرداری‌ها از محل درآمد آن تامین می‌گردد و تعرفه عوارض محلی چگونگی وصول بخشی از درآمدهای شهرداری‌ها را تعیین می‌نماید . بر اساس تبصره 1 ماده 10 تعرفه عوارض آماده‌سازی بر مبنای تاریخ صدور پروانه ساختمانی وصول خواهد شد . بر اساس ماده 22 آیین‌نامه اجرایی قانون زمین شهری مصوب 24؍3؍1371 « آماده‌سازی زمین عبارت از مجموعه عملیاتی است که مطابق دستورالعمل وزارت مسکن و شهرسازی زمین را برای احداث مسکن مهیا می‌سازد که شامل موارد زیر می‌باشد : الف - عملیات زیربنایی از قبیل تعیین بر و کف،تسطیح و آسفالت معابر، تامین شبکه‌های تاسیساتی آب و برق، جمع‌آوری و دفع آب‌های سطحی و فاضلاب و غیره . ب - عملیات روبنایی مانند احداث مدارس، درمانگاه، واحد انتظامی، فضای سبز، اداره آتش نشانی، اماکن تجاری و نظایر آن .» علی‌ای حال چون شهرداری از طریق وصول درآمدها بودجه سالانه خود را تامین می‌نماید و از طریق هزینه بودجه نسبت به عملیات عمرانی اقدام می‌نماید لذا جهت انجام آماده‌سازی کلیه اراضی محدوده شهر باید از طریق تعرفه محلی نسبت به دریافت عوارض آن اقدام و سپس در محل آن اجرا نماید در غیر این صورت امکان عملیات آماده‌سازی وجود نخواهد داشت . لذا خواهشمند است ضمن بررسی صدور حکم شایسته مبنی بر ابرام مفاد ماده 10 دفترچه تعرفه عوارض محلی سال 1398 شهرداری ایوانکی مورد استدعا می‌باشد ." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 17؍4؍1399 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی طبق بند 1 ماده 55 قانون شهرداری، ایجاد خیابانها، کوچه‌ها، میدانها، باغهای عمومی و مجاری آب و توسعه معابر در حدود مقررات موضوع از وظایف شهرداری‌ها است و در قوانین موضوعه فقط در تبصره 4 ماده واحده قانون تعیین وضعیت اراضی و املاک واقع در طرحهای دولتی و شهرداری‌ها، در هنگام تقاضای ورود به محدوده و استفاده از امکانات شهری، هزینه آماده‌سازی به عهده مالکین گذاشته شده است، بنابراین اطلاق مصوبات شوراهای شهرها مورد شکایت تحت عنوان هزینه و بهای خدمات و آماده‌سازی معابر و شوارع در غیر از مواردی که ورودبه محدوده صورت می‌گیرد، مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود ./ محمدکاظم بهرامی رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری