رای شماره 1212 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال تبصره 2 ماده 67 آیین‌نامه آموزشی دوره دکتری عمومی پزشکی مصوب بیست و ششمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 23/3/1383 از تاریخ تصویب

شماره 9800442 – 23/10/1399 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 9909970905811212 مورخ 60 /10 /1399. با موضوع : « ابطال تبصره 2 ماده 67 آیین‌نامه آموزشی دوره دکتری عمومی پزشکی مصوب بیست و ششمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 23/3/1383 از تاریخ تصویب » جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری - مهدی دربین تاریخ دادنامه : 6/10/1399 شماره دادنامه : 1212 شماره پرونده : 9800442 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقای محمدابراهیم شفیعی ثابت موضوع شکایت و خواسته : ابطال تبصره 2 ماده 67 آیین‌نامه آموزشی دوره دکتری عمومی پزشکی مصوب بیست و ششمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 1383/3/23 گردش کار : شاکی به موجب دادخواستی ابطال تبصره 2 ماده 67 آیین‌نامه آموزشی دوره دکتری عمومی پزشکی مصوب بیست و ششمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 1383/3/23 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که : " ریاست و هیات معظم و مفخم دیوان عدالت اداری با توقیر و احترام مراتب آتی را به استحضار می‌رساند . اولا : بنده دانشجوی سال 4 رشته پزشکی ( دوره دوم پزشکی ) دانشگاه آزاد اسلامی شاهرود می‌باشم و در دو درس بیماری‌های خون و بیماری‌های کلیه نمره 10 / 5 کسب کرده‌ام با این حال دانشکده نمره مذکور را قبول ندارد و مدعی است که باید واحد مذکور را مجددا انتخاب و بگذرانم زیرا من در زمان گذراندن واحدهای مذکور دانشجوی مهمان بوده‌ام . مع الوصف در همین واحد درسی حداقل نمره قابل قبول برای دانشجویان غیرمهمان نمره ده می‌باشد و علت این تبعیض فاحش آیین‌نامه آموزشی دوره دکتری عمومی پزشکی است که طبق ماده 34 آن حداقل نمره قبولی در دوره دوم پزشکی برای دانشجویان غیرمهمان 10 ولی طبق تبصره 2 ماده 67 برای دانشجویان مهمان حداقل نمره قبولی برای همان درس 12 می‌باشد . ملاحظه می‌فرمایید چنین تبصره تبعیض‌آمیزی برخلاف اصول 19 و 20 قانون اساسی است که تصریح شده همه ملت از حقوق مساوی برخوردارند و در تمام قوانین موضوعه تبعیضی وجود ندارد مگر تبصره 2 ماده 67 آیین‌نامه مذکور که از نظر شرعی، قوانین موضوعه در ایران، علمی و اخلاقی نامشروع و منفور و مردود می‌باشد . در نتیجه همه دانشجویان در تمام دروس و رشته‌ها می‌بایست از حقوق مساوی برخوردار باشند لازم به ذکر است حتی مقامات وزارت بهداشت نیز چنین تبعیضی را قبول ندارند . نمونه کپی نامه 16 / 328976 1386/9/14 آقای دکتر سیدامیرمحسن ضیایی مدیرکل دفتر گسترش و ارزیابی آموزش پزشکی و دبیر شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی به عنوان آقای دکتر لطیفی معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران که طی آن دانشجوی مهمان را ( مثل بنده ) با نام مهدی مبرا با نمره کمتر از 12 پذیرفته و به دانشکده خود معرفی کرده است که این عمل تبعیض دوم تلقی و موجب کان لم یکن تبصره مذکور می‌باشد . بنا بر مراتب مشروح تبصره مرقوم تبعیض‌آمیز و برخلاف قانون اساسی و قوانین موضوعه که به شکل مساوی بر جامعه اعمال می‌شود و موجب تضییع حقوق شرعی و قانونی و اخلاقی و اجتماعی بوده در اجرای اصول 19 و 20 قانون اساسی و مواد 12، 13، 17، 18 و 58 قانون دیوان عدالت اداری و آیین‌نامه آن استدعای رسیدگی و صدور حکم به ابطال تبصره مزبور نسبت به خود را دارم و در اجرای ماده 34 قانون مرقوم تقاضای صدور دستور موقت جهت ورود به مرحله سوم دوره پزشکی در ترم کنونی را دارم چرا که در صورت عدم قبول دو درس مذکور نمی‌توانم وارد دوره سوم تحصیل پزشکی شوم و بر مدت تحصیل اینجانب اضافه خواهد شد ایمان راسخ دارم آن قضات عدالت گستر حکم عادلانه خداپسندانه صادر خواهند کرد . " در پی اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری برای شاکی ارسال شده بود، وی به موجب لایحه‌ای که به شماره 98 442 3و4 مورخ1398/4/30 ثبت دفتر هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری شده توضیح داده است که : " احتراما عطف به اخطاریه رفع نقص پرونده شماره 9809980905800100 به کلاسه 9800442 مستحضر می‌دارد . اولا : شغل اینجانب مشخص بوده و دانشجوی پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود می‌باشم . ثانیا : مراد و مقصود از غیرشرعی بودن اقدام وزارت بهداشت ایجاد تبعیض ناروا بوده است که بدیهتا تبعیض امری غیرشرعی است و ادعای اینجانب خلاف قانون بودن آیین‌نامه مصوب وزارت بهداشت می‌باشد که یک بام و دو هواست یعنی اینجانب به عنوان دانشجوی پزشکی به دلیل آن که مهمان دانشگاه آزاد تهران بودم باید درس‌هایم را با حداقل نمره 12 بگذرانم در حالی که دانشجویان خود دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران همین درس را با نمره 10 قبول می‌شوند ! لذا صرف نظر از ادله غیرشرعی بودن تبعیض ناروای قانونی می‌باشد و دقیقا به همین علت تقاضای ابطال آیین‌نامه مصوب وزارت بهداشت را دارم . " متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است : " تبصره 2 ماده 67 : حداقل نمره قبولی دانشجوی مهمان در دانشگاه مقصد 12 می‌باشد . واحدهایی را که دانشجو در دانشگاه مقصد با نمره کمتر از 12 گذرانده است باید مجددا بگذراند . " در پاسخ به شکایت مذکور، اداره کل حقوقی و تنظیم مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به موجب لایحه شماره 107 / 1227 1398/6/26 توضیح داده است که : " 1 نامبرده وفق دادخواست تقدیمی ادعا نموده دانشجوی سال چهارم رشته پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی شاهرود می‌باشد و علیرغم اینکه در دو درس بیماری‌های خون و بیماری‌های کلیه نمره 10 / 5 کسب کرده دانشکده مذکور نمره ایشان را نپذیرفته و مشارالیه موظف به طی مجدد واحدهای مذکور گردیده است . وی همچنین مدعی می‌باشد در ماده 34 آیین‌نامه آموزشی دوره آموزشی دوره دکتری عمومی پزشکی مصوب بیست و ششمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 1383/3/23 حداقل نمره قابل قبول برای دانشجویان غیرمهمان در هر واحد درسی نمره ده اعلام شده است . مع هذا وفق تبصره 2 ماده 67 آیین‌نامه مورد اشاره نمره قبولی برای دانشجویان مهمان نمره 12 اعلام شده است . نامبرده با توجه به مراتب فوق‌الذکر و با استناد به اصل 19 و 20 قانون اساسی متقاضی ابطال تبصره 2 ماده 67 آیین‌نامه آموزشی دوره آموزشی دوره دکتری عمومی پزشکی مصوب بیست و ششمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 1383/3/23 می‌باشد . 2 در خصوص شکایت نامبرده لازم به توضیح است وفق قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، وظیفه و حدود اختیارات آن مرجع رسیدگی به شکایات اشخاص نسبت به تصمیمات و اقدامات خلاف قوانین و مقررات دستگاه‌های اجرایی می‌باشد . درعوای حاضر اقدام یا تصمیمی خلاف قوانین و مقررات و همچنین خارج از حیطه اختیارات این وزارتخانه صورت نگرفته است و شاکی نیز هیچ دلیل و مدرکی در اثبات ادعای مطروحه ارائه ننموده است . ثانیا : بر اساس ماده واحده « خروج تصمیمات و آراء صادره از هیات‌ها و کمیته‌های تخصصی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراکز آموزشی و پژوهشی در خصوص امور و شئون علمی، آموزشی و پژوهشی از شمول صلاحیت دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی، مصوب ششصد و سی امین جلسه مورخ 1387/6/12 شورای عالی انقلاب فرهنگی » آن دسته از تصمیمات و آراء نهایی و قطعی صادره در هیات‌ها و کمیته‌های تخصصی فعال در وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دانشگاه‌ها و سایر مراکز آموزشی و پژوهشی مصوب از جمله تصمیمات و آراء نهایی هیات‌های امناء ممیزه و انتظامی اساتید و کمیته انضباطی دانشجویان و همچنین تصمیمات و آراء نهایی در خصوص بازنشستگی، ارتقاء، ارزیابی و پذیرش علمی، بورس دانشجویان و فرصت مطالعاتی که صرفا در رابطه با امور و شئون تخصصی علمی، آموزشی و پژوهشی صادر شده باشد قابل شکایت و رسیدگی در دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی نخواهد بود . با توجه به اینکه خواسته نامبرده نیز دارای شان علمی و آموزشی می‌باشد، برابر ماده واحده مذکور رسیدگی آن در صلاحیت آن مرجع نبوده لذا بر این اساس نیز رد دعوای مطروحه و اتخاذ تصمیم شایسته از آن مقام مورد تقاضا است . 3 صرف نظر از مراتب فوق‌الذکر به موجب مصوبه جلسه 421 1377/3/19 شورای عالی انقلاب فرهنگی، شورای عالی برنامه‌ریزی از شورای عالی انقلاب فرهنگی منفک و در هر وزارتخانه به‌طور مستقل تشکیل گردیده است . 4 به استناد بند 20 مصوبه جلسه 429 و 430 1377/7/21 و 1377/8/5 و نامه شماره 4229 / دش 1377/11/25 شورای عالی انقلاب فرهنگی و مواد 2و 7 قانون تشکیل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مصوب سال 1364 بندهای 1، 4 و 16 ماده 1 قانون تشکیلات و وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مصوب 1367، شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی به منظور تحقق سیاست‌ها و خط مشی‌ها و اجرای مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی در امر برنامه‌ریزی و تدوین و تصویب آیین‌نامه‌ها و مقررات آموزشی تشکیل گردیده است . 5 مطابق بند 2 آیین‌نامه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی تهیه و تصویب آیین‌نامه‌های آموزشی و پژوهشی، تغییرو اصلاح آیین‌نامه‌ها بر عهده شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی می‌باشد . 6 بر این اساس در سال1383 آیین‌نامه آموزشی دوره دکتری عمومی پزشکی مورد بازنگری قرار گرفته و آیین‌نامه جدید در بیست و ششمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 1383/3/23 به تصویب رسیده است . اشاره می‌نماید مفاد آیین‌نامه مذکور جهت دانشجویان ورودی سال تحصلی 1384 1383 و به بعد لازم‌الاجرا بوده و تاکنون نیز جهت کلیه دانشجویان مشمول اجرا شده است . ضمنا با توجه به اینکه آقای محمدابراهیم شفیعی ثابت ورودی رشته پزشکی پس از سال 1383 می‌باشد لذا مشمول مقررات موضوع آیین‌نامه مصوب 1383/3/23 است . 7 وفق ماده 34 آیین‌نامه مزبور حداقل نمره قبولی در درس‌های مرحله اول ودوم آموزش پزشکی برای دانشجویان نمره 10 و حداقل میانگین کل هر یک از این مراحل 12 اعلام شده است . به موجب این ماده حداقل نمره قبولی در هر یک از درس‌های نظری مرحله کارآموزی بالینی و بخش‌های مربوط به مراحل سوم و چهارم آموزش پزشکی 12 و حداقل میانگین کل هر یک از این مراحل 14 می‌باشد . در این جهت تبصره 2 ماده 67 آیین‌نامه نیز حداقل نمره قبولی دانشجوی مهمان در دانشگاه مقصد را 12 اعلام نموده است . چنانچه ملاحظه می‌فرمایید با توجه به اینکه گروه‌های مورد اشاره در دو بند مذکور یکسان نبوده و دارای شرایط متفاوت می‌باشند، برابر تصمیمات اعضای شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی حداقل نمره قبولی دانشجوی مهمان در دانشگاه مقصد نمره 12 اعلام شده است . اشاره می‌نماید مهمانی در دانشگاه دیگر به درخواست شخص دانشجو و نه الزام و اجبار انجام می‌گیرد . ضمنا همان گونه که فوقا اشاره گردید آیین‌نامه مورد اعتراض برای دانشجویان ورودی سال 1383 1384 لازم‌الاجرا بوده و نامبرده و دانشجویان مشابه با علم و اطلاع از مفاد آیین‌نامه مزبور درخواست مهمانی در دانشگاه دیگر را ارائه می‌نمایند . 8 در خصوص مفاد نامه شماره 16 / 328976 1386/9/14 دبیر شورای عالی برنامه‌ریزی وقت که ایشان با استناد به آن متقاضی ابطال تبصره مورد اشاره شده‌اند نیز لازم به ذکر است نامه مزبور در خصوص دانشجویان دوره دکتری عمومی پزشکی ورودی سال 1381 و مشمول آیین‌نامه آموزشی مصوب 1376/4/8 شورای عالی برنامه‌ریزی بوده است که همان گونه که فوقا اشاره شد، شورای عالی برنامه‌ریزی با توجه به اختیارات حاصله از مقررات مذکور شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی نسبت به بازنگری آیین‌نامه آموزشی دوره دکتری عمومی پزشکی اقدام و بدیهی است مفاد آیین‌نامه سال 1376 برای دانشجویان وروی سال 1383 1384 لازم‌الاجرا نمی‌باشد . با توجه به مراتب فوق‌الذکر و از آنجا که تمامی اقدامات وفق ضوابط و مقررات صورت گرفته است رد دعوای بی‌وجه شاکی از آن مقام مورد تقاضا می‌باشد . " هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1399/10/6 با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی با عنایت به اینکه به شرح ماده 34 آیین‌نامه آموزشی دکتری عمومی پزشکی مصوب جلسه 26 شورای عالی برنامه‌ریزی حداقل نمره قبولی در درس‌های مرحله اول و دوم آموزش پزشکی نمره 10 تعیین شده و در همین مورد برای دانشجویانی که مهمان می‌شوند حداقل نمره 13 تعیین شده است، این تفاوت حکم از مصادیق تبعیض ناروا و مغایر با بند 9 اصل 3 قانون اساسی است و به همین جهت تبصره 2 ماده 67 آیین‌نامه آموزشی دوره دکتری عمومی مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 88 و 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود . هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مرتضی علی اشراقی