رای شماره 1954 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند 23 آیین‌نامه داخلی دانشگاه صنعتی امیرکبیر ناظر بر رویه مقررات آموزش مقطع کارشناسی از تاریخ تصویب

شماره 9803947 – 25/1/1400 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 9909970905811954 مورخ 19/12/1399 با موضوع «ابطال بند 23 آیین‌نامه داخلی دانشگاه صنعتی امیرکبیر ناظر بر رویه مقررات آموزشی مقطع کارشناسی از تاریخ تصویب» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری - مهدی دربین تاریخ دادنامه: 19/12/1399 شماره دادنامه: 1954 شماره پرونده: 9803947 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: خانم فاطمه کریمی موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 23 آیین‌نامه داخلی دانشگاه صنعتی امیرکبیر در خصوص الزام دانشجویان کارشناسی مشمول آموزش رایگان دولتی به پرداخت شهریه در صورت تمدید سنوات گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند 23 آیین‌نامه داخلی دانشگاه صنعتی امیرکبیر در خصوص الزام دانشجویان کارشناسی مشمول آموزش رایگان دولتی به پرداخت شهریه در صورت تمدید سنوات را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: " به استحضار می‌رساند هیات رئیسه دانشگاه صنعتی امیر کبیر رویه AUT-PR 3209 را بر اساس آیین‌نامه مصوب جلسه شماره 889 1396/10/30 شورای عالی برنامه‌ریزی آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در تاریخ 1397/6/27 به تصویب رسانده و این رویه برای کلیه دانشجویان این دانشگاه اجرا می‌شود. به موجب بند 23 این رویه در صورت عدم اتمام تحصیلات و نیاز به تمدید سنوات بعد از نیم سال دهم، دانشجویان مشمول آموزش رایگان ملزم به پرداخت هزینه تحصیل، مطابق با مصوبات هیات رئیسه دانشگاه هستند. همچنین به استناد اطلاعیه درج شده در وب سایت مرکز آموزش‌های آزاد و الکترونیک دانشگاه صنعتی امیرکبیر (که متن بخشنامه‌ای که ترتیبات لازم برای درج این اطلاعیه را فراهم کرده است حصول نشده است)، دانشجویان ورودی سال 1395 وبعد از آن از نیمسال 10 مشمول پرداخت جریمه اضافه سنوات شده و نیمسال‌های 10 و 11 باید معادل 70% شهریه سایر دوره‌ها را پرداخت نموده و بعد از آن به صورت کامل پرداخت نمایند. با عنایت به اینکه مطابق بندهای (ح)، (ط) و (ی) ماده 20 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1389 مقرر شده تحصیل دانشجویان روزانه در دانشگاه‌های دولتی رایگان می‌باشد و این حکم مطلق بیان شده و دلیلی بر انصراف آن از سنوات تحصیلی ملاحظه نمی‌شود، از طرفی طبق ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال 1384 و نیز ماده 60 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت موسوم به الحاق 2 دریافت هرگونه وجهی توسط دستگاه‌های اجرایی نیاز به حکم یا اذن قانون‌گذار دارد و این اذن از طرف قانون‌گذار به دانشگاه‌ها واگذار نشده، ضمن درخواست ابطال مقرره مذکور در رویه AUT-PR 3209 صدور حکم بر ورود شکایت به شرح مورد استدعاست." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: " رویه مقررات آموزشی مقطع کارشناسی 23 تمدید سنوات آموزشی در صورت عدم اتمام تحصیلات و نیاز به تمدید سنوات بعد از نیمسال دهم، درخواست دانشجو در کمیسیون موارد خاص دانشگاه بررسی می‌گردد. در صورت موافقت دانشجویان ذکور می‌بایست فرم تمدید سنوات ارفاقی را به تایید نظام وظیفه برسانند. در این صورت دانشجویان مشمول آموزش رایگان موظف به پرداخت هزینه تحصیل، مطابق با مصوبات هیات رئیسه دانشگاه می‌باشند. " در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر به موجب لایحه شماره 10/228 1399/2/23 توضیح داده است که: " بر اساس ماده 15 آیین‌نامه آموزشی شماره 2/244759 1393/12/24 دوره‌های کاردانی و کارشناسی (پیوسته و ناپیوسته) وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، مدت مجاز تحصیل در دوره‌های کاردانی (اعم از پیوسته و ناپیوسته) و کارشناسی ناپیوسته دو سال و در دوره‌های کارشناسی پیوسته چهار سال است. در تبصره 1 ماده مذکور اعلام گردیده، دانشگاه اختیار دارد در شرایط خاص و با تصویب شورای آموزشی دانشگاه، حداکثر یک نیمسال برای دوره‌های کاردانی و کارشناسی ناپیوسته و حداکثر دو نیمسال برای دوره کارشناسی پیوسته، مدت مجاز تحصیل را افزایش دهد. چنانچه دانشجو در این مدت دانش آموخته نشود از ادامه تحصیل محروم خواهد شد. در تبصره2 ماده فوق اعلام شده است که هزینه افزایش سنوات تحصیلی طبق تعرفه مصوب هیات امناء دانشگاه از دانشجویان مشمول آموزش رایگان دریافت می‌شود. وزارت علوم، تحقیقات و فناوری طی نامه شماره 2/43069 1397/3/1 آیین‌نامه یکپارچه آموزشی دوره‌های تحصیلی ویژه دانشگاه‌های سطح 1 و 2 دولتی، را به دانشگاه‌ها ابلاغ نموده و در بند 2 این نامه اعلام شده است موضوعاتی که در آیین‌نامه یکپارچه به آن اشاره‌ای نشده است به دانشگاه‌های سطح 1 و 2 دولتی، تفویض اختیار گردیده و تصمیم‌گیری در این موارد با حفظ مسئولیت پاسخ‌گویی، بر عهده دانشگاه است. در ماده 8 این آیین‌نامه یکپارچه آموزشی اعلام شده است سقف مدت مجاز تحصیل در هر دوره محدود است و با اتمام سنوات مجاز، امکان تحصیل در آن دوره از دانشجو سلب می‌شود. رویه مقررات آموزشی مقطع کارشناسی ( AUT-PR 3209) برگرفته از آیین نامه‌های مذکور بوده و در تاریخ 1397/6/27 به تصویب هیات رئیسه دانشگاه رسیده است. در بند 11 این رویه مدت مجاز تحصیل دانشجو در دوره کارشناسی پیوسته 4 سال (8 نیمسال) است و این دوره حداکثر تا 2 نیمسال بر اساس مصوبات و مقررات دانشگاه قابل افزایش است. بر اساس مصوبات مورخ 1397/4/26 هیات رئیسه دانشگاه، مقرر گردیده چنانچه دانشجویان روزانه ورودی 1395 و به بعد وارد نیمسال 10 سنوات تحصیلی خود در دوره کارشناسی گردند، بابت هر نیمسال طبق ضوابط تعیین شده شهریه پرداخت نمایند. دانشجویان خودگردان ورودی 1392 و 1393 که طی مدت 4 سال تحصیل خود شهریه ثابت پرداخت می‌نمودند، چنانچه وارد نیمسال 9 سنوات خود و یا بالاتر گردیدند، بابت هر نیمسال معادل یک هشتم پرداخت شده طی 4 سال تحصیل خود شهریه پرداخت نمایند و دانشجویان روزانه ورودی ماقبل 1395 چنانچه وارد نیمسال 11 سنوات تحصیلی خود در دوره کارشناسی گردیدند، بابت هر نیمسال طبق ضوابط تعیین شده شهریه پرداخت نمایند. لازم به ذکر است دانشجویان ممتاز دو رشته‌ای از پرداخت شهریه اضافه سنوات (حداکثر 2 نیمسال) معاف هستند. دانشجویان شاهد و ایثارگر هم نسبت به دانشجویان عادی یک سال سنوات مجاز، بیشتر دارند. با عنایت به مراتب معنونه فوق، از محضر عالی جنابان صدور قرار شایسته مبنی بر رد شکایت شاکی، مورد استدعا و انتظار می‌باشد." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1399/12/19 با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی از آنجا که مصوبه مورد شکایت ناظر به دریافت وجه از دانشجویان است و این امر حسب ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال 1384 شان قانونگذاری دارد و رای 1318 1392/12/25 هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز موید این مفهوم است، لذا هیات رئیسه دانشگاه راسا امکان تعیین آن را نداشته و مستندی مبنی بر تفویض اختیار از سوی هیات امناء دانشگاه نیز ارائه نشده است. بنابراین بند 23 آیین‌نامه داخلی دانشگاه صنعتی امیرکبیر ناظر بر رویه مقررات آموزشی مقطع کارشناسی خارج از حدود اختیارات مقام تصویب‌کننده است و مستند به بند 1 ماده12 و مواد 88 و 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری احمد درزی رامندی