رای شماره 335 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ماده 6 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال‌های 1397، 1398، 1399، 1400 شهرداری قم که تحت عنوان عوارض توسعه فضای سبز به تصویب شورای اسلامی این شهر رسیده، از تاریخ تصویب ابطال شد.

شماره 0003317 – 16/3/1401 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140109970905810335 مورخ 20/2/1401 با موضوع : «ماده 6 تعرفه عوارض و بهای خدمات سالهای 1397،1398، 1399 و 1400 شهرداری قم که تحت عنوان عوارض توسعه فضای سبز شورای اسلامی این شهر رسیده، از تاریخ تصویب ابطال شد.» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیر کل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری – یدالله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1401/2/20 شماره دادنامه: 335 شماره پرونده: 0003317 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای علی ناظریان جزی و علیرضا طغیانی خوراسگانی موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 6 از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال‌های 1397 الی 1400 شهرداری قم مصوب شورای اسلامی شهر قم (تحت عنوان عوارض توسعه فضای سبز) گردش کار: شاکیان به موجب دادخواستی ابطال ماده 6 از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال‌های 1397 الی 1400 شهرداری قم مصوب شورای اسلامی شهر قم (تحت عنوان عوارض توسعه فضای سبز) را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده‌اند که: "هرچند بر اساس بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال 1375 با اصلاحات بعدی، تعیین نوع و میزان عوارض از اختیارات شوراهای اسلامی شهر است، ولی با توجه به اینکه در قوانین مرتبط با فضای سبز از جمله قانون گسترش فضای سبز شهرها و اصلاحیه‌های بعدی آن عوارض فضای سبز شهری پیش‌بینی نشده است، بنابراین تصویب و اخذ عوارض مصوبه معترض‌عنه مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی شورای اسلامی شهر قم می‌باشد. مطابق اصل 51 قانون اخذ هرگونه مال، وجه، کالا و خدمات از شهروندان می‌بایست با تجویز قانونی باشد و وفق اصل 105 قانون اساسی تصمیمات شورا نباید مخالف قوانین کشور باشد. به استحضار می‌رساند هیات عمومی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به موضوع ابطال مصوبات شورای اسلامی سایر شهرها در خصوص ابطال عوارض فضای سبز با عناوین مختلف، اقدام به صدور آرای متعددی مبنی بر ابطال این‌گونه مصوبات نموده که می‌توان به رای 746 1396/9/9 و 1146 1396/11/10 و ... اشاره نمود. لذا با توجه به توضیحات مذکور و با وجود مغایرت آشکار مصوبه معترض‌عنه با اصول 51 و 105 قانون اساسی و نظر به اینکه در آراء متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری وضع یا تصویب عوارض فضای سبز با عناوین مختلف در مصوبات شوراهای اسلامی شهرها، مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی تشخیص و ابطال شده است. به منظور جلوگیری از تضییع حقوق اشخاص و بر اساس بند 1 ماده 12 و ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری ابطال موضوع عوارض توسعه فضای سبز مصوب در ماده 6 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1397 الی 1400 شهرداری قم مصوب شورای اسلامی شهر قم که مقرراتی ناظر بر عوارض فضای سبز تصویب نموده است که به لحاظ مغایرت با قانون و خروج از حدود اختیارات قانونی تصویب شده است را از تاریخ تصویب درخواست می‌نماییم." متن تعرفه مورد شکایت به شرح زیر است: الف ماده 6 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1397 شهرداری قم مصوب شورای اسلامی شهر قم: "ماده 6 توسعه فضای سبز: ......... 5% از عوارض صدور پروانه‌های ساختمانی (پذیره و زیربنا) زمان صدور یا تمدید پروانه یا گواهی عدم خلاف و پایانکار و بناهای ساخته شده بدون پروانه در صورت ابقاء بنا بابت توسعه فضای سبز دریافت می‌گردد (2% از 5% عوارض وصولی، به فعالیت‌های فرهنگی اختصاص می‌یابد)." ب ماده 6 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال‌های 1398، 1399 و 1400 شهرداری قم مصوب شورای اسلامی شهر قم: "ماده 6 توسعه فضای سبز: ......... 5% از عوارض صدور پروانه‌های ساختمانی (پذیره و زیربنا) زمان صدور یا تمدید پروانه یا گواهی عدم خلاف و پایانکار و بناهای ساخته شده بدون پروانه در صورت ابقاء بنا بابت توسعه فضای سبز دریافت می‌گردد (2% از 5% عوارض وصولی، به فعالیت‌های فرهنگی اختصاص می‌یابد) و در صورت رعایت مصوبه شماره 8851 1397/10/25 شورای اسلامی شهر از ساختمان‌های مسکونی سازگار با محیط زیست در زمان صدور پروانه و پایانکار 3% عوارض توسعه فضای سبز اخذ نمی‌شود (مشروط به رعایت دستورالعمل و طراحی مصوب)." علیرغم ابلاغ دادخواست و ضمائم آن به شورای اسلامی شهر قم تا زمان رسیدگی به پرونده در جلسه هیات عمومی دیوان عدالت اداری پاسخی از طرف آن شورا واصل نشده است. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1401/2/20 به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی هرچند در بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال 1375 با اصلاحات بعدی، تعیین نرخ و میزان عوارض از اختیارات شوراهای اسلامی شهر ذکر شده است، ولی با توجه به اینکه در قوانین مرتبط با فضای سبز از جمله قانون گسترش فضای سبز شهرها و اصلاحیه‌های بعدی آن، عوارض فضای سبز شهری پیش‌بینی نشده است و در آرای مختلف هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله رای اخیرالصدور شماره 140009970905813263 1400/12/17 این هیات، وضع عوارض برای فضای سبز مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال شده است، بنابراین ماده 6 تعرفه عوارض و بهای خدمات سالهای 1397، 1398، 1399 و 1400 شهرداری قم که تحت عنوان عوارض توسعه فضای سبز به تصویب شورای اسلامی این شهر رسیده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مهدی دربین