رای شماره 350 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند 5 از تعرفه شماره 4 و تعرفه شماره 040 از دفترچه عوارض محلی سال 1398 مصوب شورای اسلامی شهر خمینی شهر

شماره 9901481 – 5/4/1400 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140009970905810350 مورخ 4/3/1400 با موضوع : « ابطال بند 5 از تعرفه شماره 4 و تعرفه شماره 040 از دفترچه عوارض محلی سال 1398 مصوب شورای اسلامی شهر خمینی شهر » جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری یدالله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه : 4/3/1400 شماره دادنامه : 350 شماره پرونده : 9901481 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : سازمان بازرسی کل کشور موضوع شکایت و خواسته : ابطال بند 5 از تعرفه شماره 4 و تعرفه شماره 040 از دفترچه عوارض محلی سال 1398 مصوب شورای اسلامی شهر خمینی شهر گردش کار : سرپرست معاونت حقوقی و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره 139821 /300 - 28/5/1399 اعلام کرده است که : " احتراما مصوبات شورای اسلامی شهر خمینی شهر در سال 1398 از جهت انطباق با قانون در این سازمان مورد بررسی قرار گرفت که نتیجه آن به شرح زیر جهت استحضار و صدور دستور شایسته اعلام می‌شود : مصوبه جلسه مورخ 30/10/1397 شورای اسلامی خمینی شهر دایر بر تصویب 6 عنوان از عناوین دفترچه تعرفه عوارض محلی سال 1398 شهرداری خمینی شهر به شرح جدول ذیل مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات و وظایف قانونی شورای اسلامی آن شهر می‌باشد . ردیف شماره تعرفه دفترچه عوارض محلی سال 1398 عنوان و موضوع عوارض ادله و مستندات غیرقانونی بودن اخذ عوارض 1 بند 5 تعرفه 004 بسته تشویقی ویژه صدور پروانه ساختمانی برای کارکنان شهرداری و سازمانهای وابسته دادنامه صادره شماره 26 - 15/1/1396 هیات عمومی دیوان عدالت اداری « مغایرت با بند 9 اصل 3 قانون اساسی و تبصره 3 ذیل ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده » خروج از حدود اختیارات قانونی شورای اسلامی شهر 2 بند 1 - 1 تعرفه 005 تصمیم‌گیری شورای اسلامی شهر نسبت به تعیین مهلت پروانه ساختمانی در مدت اعتبار و تمدید پروانه دادنامه صادره شماره 471 - 13/7/1395 هیات عمومی دیوان عدالت اداری « تعیین تکلیف قانون‌گذار جهت مهلت اتمام ساختمان » خروج از حدود اختیارات قانونی شورای اسلامی شهر 3 تعرفه 033 عوارض اجازه موقت استفاده از مشاغل خانگی دادنامه صادره شماره 490 و 489 - 24/5/1396 هیات عمومی دیوان عدالت اداری « مغایرت با صدر تبصره بند 24 ذیل ماده 55 قانون شهرداری 4 تعرفه 040 عوارض بلیط نمایش دادنامه صادره شماره 564 الی 569 - 25/8/1395 هیات عمومی دیوان عدالت اداری « مغایرت با مفاد مواد 50 و 52 قانون مالیات بر ارزش متن مقرره‌های مورد شکایت به شرح زیر است : " تعرفه 004 عوارض محلی شهرداری خمینی شهر مصوب 1398 موضوع تعرفه : « بسته تشویقی ویژه صدور پروانه ساختمانی » 5 - کلیه کارکنان شهرداری و سازمانهای وابسته اعم از شاغلین و بازنشستگان ( رسمی، پیمانی و قراردادی با حداقل پنج سال سابقه ) و همسر پرسنل که مالکیت به نام آن‌ها می‌باشد، از کلیه عوارض و بدهیهای ساختمانی تا سقف مبلغ پنجاه میلیون ریال ( مجموعا یک بار استفاده از سقف ریالی تخفیف با درج در پرونده پرسنلی و ساختمانی ) معاف می‌باشند . تعرفه 040 عوارض محلی شهرداری خمینی شهر مصوب 1398 عوارض بلیط نمایش ردیف شرح : (N) محاسبه معادله عوارض تعرفه قبل تعرفه 1398 1 سینماها جهت نمایش فیلم‌های خارجی مقدار فروش بلیط N × ( قیمت فروش بلیط ) ×10 % = T 15 ؍ 1 × ( قیمت فروش بلیط ) ×10 % = T 2 سینماها جهت نمایش فیلم‌های داخلی مقدار فروش بلیط N × ( قیمت فروش بلیط ) × 5 % = T 15 ؍ 1 × ( قیمت فروش بلیط ) × 5 % = T 3 مجموعه‌های تفریحی شامل لونا پارک، شهرکهای اسباب بازی، شهربازیها، انواع کارتینگ و سایر مجموعه‌های تفریحی مشابه مقدار فروش بلیط N × ( قیمت فروش بلیط ) × 8 % = T 15 ؍ 1 × ( قیمت فروش بلیط ) × 8 % = T 4 سایر نمایشگاهها شامل اجرای کنسرت موسیقی، سیرکها، پیست‌های اتومبیلرانی و موتور سواری و سایر موارد مشابه مقدار فروش بلیط N × ( قیمت فروش بلیط ) × 5 % = T 15 ؍ 1 × ( قیمت فروش بلیط ) × 5 % = T توضیحات محاسبه عوارض : 1 - سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری ناظر بر طراحی و چاپ بلیط بوده و کلیه بلیط‌ها بایستی ممهور به مهر سازمان گردد و هزینه چاپ بلیط نیز بر عهده مجموعه طرف قرارداد سازمان فرهنگی ، اجتماعی و ورزشی می‌باشد . ضمنا کلیه بلیط‌ها پس از فروش بایستی معدوم و استفاده مجدد از آن ممنوع می‌باشد . 2 - کلیه مسئولین مجموعه‌های تفریحی طرف قرارداد با سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری ( به غیر از سینماها ) بایستی در زمان تحویل دسته بلیط، عوارض این تعرفه را به حساب سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری واریز نمایند . 3 - سینماها بایستی قبل از تحویل دسته بلیط جدید، عوارض بلیط‌های دریافتی قبلی را تسویه نمایند . 4 - نمایش تئاتر، مشمول این تعرفه نمی‌باشد ." در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی خمینی شهر به موجب لایحه شماره 713 ؍ 49 – 13 ؍ 7 ؍ 1399 توضیح داده است که : " در خصوص ( تعرفه 004 - بند 5 پیرامون بسته تشویقی ویژه صدور پروانه ساختمانی برای کارکنان شهرداری و سازمانهای وابسته ): با عنایت به دادنامه شماره 26 – 15 ؍ 1 ؍ 1396 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، متن این بند از دفترچه عوارض محلی پیشنهادی سال آتی (1399) حذف گردید . در خصوص ( تعرفه 005 - بند 1 - 1 پیرامون تصمیم‌گیری شورای اسلامی شهر نسبت به تعیین مهلت پروانه ساختمانی در مدت اعتبار و تمدید پروانه ): در راستای دادنامه شماره 471 - 13 ؍ 7 ؍ 1395 به استحضار می‌رساند این شهرداری هیچ‌گونه عوارضی را تحت عنوان تاخیر در اتمام ساختمان پس از مهلت پروانه دریافت ننموده است و صرفا مطابق با بند 1 - نامه شماره 22962 – 7 ؍ 6 ؍ 1396 سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور با موضوع بازگشت به نامه شماره 34632 ؍ 32 ؍ 20 – 17 ؍ 5 ؍ 1396 مدیرکل دفتر امور شهری و شوراهای استانداری اصفهان »: در صورتی که مودی قبل از اتمام زمان پایان عملیات مندرج در پروانه ساختمانی نسبت به تمدید آن اقدام نماید، صرفا عوارض موضوع تبصره 2 - ماده 29 قانون نوسازی و عمران شهرداری دریافت نموده و در صورتی که زمان اعتبار اتمام ساختمانی که در پروانه قید شده است منقضی شده باشد، مودی برای تمدید مدت اعتبار باید نسبت به پرداخت مابه التفاوت عوارض پروانه ساختمانی سال مراجعه با سال صدور پروانه ساختمانی اقدام نماید که مبنای ماده 64 ارزش معاملاتی سازمان امور مالیاتی می‌باشد عمل می‌نماید . اما در خصوص تصمیم‌گیری شورای اسلامی شهر نسبت به مهلت پروانه ساختمان نیز به استحضار می‌رساند هر چند که تا کنون تصمیمی از سوی شورای اسلامی شهر در این خصوص اتخاذ نگردیده لکن این بند از تعرفه شماره 005 دفترچه عوارض محلی پیشنهادی سال 1399 حذف گردید . در خصوص ( تعرفه 033 - پیرامون عوارض اجازه موقت استفاده از مشاغل خانگی ): به استحضار می‌رساند همان گونه که در ماده 2 قانون ساماندهی و حمایت از مشاغل خانگی ارائه شده از اداره کار و تامین اجتماعی مشهود و در دفترچه عوارض محلی محرز می‌باشد، مشاغل معرفی شده در این ماده قانونی آن دسته از فعالیتهایی است که توسط عضو یا اعضاء خانواده در فضای مسکونی و در قالب یک طرح کسب و کار بدون مزاحمت و ایجاد اخلال در آرامش واحدهای مسکونی همجوار شکل می‌گیرد که منجر به تولید خدمت و یا کالای قابل عرضه به بازار خارج از محیط مسکونی می‌گردد . با این توضیح که انجام مشاغل خانگی در آپارتمانها و مجتمع‌های مسکونی ممنوع بوده و از طرفی دریافت این عوارض برای اجازه موقت استفاده از محل حداکثر برای دو سال می‌باشد . بنابراین در خصوص موضوع مشاغل اشاره شده در صدر تبصره بند 24 ماده 55 قانون شهرداریها که در آن قید گردیده « شهرداری در شهرهایی که نقشه جامع شهر تهیه شده مکلف است طبق ضوابط نقشه مذکور در پروانه‌های ساختمانی نوع استفاده از ساختمان را قید کند » لذا تعرفه شماره 033 مربوط به فعالیت محل می‌باشد و نه نوع کاربری، لذا این در تعرفه شماره 032 دفترچه عوارض محلی و مطابق با دادنامه شماره 490 و 489 - 24 ؍ 5 ؍ 1396 هیات عمومی دیوان عدالت اداری لحاظ گردیده و ارتباطی با تعرفه شماره 033 ندارد . با این وجود به استناد بند 3 ماده 7 قانون ساماندهی و حمایت از مشاغل خانگی، تعرفه شماره 033 از دفترچه عوارض محلی پیشنهادی سال 1399 حذف گردید . در خصوص ( تعرفه 040 - پیرامون عوارض بلیط نمایش ): مطابق مواد 50 و 52 قانون مالیات بر ارزش افزوده، همان‌طور که در لیست شش‌گانه سازمان امور مالیاتی مشمولین مشاغل خدماتی که ارزش افزوده به آن‌ها تعلق می‌گیرد به صراحت مشخص شده‌اند، در بند 4 - 12 صاحبان سینماها، تماشاخانه‌ها و مکانهای تفریحی و ورزشی درج گردیده و همچنین مطابق با دادنامه شماره 564 الی 569 – 25 ؍ 8 ؍ 1395 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، به استحضار می‌رساند این تعرفه از دفترچه عوارض محلی پیشنهادی سال 1399 حذف گردید . در خصوص ( تعرفه 042 - عوارض نصب تابلوهای تابلو واحدهای بازرگانی و اقتصادی ): مطابق بند 1 تعرفه مذکور « ادارات و بیمارستان‌های دولتی، واحدهای آموزشی دولتی، مساجد، پارکینگ‌ها و مراکز متعلق به شهرداری » همان‌طور که در رای دادنامه شماره 415 – 16 ؍ 6 ؍ 1395 هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز بدان اشاره گردید، تابلوهای مذکور متضمن تبلیغات نبوده و صرفا برای معرفی محل استقرار و معرفی اماکن می‌باشد، لذا از پرداخت عوارض به‌طور کامل معاف می‌باشند . ولیکن در خصوص واحدهای بازرگانی و اقتصادی شایان ذکر است به منظور رعایت عرف ابعادی تابلوی معرفی مشاغل و محل استقرار واحدهای مذکور و همچنین طرح همسان‌سازی و یکپارچگی در سیما و منظر شهری و نیز قابلیت بازدارندگی از بهم ریختگی چشم انداز شهری، با نظر موافق شورای اسلامی شهر و استانداری اصفهان، تا دو مترمربع را معاف از پرداخت پیشنهاد داده که مورد تصویب قرار گرفت . در غیر این صورت این اتفاق باعث می‌گردید تا کنون علاوه بر اینکه شاهد تبلیغات متعدد و متنوع بر روی تابلوهای بازرگانی و اقتصادی با متراژهای بالایی بودیم، در سطح شهر نیز شاهد بی‌نظمی، ناهماهنگی و ناهمگونی با اصول سیمای شهری باشیم . ولی با عنایت به اینکه نظارت بر نصب تابلوهای سطح شهر بر عهده شهرداری می‌باشد، مقرر گردید در خصوص ابعاد تابلوهای مورد نظر موضوع در کمیسیون زیباسازی شهرداری مطرح و در این خصوص چارچوب و ضوابط لازم تدوین گردد . لذا این تعرفه از دفترچه عوارض محلی پیشنهادی سال 1399 حذف گردید . در خصوص ( تعرفه 043 - عوارض نمایشگاهها و غرفه‌های آن ): مطابق مواد 50 و 52 قانون مالیات بر ارزش افزوده همان‌طور که در لیست شش‌گانه سازمان امور مالیاتی مشمولین مشاغل خدماتی که ارزش افزوده به آن‌ها تعلق می‌گیرد، به صراحت مشخص شده در بند 4 - 12 صاحبان سینماها، تماشاخانه‌ها و مکانهای تفریحی و ورزشی درج گردیده و در بند 4 - 6 نیز نمایشگاهها و فروشگاههای خودرو و بنگاههای معاملات املاک مشخص است و در قانون مذکور به نمایشگاههای فصلی، روزانه و غیره اشاره‌ای نشده است . لذا با این توضیح که « املاک شهرداری مشمول این تعرفه نمی‌گردند » برای دفترچه پیشنهادی عوارض محلی سال 1399 اصلاح و این تعرفه ابقاء گردید ." در اجرای ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 پرونده به هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری ارجاع می‌شود و هیات مذکور به موجب دادنامه شماره 1526 – 20 ؍ 12 ؍ 1399 بند (1 - 1) تعرفه شماره 5 تحت عنوان مدت اعتبار پروانه‌ها و نحوه محاسبه عوارض تمدید پروانه ساختمانی، تعرفه شماره 33 تحت عنوان عوارض اجازه موقت استفاده از مشاغل خانگی، تعرفه شماره 42 تحت عنوان عوارض نصب تابلو واحدهای بازرگانی و اقتصادی، تعرفه شماره 43 تحت عنوان عوارض نمایشگاه‌ها و غرفه‌های آن مصوب شورای اسلامی شهر خمینی شهر برای سال 1398 را قابل ابطال تشخیص نداد و رای به رد شکایت صادر کرد . رای مذکور به علت عدم اعتراض از سوی رئیس دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت . رسیدگی به بند 5 از تعرفه شماره 4 و تعرفه شماره 40 از دفترچه تعرفه عوارض محلی سال 1398 مصوب شورای اسلامی خمینی شهر در دستور کار هیات عمومی قرار گرفت . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 4 ؍ 3 ؍ 1400 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی الف . با عنایت به اینکه در بند 9 اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه در تمام زمینه‌های مادی و معنوی تاکید شده و به موجب تبصره 3 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1387 ، قوانین و مقررات مربوط به اعطای تخفیف یا معافیت از پرداخت عوارض یا وجوه به شهرداریها و دهیاریها ملغی گردیده است و با لحاظ این امر که در آرای متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله دادنامه‌های شماره 627 – 4 ؍ 7 ؍ 1397 و 26 – 15 ؍ 1 ؍ 1396 اعطای تخفیف و یا معافیت از پرداخت عوارض یا موارد مشابه آن، مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار دانسته شده است، بنابراین بند 5 از تعرفه شماره 4 تعرفه عوارض سال 1398 شهرداری خمینی شهر که با عنوان بسته تشویقی ویژه صدور پروانه ساختمانی به تصویب شورای اسلامی این شهر رسیده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . با اعمال ماده 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و تسری ابطال بند ابطال شده از مصوبه به زمان تصویب مصوبه موافقت نشد . ب . با توجه به اینکه در آرای متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله دادنامه شماره 564 الی 569 – 25 ؍ 8 ؍ 1395 این هیات، وضع عوارض یا بهای خدمات بر بلیط سینما و تئاتر و نمایش، مسابقات ورزشی، استخرها، شهربازی، سیرک، اماکن تفریحی، فرهنگی و هنری و برپایی نمایشگاهها توسط شوراهای اسلامی شهر مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال شده، بنابراین تعرفه شماره 040 از تعرفه عوارض سال 1398 شهرداری خمینی شهر که تحت عنوان عوارض بلیط نمایش به تصویب شورای اسلامی این شهر رسیده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . با اعمال ماده 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و تسری ابطال بند ابطال شده از مصوبه به زمان تصویب مصوبه موافقت نشد . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری - محمد مصدق