رای شماره 246173 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بخشنامه شماره 5209/01/307412 مورخ 1401/6/22 معاونت فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید و امور ایثارگران در خصوص پرداخت شهریه تحصیلی به خانواده شهدا و جانبازان

تاریخ دادنامه: 1402/2/5 شماره دادنامه: 140231390000246173 شماره پرونده: 0106045 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای مراد خودنیا طرف شکایت: بنیاد شهید و امور ایثارگران موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه شماره 52300912/01/74 1401/6/22 معاونت فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید و امور ایثارگران گردش کار: شاکی به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی ابطال مصوبه شماره 52300912/01/74 1401/6/22 معاونت فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید و امور ایثارگران را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به‌طور خلاصه اعلام کرده است : " به استناد ماده 66 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران پرداخت شهریه تحصیلی به خانواده شهدا و جانبازان 25% و بالاتر و فرزندان آنان تصویب گردیده و مجدد در تاریخ 1401/2/21 هیات وزیران، بنیاد شهید و امور ایثارگران را موظف کرده که نسبت به تامین و پرداخت 100% هزینه و شهریه تحصیلی افراد هدف اقدام نماید و در قانون جامع ماده 66 مصوب سال 1386 و مصوبه 1401/2/21 هیچ‌گونه اشاره‌ای به نحوه شرکت در آزمون سراسری و نحوه قبولی در دانشگاه نشده است. حال بنیاد شهید و امور ایثارگران به منظور کاهش هزینه و ... بین فرزندان شهدا و جانبازان در خصوص پرداخت شهریه تحصیلی تفاوت قائل شده و اعلام داشته شهریه به دانشجویانی که بدون کنکور یا به شرط معدل در دانشگاه آزاد اسلامی پذیرفته شده‌اند تعلق نمی‌گیرد که این اعلام بنیاد شهید و امور ایثارگران برخلاف قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران بوده و باعث نارضایتی این قشر از خانواده شهدا و جانبازان و عدم توان مالی جهت تحصیل فرزندانشان شده است لذا ابطال آن مورد تقاضا می‌باشد ." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است : مصوبه شماره 52300912/01/74 1401/6/22 " معاونت فرهنگی و آموزشی مدیران کل استان‌ها با سلام و احترام احتراما در راستای اجرای دقیق آیین‌نامه اجرایی تبصره ماده 66 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مصوب هیات وزیران به شماره 39005/ت57186ه 1401/3/11 جهت وحدت رویه و رفع ابهامات مطرح شده طی مکاتبات متعدد از سوی استان‌ها موارد به شرح زیر اعلام می‌گردد : 1 به استناد بند 5 ماده 1و ماده 3 این آیین‌نامه، رشته‌های تحصیلی مورد نیاز در مقاطع تحصیلات تکمیلی که توسط کارگروه موضوع ماده 3 مصوب شده است، پس از درج در دفترچه اولین آزمون سراسری تحصیلات تکمیلی (بعد از ابلاغ آیین‌نامه مذکور) قابل اجرا می‌باشد . 2 با توجه به تبصره 5 ماده 5، پرداخت شهریه برای فرزندان آزادگان و جانبازان تا دو مقطع تحصیلی تعیین شده است، لذا به استناد ماده 11 و بند 5 ماده 1، ایثارگرانی که هم اکنون در یکی از مقاطع تحصیلی در دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی مشغول به تحصیل می‌باشند، آن مقطع اولین مقطع تحصیلی موضوع این آیین‌نامه برای آنان محسوب می‌گردد و امکان استفاده از یک مقطع تحصیلی دیگر را نیز خواهند داشت و ایثارگرانی که از نیمسال اول سال تحصیلی 14021401 شاغل به تحصیل خواهند شد از دو مقطع تحصیلی بهره‌مند می‌گردند . 3 به استناد ماده 11، دانشجویانی که در هر مقطع، رشته و دانشگاه در حال تحصیل می‌باشند تا پایان آن مقطع تحصیلی شهریه آنان در چهارچوب مواد 4 تا 7 آیین‌نامه فوق‌الذکر پرداخت می‌شود. تاکید می‌شود شرط معدل موضوع ماده 4 آیین‌نامه پس از گذراندن نیمسال اول سال تحصیلی 14021401 برای آنان محاسبه خواهد شد 4 بر مبنای مصوبه کارگروه موضوع ماده 3 این آیین‌نامه مقاطع و رشته‌های تحصیلی بدون آزمون صرفا برای دانشگاه آزاد اسلامی حذف شده است و نیز دانشجویان استعداد درخشان با توجه به اینکه انتخاب آن‌ها بر اساس فرآیند ارزیابی علمی مراجع ذیربط صورت گرفته است جزو پذیرش بدون آزمون محسوب نمی‌شوند. بنیاد شهید و امور ایثارگران " علیرغم ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمائم آن تا زمان صدور رای در هیات عمومی پاسخی از طرف شکایت واصل نشده است . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1402/2/5 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی اولا برمبنای تبصره ماده 66 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مصوب سال 1391 با اصلاحات و الحاقات بعدی مقرر شده است که: «تعیین رشته‌های تحصیلی مورد نیاز، نوع، میزان و شرایط پرداخت هزینه شهریه دانشجویی به موجب آیین‌نامه‌ای خواهد بود که توسط بنیاد و با همکاری وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید» و از این رو اساسا وضع مقرره مورد اعتراض خارج از حدود صلاحیت و اختیار بنیاد شهید و امور ایثارگران است. ثانیا براساس ماده 3 آیین‌نامه اجرایی تبصره ماده 66 قانون صدرالذکر (موضوع تصویب‌نامه شماره 39005 / ت57186 ه مورخ 1401/3/11 هیات وزیران): «نوع، میزان و کمک شهریه، با اولویت رشته‌های تحصیلی مورد نیاز با پیشنهاد مشترک سازمان برنامه و بودجه کشور و بنیاد و با همکاری وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی توسط کارگروهی متشکل از وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سازمان اداری و استخدامی کشور، سازمان برنامه و بودجه کشور و بنیاد و دانشگاه آزاد اسلامی هر پنج سال یک بار تعیین و از طریق دفترچه آزمون‌های سراسری سنجش آموزش کشور اعلام می‌شود» و مستنبط از ماده مزبور این است که صرفا نوع و میزان کمک شهریه با اولویت رشته‌های تحصیلی از سوی کارگروه موضوع آیین‌نامه مشخص می‌گردد و این امر منصرف از تعیین نوع دانشگاه اعم از دانشگاه آزاد اسلامی و سایر دانشگاه‌ها و معدل مندرج در مدرک فارغ التحصیلی بوده و نحوه اعلام آن نیز از طریق دفترچه آزمون‌های سراسری سازمان سنجش آموزش کشور است. بنا به مراتب فوق، بخشنامه شماره 52300912/01/74 1401/6/22 معاونت فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید و امور ایثارگران خارج از حدود اختیار مرجع وضع آن بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری