رای شماره 1161 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع اعلام تعارض در آرای صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری (درخصوص شرکت کردن مستخدمین رسمی، ثابت و پیمانی دستگاه‌های اجرایی در آزمون استخدامی)

شماره0004224 - 11/7/1401 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140109970905811161 مورخ 22/6/1401 با موضوع: «با اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به رفع تعارض بین آرای هیات عمومی به شماره‌های 140009970905812133 مورخ 19/5/1400 و 9809970905810592 مورخ 11/4/1398 موافقت گردید و در نتیجه بند 1 از قسمت تذکرات مهم در خصوص شرایط عمومی دفترچه راهنمای ثبت نام آزمون استخدامی دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی در سال 1396 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی که بر مبنای آن مقرر شده است مستخدمین رسمی، ثابت و پیمانی دستگاه‌های اجرایی مجاز به شرکت در آزمون استخدامی نیستند، ابطال گردید .» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی‌فرد تاریخ دادنامه : 22/6/1401 شماره دادنامه : 1161 شماره پرونده : 0004224 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : رئیس دیوان عدالت اداری موضوع شکایت و خواسته : اعمال مقررات ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و رفع تعارض بین آرای هیات عمومی به شماره‌های 140009970905812133 19/5/1400 و 9809970905810592 11/4/1398 گردش کار : معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و هیات‌های تخصصی به موجب نامه مورخ 16/11/1400، اجرای مقررات ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری را در راستای رفع تعارض میان آرای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره‌های 140009970905812133 19/5/1400 و 9809970905810592 11/4/1398 به رئیس دیوان عدالت اداری پیشنهاد کرده است . متن نامه مزبور به شرح زیر است : " رئیس محترم دیوان عدالت اداری با سلام و احترام، الف در قسمت تذکرات مهم دفترچه راهنمای ثبت نام آزمون استخدامی دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی در سال‌های 1396 و 1399 مقرر شده است که : «افرادی که مجاز به شرکت در این آزمون استخدامی نیستند عبارتند از : مستخدمین رسمی، ثابت و پیمانی دستگاه‌های اجرایی و یا بازنشسته و بازخرید خدمت آن‌ها» ب در رسیدگی به تقاضای ابطال دستورالعمل‌های مذکور، دو پرونده جداگانه تشکیل شده و هیات عمومی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه 9809970905810592 11/4/1398 مصوبه مربوط به سال 1396 را با قانون مغایر ندانسته و به رد شکایت رای صادر کرده است . اما در رسیدگی به مصوبه سال 1399، هیات عمومی طی دادنامه 2133 19/5/1400 مصوبه مورد اعتراض را با قانون مغایر دانسته و به ابطال آن رای صادر کرده است . با توجه به مراتب چون بین آراء هیات عمومی تعارض وجود دارد، پیشنهاد می‌شود در اجرای حکم مقرر در ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری موضوع را به منظور رفع تعارض به هیات عمومی ارجاع فرمایید . مهدی دربین معاون قضایی هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری " متن آرای مورد تعارض به شرح زیر است : الف رای شماره 140009970905812133 19/5/1400 هیات عمومی دیوان عدالت اداری : " اولا : براساس اصل 28 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، هرکس حق دارد شغلی را که بدان مایل است و مخالف اسلام و مصالح عمومی و حقوق دیگران نیست، برگزیند . ثانیا : در هیچ یک از قوانین موضوعه از جمله قانون مدیریت خدمات کشوری حکمی که متضمن محدودیت برای کارکنان پیمانی و رسمی دستگاه‌های اجرایی برای شرکت در آزمون‌های استخدامی باشد، وجود ندارد . ثالثا : در تبصره ) 2 ( ماده 46 قانون مدیریت خدمات کشوری راجع به کارمندان پیمانی که در آزمون استخدامی پذیرفته شده‌اند، تعیین تکلیف شده است و این حکم بیانگر امکان شرکت کارمندان پیمانی در آزمون استخدامی است . بنا به مراتب فوق، اعمال محدودیت برای مستخدمین رسمی و پیمانی درخصوص شرکت آن‌ها در آزمون استخدامی دانشگاههای علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کشور که برمبنای بند ) 1 ( قسمت «تذکرات مهم درخصوص شرایط عمومی» مندرج در صفحه ) 2 ( دفترچه راهنمای ثبت نام آزمون مذکور در سال 1399 صورت گرفته، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود ." ب رای شماره 9809970905810592 11/4/1398 هیات عمومی دیوان عدالت اداری : " اولا : هر چند در قوانین عمومی از جمله قانون مدیریت خدمات کشوری حکمی متضمن محدودیت برای کارکنان پیمانی و رسمی دستگاه‌های اجرایی برای شرکت در آزمونهای استخدامی وجود ندارد و به همین لحاظ هیات عمومی طی دادنامه شماره 1051 26/10/1396 مقرره مندرج در دفترچه سومین آزمون استخدامی متمرکز دستگاه‌های اجرایی کشور در شهریور ماه 1395 را ابطال کرده است لیکن از آنجا که برابر ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه مصوب 1395، دانشگاه‌ها، مراکز و موسسات آموزش عالی و پژوهشی و فرهنگستانها و پارکهای علم و فناوری دارای مجوز از شورای گسترش آموزش عالی وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی از شمول قوانین و مقررات عمومی خارج هستند، منجمله به صراحت از شمول قانون مدیریت خدمات کشوری خارج شده‌اند و فقط تابع مصوبات هیات امنا می‌باشند، ثانیا : به موجب قانون منع به کارگیری بازنشستگان مصوب سال 1395 به کارگیری افرادی که در اجرای قوانین و مقررات مربوطه بازنشسته یا بازخرید شده یا بشوند در کلیه دستگاه‌های اجرایی ممنوع است و به تبع شرکت آن‌ها در آزمونهای استخدامی دستگاه‌های اجرایی ممنوع می‌باشد و ثالثا : از آنجا که به موجب ماده 5 دستورالعمل اجرایی برگزاری آزمون استخدامی اعضاء غیر هیات علمی دانشگاه‌ها مصوب هیات امناء مقرر شده است: «استخدام افراد بازنشسته و بازخرید شده و مستخدمین رسمی، پیمانی موسسه و سایر دستگاه‌های اجرایی به هر نحو ممنوع می‌باشد» و رابعا : استناد به اصل 28 قانون اساسی در ادعای مغایرت مصوبه با قانون موضوعیت ندارد چرا که به موجب اصل مذکور مقرر شده « ... دولت موظف است با رعایت نیاز جامعه به مشاغل گوناگون، برای همه افراد امکان اشتغال به کار و شرایط مساوی را برای احراز مشاغل ایجاد نماید» و اقتضاء شرایط مساوی ایجاب می‌کند دولت امتیاز استخدام جدید را برای کسانی فراهم نماید که تاکنون از چنین امتیازی برخوردار نشده‌اند در حالی که مستخدمین رسمی و پیمانی دستگاه‌های اجرایی پیشتر از این امتیاز استفاده کرده‌اند، بنابراین مقرره مورد شکایت من حیث‌المجموع در چارچوب اختیارات مرجع وضع بوده و با لحاظ اختیارات هیات امناء دانشگاه ناشی از ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور خارج از موضوع دادنامه شماره 1051 26/10/1396 هیات عمومی است و مغایرتی با قوانین ندارد و قابل ابطال تشخیص داده نشد ." رئیس دیوان عدالت اداری پس از ملاحظه گزارش معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و هیات‌های تخصصی، با اعمال مقررات ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری موافقت می‌نماید و موضوع جهت بررسی به هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری ارجاع و پس از بررسی و صدور نظریه توسط هیات مذکور در اجرای مقررات ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری به هیات عمومی دیوان عدالت اداری ارجاع می‌شود . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 22/6/1401 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی الف با توجه به اینکه در رای شماره 14009970905812133 19/5/1400 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مقرره‌ای که متضمن اعمال محدودیت برای شرکت مستخدمین رسمی و پیمانی در آزمون استخدامی بوده مغایر با قانون تشخیص و ابطال شده و در رای شماره 9809970905810592 11/4/1398 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مقرره‌ای مشابه که متضمن محدودیت مزبور بوده مورد تایید قرار گرفته است، بنابراین تعارض در آرای مذکور هیات عمومی دیوان عدالت اداری محرز است . ب اولا حق انتخاب شغل از حقوق اساسی ملّت است که در اصل بیست و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مورد تاکید قرار گرفته است . ثانیا : حکم مقرر در تبصره 2 ماده 46 قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب سال 1386 دلالت بر امکان شرکت کارمندان پیمانی در آزمونهای استخدامی دارد . ثالثا : در هیچ یک از قوانین حاکم حکمی که متضمن اعمال محدودیت برای کارکنان پیمانی و رسمی دستگاههای اجرایی برای شرکت در آزمونهای استخدامی باشد، وجود ندارد . رابعا : شمول حکم مقرر در ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور نسبت به دستگاههای موضوع ماده مذکور مجوزی برای وضع مصوبات مغایر با قانون اساسی توسط دستگاههای یاد شده نیست . بنا به مراتب فوق، رای شماره 140009970905812133 19/5/1400 هیات عمومی دیوان عدالت اداری که براساس آن حکم به ابطال مقرره‌ای صادر شده است که بر مبنای آن مستخدمین رسمی و پیمانی و افراد بازنشسته و بازخرید خدمت دستگاههای اجرایی از شرکت در آزمون استخدامی منع شده بودند، صحیح و منطبق با موازین قانونی است و براساس جواز حاصل از حکم مقرر در ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392، رای شماره 9809970905810592 11/4/1398 هیات عمومی دیوان عدالت اداری که متضمن تایید مقرره واجد ممنوعیت مذکور بوده، نقض می‌شود و بند 1 از قسمت تذکرات مهم درخصوص شرایط عمومی دفترچه راهنمای ثبت نام آزمون استخدامی دانشگاههای علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی در سال 1396 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی که برمبنای آن مقرر شده است مستخدمین رسمی، ثابت و پیمانی دستگاههای اجرایی مجاز به شرکت در آزمون استخدامی نیستند، مستند به حکم مقرر در بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌گردد . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری